LTS: Tuần báo Người Việt San Jose ra mắt độc giả Vùng Vịnh số đầu tiên vào trung tuần Tháng Ba 2012. Cũng thời điểm này 37 năm trước, miền Nam Việt Nam đang hấp hối với sự tháo chạy của đồng minh Hoa Kỳ.
Nhìn lại những ngày tháng đau thương của Tháng Tư 1975, người Việt trong và ngoài nước không thể không nhắc tới cuốn “Khi Ðồng Minh Tháo Chạy”, một công trình nghiên cứu và tổng hợp của Giáo Sư Nguyễn Tiến Hưng, nguyên tổng trưởng kế hoạch của Việt Nam Cộng Hòa. Trong số ra mắt của Người Việt San Jose, Giáo Sư Hưng đã cho phép chúng tôi đăng lại cuốn sách này của ông với lời căn dặn viết lời tựa sao cho “nêu bật được tình hình vào giai đoạn lịch sử đen tối đó”, khi một nhân vật trong hàng ngũ lãnh đạo cao cấp của nước Mỹ bấy giờ là Kissinger nguyền rủa quân-dân miền Nam “Sao chúng không chết phứt cho rồi!” (Why don’t these people die fast!)
Viết về “Khi Ðồng Minh Tháo Chạy”, không ai có thể xứng hợp hơn kinh tế gia Nguyễn Xuân Nghĩa, vì ông là người đầu tiên được xem bản thảo cuốn sách và góp ý với giả Nguyễn Tiến Hưng trước khi sách ra mắt độc giả.
Người Việt San Jose trân trọng cám ơn Giáo Sư Nguyễn Tiến Hưng và hân hạnh giới thiệu bài viết sau đây của kinh tế gia Nguyễn Xuân Nghĩa.
“Khi đồng minh tháo chạy”
Cận cảnh của thời sự đã qua… và đang tới
Nguyễn-Xuân Nghĩa
Bây giờ, từ Thế kỷ 21 mà nhìn lại với những hiểu biết mới về nước Mỹ, chúng ta đều có thể thấy ra sự hợp lý đến lợm giọng và rợn người của việc Hoa Kỳ triệt thoái khỏi Việt Nam. Mà điều ấy có chắc không?
Có chắc là chúng ta đã hiểu ra nước Mỹ chưa?
Chúng ta có cơ hội theo dõi “Chiến dịch Chính nghĩa” khi Hoa Kỳ tung quân vào Panama năm 1989 dưới thời Tổng Thống George H.W. Bush – một vụ can thiệp quân sự lớn lao nhất kể từ cuộc chiến Việt Nam. Kế đó là “Chiến dịch Bão sa mạc” khi Hoa Kỳ tấn công Iraq năm 1991 để giải cứu xứ Kuweit bị Saddam Hussein xâm chiếm. Năm 1999 thì ta chứng kiến vụ Hoa Kỳ không tập Cộng hòa Serbia năm 1999, dưới thời Tổng Thống Bill Clinton, để cứu lấy cư dân Kosovo. Cũng vào thật nhanh, rút ra thật gọn…
Gần đây hơn thì có việc Hoa Kỳ… thừa lệnh một nghị quyết của Liên Hiệp Quốc và dưới sự chỉ huy của Minh Ước Bắc Ðại Tây Dương NATO mà tấn công Libya để lật đổ chế độ độc tài Muamar Gaddafi năm 2011. Ðó là chiến dịch “Bình Minh của Hành trình” – Odyssey Dawn.
Ở giữa những vụ can thiệp quân sự chớp nhoáng đó, của các chính quyền Cộng Hòa hay Dân Chủ, là hai cuộc chiến lớn lao, hao tốn và lâu dài của Thế kỷ 21: Tại Afghanistan năm 2001 rồi Iraq năm 2003.
Với những kinh nghiệm ấy, và lần này thì nhìn từ Hoa Kỳ ra, chúng ta đều có thể thấy ra một sự thể là Hoa Kỳ rất chú trọng đến “chính nghĩa” khi phải dùng giải pháp quân sự. Chính nghĩa là cái lẽ chính đáng được Quốc Hội đồng ý hay quốc tế ủng hộ.
Thế rồi, nếu cuộc chiến lại kéo dài quá lâu – quá một chu kỳ tranh cử tổng thống là bốn năm – thì mọi chính nghĩa đều có vấn đề… Nhiều dân biểu nghị sĩ đã từng bỏ phiếu ủng hộ sự can thiệp đã có thể lật lọng, đổi trắng thay đen, như chuyện Iraq từ năm 2006 chẳng hạn. Ðấy là lúc Hoa Kỳ chuẩn bị tháo chạy, tìm cớ tháo chạy, tạo ra lý do chính đáng để tháo chạy. Thậm chí thổi lên phong trào chống Mỹ để tháo chạy… Ðấy cũng là lúc mà nước Mỹ ngầm đàm phán với đối thủ cũ – dù là lãnh tụ của hệ phái Sunni tại Iraq hay lực lượng Taliban tại Afghanistan.
