Lê Mạnh Hùng
Cuộc đua thuyền truyền thống hàng năm giữa hai trường Ðại Học Oxford và Cambridge đúng vào khoảng lễ Phục Sinh là một trong những truyền thống thể thao của Anh.
Trên một phương diện nào đó, đây chính là một trong những chuyện có thể nói là lỗi thời của nước Anh: một cuộc đua thuyền giữa hai trường đại học với đầy những nghi thức lộng lẫy của quá khứ mà một trong những đặc điểm cuộc đua không phải để tranh một giải thưởng nào mà chỉ là mang danh dự của trường ra tranh đua mà thôi. Ðây là một lúc mà người ta có thể thấy những giới thượng lưu Anh tụ tập hai bên bờ sông ăn picnic từ những giỏ đồ ăn mua từ cửa hàng hạng sang Fortnum & Mason và tưởng tượng rằng thế giới vẫn không có gì thay đổi kể từ khi cuộc đua này được tổ chức lần đầu vào năm 1829.
Nhưng thế giới đã thay đổi và cuộc đua thuyền Oxford-Cambridge dọc theo sông Thames cũng trở nên một cái gì biểu tượng hơn là một cuộc đua thuyền tầm thường. Trong những năm gần đây, nó đã là mục tiêu của một cuộc đấu tranh mới, giữa những người coi nó như là một biểu tượng của một nước Anh bị trói buộc bởi giai cấp và truyền thống và những người chống lại.
Cuộc đấu tranh này thường được diễn ra một cách ôn hòa theo kiểu Anh. Cố nhiên những người phản đối trong những năm gần đây đã ồn ào đẩy những biểu ngữ của họ vào trước ống kính truyền hình của những đài truyền hình như đài BBC vốn truyền hình ảnh của cuộc đua và những cảnh ăn nhậu hai bên bờ sông cho cả thế giới theo dõi. Nhưng cho đến năm nay những phản đối này đã không làm cho cuộc đua bị ảnh hưởng phải hoãn lại.
Nhưng thứ bảy tuần qua, cuộc đua này đã đến một kết cục khác. Khi hai chiếc thuyền đua đi được khoảng một nửa đoạn đường trong đoạn đường đua 4 miles thì một anh chàng người Úc râu xồm trong bộ đồ bơi ấm mà trước đó đã đăng một bài tiểu luận trên mạng Internet có tên là “Elitism Leads to Tyranny” đã nhảy xuống sông và bơi thẳng đến chặn đường hai con thuyền. Sự hiện diện của chàng phá đám này đã tạo ra e ngại đủ để trọng tài cuộc đua phải vẫy cờ đỏ tạm ngưng cuộc đua. Sau nửa giờ tạm ngưng trong lúc anh chàng phản đối này bị đưa lên một chiến tầu tuần của cảnh sát, cuộc đua được tái tục nhưng ngay sau đó mái chèo hai chiếc thuyền đụng nhau khiến một mái chèo trong chiếc thuyền của Oxford bị gãy một mảnh. Với chỉ có bảy tay chèo trên chiếc thuyền của Oxford, Cambrdige đã thắng một cách dễ dàng cuộc đua này. Anh chàng phản đối người Úc này bị còng tay và truy tố về tội phá rối trật tự trị an, và một số người theo phe Oxford thì than phiền rằng trọng tài đáng lẽ phải cho đua lại từ đầu. Và trái với mọi năm, cuộc đua năm nay không có lễ ăn mừng sau cuộc đua: không những bài diễn văn tưởng thưởng và không mở rượu sâm banh. Và báo chí Anh hôm Chủ Nhật thì đầy những lời báo động về khả năng được bắt chước cuộc phản đối này trong Thế Vận Hội sẽ được tổ chức tại Luân Ðôn vào mùa Thu này.
Chính phủ Anh dự trù sẽ triển khai 25,000 cảnh sát và quân đội để giữ trật tự trị an cho Thế Vận Hội, nhưng quan tâm của họ tập trung chính vào việc ngăn chặn các cuộc tấn công khủng bố; các chuyên gia về an ninh thì nói rằng sẽ khó khăn hơn nhiều trong việc ngăn chặn một anh chàng đơn độc nào đó phá hoại một cuộc đua bằng cách chạy ào ra thao trường chẳng hạn. Những quan ngại đó có thể đóng một vai trò trong việc tòa án Anh xét xử chàng Úc phá hoại cuộc đua thuyền năm nay. Theo các luật sư chàng Úc này có thể phải lãnh án nặng hơn bình thường.
Nhưng đó là chuyện tương lai. Vào lúc này, cuộc tranh luận tại các câu lạc bộ và quán rượu tại Anh tập trung chính vào cuộc tranh cãi về cuộc đua. Cuộc đua thuyền này có đáng được làm ồn ào và sự chú ý của các phương tiện truyền thông như hiện nay không? Ðặc biệt là tại nước Anh hiện nay khi mà vấn đề giai cấp và những ưu đãi dành cho giai cấp thượng lưu nay lại xuất hiện trong các cuộc tranh luận về chính trị.
Suy thoái kinh tế, thất nghiệp và nợ quốc gia tăng vọt đã được giải quyết bằng những biện pháp khắc khổ gay gắt của chính phủ của ông David Cameron, một nhà bảo thủ giầu có tốt nghiệp trường trung học Eton College – một thành trì của tầng lớp giầu có – sau đó lên học tại Ðại Học Oxford, một thành trì khác, và cuối cùng lấy con gái của một vị tử tước. Ðảng Lao Ðộng đối lập đã lấy lại được một sự ủng hộ mạnh mẽ của dân chúng bằng cách diễn dịch những cắt giảm ngân sách và tăng thuế như là một cuộc tấn công vào những người nghèo khó tại nước Anh bởi một tầng lớp triệu phú thượng lưu không có khái niệm nào về những chật vật của sự kiếm sống.
Cuộc đua thuyền Oxford-Cambridge này không phải là không có những nghịch lý của nó. Bản chất thuần túy Anh của nó không ngăn chặn được cả hai bên, Oxford và Cambridge, tuyển dụng những “lính đánh thuê” nước ngoài đến chèo cho họ. Trong số 18 tay chèo tham dự (8 người chèo và 1 người lái cho mỗi thuyền) có đến 11 người không phải là người Anh (trong đó có 5 người Mỹ). Trong khi đó anh chàng chống lại chủ nghĩa thượng lưu (elitism), Trenton Oldfield thì cũng chính mình là sản phẩm của một trường đại học thượng lưu khác của Anh, trường London School of Economics (LSE), một trường trước đó có truyền thống khuynh tả lâu dài (nó được thành lập bởi Sidney Webb và Fabian Society, một tổ chức cánh tả chủ trương một chủ nghĩa xã hội không phải Marx vào năm 1895) nhưng sau này đã trở thành một thành trì của chủ nghĩa tư bản với nhiều giáo sư thỉnh giảng từ Mỹ sang.
