VIỆT NAM – Phát ngôn viên Bộ Ngoại Giao Việt Nam vừa khẳng định như thế sau khi công chúng Việt Nam tỏ ra bất an vì Trung Quốc vận hành ba nhà máy điện nguyên tử sát nách Việt Nam.
Tại cuộc họp báo định kỳ diễn ra hôm 13 Tháng Mười, ông Lê Hải Bình, phát ngôn viên Bộ Ngoại Giao Việt Nam, trấn an công chúng rằng, tất cả các quốc gia xây dựng và vận hành nhà máy điện nguyên tử đều phải tuân thủ Công Ước An Toàn Hạt Nhân và những quy định có liên quan đến vấn đề này do Cơ Quan Năng Lượng Nguyên Tử Quốc Tế (IAEA) ban hành.
Bởi việc không gây nguy hại cho sự an toàn và môi trường của các quốc gia láng giềng là một nghĩa vụ nên theo ông Bình, Việt Nam sẽ đề nghị Trung Quốc cùng với Việt Nam xây dựng cơ chế trao đổi thông tin thường xuyên về các dự án điện hạt nhân này.
Trung Quốc hiện có 35 nhà máy điện nguyên tử, ba trong số này nằm sát nách Việt Nam. Nhà máy điện nguyên tử ở Phòng Thành, tỉnh Quảng Tây, cách thành phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh chỉ 50 cây số. Một nhà máy điện nguyên tử khác ở Xương Giang, trên đảo Hải Nam, cách đảo Bạch Long Vĩ của Việt Nam chỉ chừng 100 cây số. Nhà máy điện nguyên tử còn lại ở Trường Giang, tỉnh Quảng Đông, cách thành phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh khoảng 200 cây số.
Theo thiết kế, mỗi nhà máy trong ba nhà máy điện nguyên tử vừa kể có sáu tổ hợp phát điện. Nay 2/6 tổ hợp của mỗi nhà máy đã được vận hành. Nếu mọi chuyện suôn sẻ, đến 2020, trên đất Trung Quốc sẽ có 18 tổ hợp sử dụng năng lượng nguyên tử để phát điện và chỉ cách khu vực Đông Bắc của Việt Nam từ 50 cây số đến 200 cây số.
Hồi 2010, Nhân Dân Nhật báo của Trung Quốc từng công bố một số thông tin về ba nhà máy điện nguyên tử vừa kể. Theo đó, cả ba đều do các tập đoàn năng lượng nguyên tử của Trung Quốc thiết kế theo công nghệ ngoại quốc nhưng 80% vật liệu, thiết bị là do Trung Quốc sản xuất. Đó là một trong những lý do làm nhiều người lo ngại về khả năng Việt Nam sẽ lãnh đủ hậu quả của một hay nhiều thảm họa nguyên tử.
Một lý do khác khiến người ta lo ngại là sẽ xảy ra tình trạng Trung Quốc che giấu thảm họa nguyên tử như Liên Xô từng che giấu thảm họa nguyên tử xảy ra ở nhà máy điện nguyên tử Chernobyl (Cộng Hòa Belarus năm 1986). Nhân loại chỉ biết đến thảm họa Chernobyl khi Thụy Điển – cách Belarus hàng ngàn cây số – phát giác bụi phóng xạ trong các đám mây phóng xạ và các chuyên gia bắt đầu điều tra nguyên nhân.
Sau thảm họa Chernobyl, nhiều quốc gia bắt đầu xây dựng mạng lưới theo dõi phóng xạ để có thể phát giác và ứng phó kịp thời với các thảm họa nguyên tử.
Mới đây, khi trò chuyện với tờ Tuổi Trẻ, ông Nguyễn Hào Quang, viện phó Viện Năng Lượng Nguyên Tử Việt Nam, cho biết, theo khuyến cáo của IAEA thì cần có sự phân vùng đối với các nhà máy điện nguyên tử có công suất lớn hơn 1,000 MW và lập sẵn kế hoạch ứng phó phù hợp.
Ví dụ trong vùng bảo vệ khẩn cấp (cách nhà máy điện nguyên tử từ ba đến năm cây số) thì không được có khu dân cư nào. Trong vùng phải lập kế hoạch bảo vệ khẩn cấp (cách nhà máy điện nguyên tử từ 15 đến 30 cây số) thì có thể có dân cư nhưng phải có sẵn giải pháp ứng phó nhằm ngăn ngừa dân chúng bị nhiễm xạ khi nhà máy điện nguyên tử có trục trặc kỹ thuật. Còn ở cách nhà máy điện nguyên tử từ năm đến 100 cây số thì phải có kế hoạch ứng phó mở rộng. Khu vực cách nhà máy điện nguyên tử từ 100 đến 300 cây số phải có kế hoạch ngăn ngừa nhiễm xạ cho thực phẩm và hàng hóa.
Mời độc giả xem video: Luật mới của California khiến di dân phạm pháp ở lại Mỹ
Nói cách khác không chỉ Quảng Ninh mà hiện có rất nhiều tỉnh ở miền Bắc Việt Nam nằm trong phạm vi bị tác động bởi thảm họa nguyên tử nếu ba nhà máy điện nguyên tử của Trung Quốc ở Quảng Tây, đảo Hải Nam, Quảng Đông gặp trục trặc kỹ thuật, nguồn phóng xạ bị rò rỉ, song theo tiết lộ của ông Quang, việc xây dựng mạng lưới theo dõi phóng xạ dù đã được đề cập nhiều lần nhưng chưa biết lúc nào sẽ thực hiện bởi chi phí lên tới hàng ngàn tỷ đồng.
Chưa kể, việc xây dựng mạng lưới theo dõi phóng xạ trở thành cấp bách còn vì ngoài Trung Quốc, trong tương lai, Việt Nam cũng sẽ xây dựng các nhà máy điện nguyên tử, một số lân bang như Cambodia, Indonesia, Thái Lan,… cũng đã loan báo dự định xây dựng các nhà máy điện nguyên tử.
Tuy trấn an rằng Việt Nam đã tham gia Công Ước về thông báo sớm tai nạn hạt nhân và có thể sẽ được mạng lưới theo dõi phóng xạ quốc tế hỗ trợ thông tin nhưng ông Vương Hữu Tấn, cục trưởng Cục An Toàn Bức Xạ và Hạt Nhân, đồng ý là Việt Nam cần sớm ký một thỏa thuận về an toàn hạt nhân với Trung Quốc để có thể có nhiều thông tin hơn, đặc biệt là thông tin về thảm họa nguyên tử. (G.Đ)