Còn các đồng minh của Hoa Kỳ bị truyền thông Mỹ phỉ nhổ, bị Quốc Hội Mỹ khinh thường và bị chính quyền Mỹ hy sinh…
Từ Thế kỷ 21, nếu chịu khó nhìn, chúng ta có thể hiểu được vì sao đồng minh tháo chạy, vì sao Hoa Kỳ triệt thoái. Nhưng tháo chạy như thế nào thì có khi mình chưa hiểu hết…
Cuốn “Khi Ðồng Minh Tháo Chạy” của Giáo Sư Nguyễn Tiến Hưng có thể trả lời cho câu hỏi đó, về cuộc chiến nghiêm trọng và nhục nhã nhất của lịch sử Hoa Kỳ. Và cũng là biến cố đau thương cho rất nhiều người Việt.
Qua 20 chương và nhiều tài liệu được giải mật sau này, tác giả Nguyễn Tiến Hưng đã trình bày lại khúc phim đen tối của quá khứ, với ống kính chụp vào cận cảnh của những sự việc, nhân vật hay văn kiện có ảnh hưởng nhất đến cục diện.
Là một giáo sư kinh tế, tác giả Nguyễn Tiến Hưng lại có biệt tài là kể chuyện hấp dẫn cho nên chúng ta rất khó buông cuốn sách 700 trang nóng hổi như nước mắt.
Là một tổng trưởng kế hoạch trong những ngày tháng hấp hối của Việt Nam Cộng Hòa được Tổng Thống Nguyễn Văn Thiệu ủy thác cho một sứ mệnh tuyệt vọng, tác giả đã nhìn vào, rồi bước tới chính trường Hoa Kỳ trong lúc rối ren nhất, khi nhiều người trong chúng ta chưa đặt chân đến đây. Kết giao cùng viên đại sứ sau cùng của Hoa Kỳ với nền Cộng Hòa đã bị chính Hoa Kỳ bức tử và trao trọn gói cho kẻ thù, tác giả cũng hiểu ra tâm tư của ông Graham Martin, một nạn nhân Mỹ của cuộc chiến Việt Nam, và cũng là một ân nhân của nhiều người Việt tỵ nạn. Là một người làm việc trong lãnh vực khoa học, tác giả tỉ mỉ thu thập, phân tách và gói ghém những sự kiện khách quan để trình bày lại cho người đọc một số sự thật về chính trường Hoa Kỳ.
Chỉ có những người bại trận mới thật sự quan tâm tìm hiểu lý do thất bại. Và càng nên tìm hiểu khi đã chiến đấu thật lòng, đã hy sinh đến tận cùng mà cuối cùng vẫn không thỏa mãn được ước vọng hòa bình. Vì thế, viết lại cuốn sách này, hay đọc lại cuốn sách này, là một điều cần thiết, nhất là nếu chúng ta muốn thật sự hiểu ra nước Mỹ, một quốc gia có dân tộc đáng yêu và đối sách ngoại giao đáng sợ.
Sau cuốn “Khi Ðồng Minh Tháo Chạy” xuất bản năm 2005, Giáo Sư Nguyễn Tiến Hưng đã viết thêm cuốn “Tâm Tư Tổng Thống Thiệu” xuất bản năm 2010. Trong khi chờ đợi một cuốn sách khác, “Khi Ðồng Minh Nhảy Vào” – mà ông cũng cần viết cho các thế hệ về sau – xin hãy cùng đọc lại những trang đau lòng này của lịch sử.
Hình như một học giả người Nga đã nói: “Lịch sử không để lại bài học nào, nhưng nghiêm khắc trừng phạt những người không hiểu được các bài học của lịch sử.” Ngoài nhu cầu rất chính đáng là thấy ra một phần quá khứ của mình, những trang sách này cũng giúp chúng ta hiểu thêm về tương lai, ít nhất là về thời sự đang xảy ra trên chính trường Hoa Kỳ. Ðể khỏi bị trừng phạt…
________________________________________
Tác giả Nguyễn-Xuân Nghĩa là một chuyên gia kinh tế, viết bình luận cho nhật báo Người Việt mỗi Thứ Ba trong tuần theo hai đề mục xen kẽ là “Hoa Kỳ Nhìn Từ Bên Ngoài” và “Kinh tế cũng là Chính trị”. Ông mở ra Dainamax Tribune (http://dainamaxtribune.blogspot.com) để yết lại các bài viết của mình.
