Phùng Thức/Người Việt
SÀI GÒN –Ở đầu một con hẻm khu bến xe ngã tư Ga, quận Gò vấp, chúng tôi gặp một cô gái bán chuối sáp và khoai lang nấu. Nhìn qua là đoán được cô này mới ra nghề.
Nhiều công ty phá sản, giá cả tăng tỷ lệ nghịch với tiền lương người lao động, khiến nhiều người bị chủ xù lương. (Hình: AP/Chitose Suzuki)
Cô cho biết. Chỗ bán này là của người bà con nhường lại. Còn cô trước đây làm nghề “Osin” tính theo giờ, tháng rồi cô bị cắt nhiều mối nên không đủ sống nên thử chuyển qua bán hàng rong.
“Trước đây chủ nhà họ làm biếng, bây giờ khó kiếm tiền họ phải làm siêng nên họ cho mình nghỉ. Ðã vậy mà họ còn thiếu tiền công của mình, đâu có đáng bao nhiêu tiền mà phải chầu chực để đòi.”
Bị thảy ra đường phố, những người như cô gái bán chuối sáp hay những người làm nghề tự do khác không được nhà nước thống kê trong đội quân thất nghiệp khổng lồ hiện nay.
Ở Bình Dương, anh Hồng, công nhân kỹ thuật ngành bao bì bị thất nghiệp đang đi tìm việc làm mới, anh nói: “Hơn tháng nay phải nhờ tiền nhà từ Rạch Giá gởi lên mới trụ lại được mà tìm việc.” Tìm hiểu xem cái công ty phá sản mà anh làm có xù lương anh không thì anh cho biết: “Tôi bị xù tháng cuối, nhưng điều khốn nạn là ngủ một đêm sáng dậy chủ cha, chủ con gì biến hết, đến cái sổ bảo hiểm thất nghiệp cũng không biết đòi ai để có ít tiền trợ cấp mà cầm cự.”
Từ đầu năm 2011 đến nay, có một hiện tượng khá phổ biến ở Việt Nam là chuyện xù lương công nhân, xù tiền công nhật của giới chủ, kể cả những ông chủ người nước ngoài.
Ngày 9 tháng 4, gần 100 công nhân công ty TNHH Thương mại-Dịch vụ May mặc Trung Thu, xã Thới Tam Thôn, huyện Hóc Môn đã trải chiếu, giăng màn ngay trước cổng công ty đòi thanh toán hết tiền lương tháng 3, 2012.
Ông Cher Chun Sik, quản lý sản xuất của công ty, cũng bị công nhân “giam lỏng” bên trong, không cho ra ngoài cho đến khi thanh toán hết tiền lương. Ở Hải Phòng, công an huyện Kiến Thụy đang truy tìm 2 ông chủ người Trung Quốc thuộc công ty TNHH Duân Hòa xù lương hơn 50 công nhân gia công mũi giày.
Vụ phá sản, chạy làng của bà chủ công ty Thủy Sản Bình An-Cần Thơ, đang trở thành vụ nóng, báo hiệu cho cao trào tháo chạy thoát thân của giới chủ lớn bé từng một thời tạo nên vẻ phồn vinh giả tạo của diện mạo kinh tế thị trường chế độ.
Trong bối cảnh tồi tệ của kinh tế Việt Nam lúc này không chỉ là bao nhiêu khu công nghiệp trống hoác, bao nhiêu chủ đầu tư người nước ngoài rút đi, bao nhiêu doanh nghiệp trong nước sập tiệm mà cái chính là hàng triệu công nhân không biết ngày mai của mình ra sao. Ông chủ công ty chuyên sản xuất đồ chơi trẻ em có văn phòng ở quận 11 nói. “Tôi hàng ngày soi gương thấy mặt mình xám xịt vì bất an. Cỡ tôi mà còn không biết chắc ngày mai ra sao huống gì là công nhân.”
Khi chúng tôi đặt vấn đề về chuyện rủi công ty ông có “chuyện” ông có “chơi bài” xù lương công nhân không? Ông nói: “Chuyện bất nhân thì không ai muốn làm nhưng hứa chắc thì không ai dám.”
Một nhà báo chuyên viết kinh tế, ông TC, cho biết: “Con số những công nhân bị xù lương từ đầu năm đến nay được thông tin trên báo chí chỉ là chuyện hột muối bỏ biển. Không đâu đưa ra thông tin về số các công ty trong và ngoài nước phá sản, nhưng suy từ báo cáo của Ủy Ban Kinh Tế trích dẫn nguồn từ cơ quan thuế cho biết, từ đầu năm đến nay có khoảng 30% số doanh nghiệp có đăng ký kinh doanh phải phá sản, giải thể, đóng cửa, tạm ngừng sản xuất. Như vậy tính rằng có hàng triệu công nhân bị xù lương hoặc bị xù một phần lương cũng không có gì quá đáng.”
