Du Tử Lê
Không biết tôi điên chưa, khi tới ngày hôm nay, tôi vẫn không thể nghĩ: Nguyên Sa đã chết! (Như Mai Thảo đã chết!) Dù, chính tôi theo chân những người thân yêu của anh, theo chân bạn hữu tiễn, đưa anh tới nơi an nghỉ cuối cùng.
Nhà thơ Nguyên Sa. (Tranh Tạ Tỵ)
Với tôi, dường anh, (như Mai Thảo,) chỉ đi đâu đó. Anh chỉ vắng mặt ít ngày thôi. Giống như những lần tôi phải ra khỏi tiểu bang trong những tháng nằm dài dặc ở quận hạt Orange County này, chúng tôi không thể liên lạc với nhau. Khác chăng, lần này, anh (không phải tôi,) là người có việc phải ra khỏi tiểu bang.
Tôi vẫn nghĩ, sớm muộn gì, thế nào anh sẽ cũng gọi thôi. Như hơn một tuần tính tới lúc 4 giờ chiều ngày 12 tháng 4, 1998, tôi không nhận được một điện thoại nào của anh. Hiện tượng này, trong tương giao giữa chúng tôi, là một bất thường! Vô cùng bất thường! (Tôi nói vô cùng bất thường, vì, trong trong suốt hai mươi năm luân lạc, ngay cả thời gian tôi về Houston để chữa bệnh Thyroid, chí ít mỗi ngày, tôi cũng có một lần điện thoại của anh.)
Nhưng cách gì, tôi biết, sớm muộn, rồi anh cũng sẽ gọi thôi. Tôi biết chắc như thế. Tôi biết anh cuối cùng, rồi anh cũng sẽ gọi… Giữa chúng tôi không có một thỏa thuận, hay xác nhận thành lời nào, nhưng anh hiểu, vì tôn trọng giờ giấc của anh, tôi không bao giờ điện thoại cho anh, trừ những trường hợp cần thiết. Ngược lại, anh có thể gọi cho tôi bất cứ lúc nào. Giữa chúng tôi, sự liên lạc dường được xây dựng trên đường dây thần giao cách cảm. Tôi nghiệm thấy, mỗi khi tôi đi xa về, mỗi khi chúng tôi nhắc tới anh, dù trong bữa ăn, bao giờ, chúng tôi cũng có điện thoại của anh, ngay sau đó. Tôi tin, rất tin vào sự liên lạc không đường dây, không ống nói giữa chúng tôi. Và, tôi biết tôi không sai. Và, tôi biết tôi đúng.
Bốn giờ chiều Chủ Nhật, 12 tháng 4, 1998, giữa lúc đang ngồi nói chuyện với Nguyễn Chí Khả trong phòng, điện thoại reo. Tôi nhận bắt được ngay cái giọng nói quen thuộc, rất xa. Giọng Nguyên Sa. Tôi hỏi anh khỏe không, anh bảo:
“Không khỏe. Yếu lắm!”
Tôi biết anh không khỏe. Tôi biết anh phải yếu lắm. Trong hai chục năm liên lạc thường xuyên với anh, ở quê người, ngay cả những lúc anh không khỏe, mở đầu cuộc điện đàm, dù cho đó là cuộc điện đàm lần thứ ba, thứ tư trong ngày, bao giờ anh cũng mở đầu bằng: “Có gì lạ không ông?” “Có gì vui không ông?” Lần này không thế. Lần này không còn “lạ,” không còn “vui” nữa. Lần này, lần đầu tiên (và sau cùng, với riêng tôi,) anh nhận anh “yếu lắm!” Lần đầu tiên, anh nhận anh đang ở trong nhà thương. “Ở Saint Joseph.” Lần này, anh dặn dò tôi vắn tắt, từng chữ đứt quãng như bị dát mỏng, bị bào lẹm, sâu vào thân chữ:
“Ngày mai, con tôi sẽ đem tập thơ mới tới nhà in anh giới thiệu.”
(Dạ, vâng.)
“Tôi đã ghi mầu sẵn cho cái bìa.”
(Dạ…)
“Sau đó, anh tới nhà in, theo dõi, theo dõi mầu của cái bìa cho tôi.”
(Dạ, được anh.)
“Nếu cần, anh cho mầu lại, hoặc hỏi nhà in mầu tôi cho có được không.”
(Dạ, vâng.)
“Tôi sẽ gọi cho anh Thuận. In xong, ông…”
(Dạ. Thưa anh, tôi có nói với Thuận rằng tôi sẽ chở sách về cho anh, ở nơi nào anh muốn. Anh yên tâm, nghỉ ngơi…)
Ngưng, lặng như một khối đá ném xuống giữa khoảng cách của hai đầu dây căng. Mỏng. Ngưng, lặng. Ngưng, lặng. Ngưng, lặng. Khối đá di chuyển qua lồng ngực tôi. Nguyễn Chí Khả ngưng. Lặng. Tôi ngưng. Lặng. Căn phòng ngưng, lặng. Không gian quanh tôi, ngưng. Lặng…)
“Thôi nhé…”
(Dạ, vâng. Thưa anh…)
Tiếng click (dường cũng yếu ớt) nơi đầu dây bên kia. Tôi vẫn giữ máy. Tôi biết đường dây đã cắt.
Tôi hiểu, đường dây rồi sẽ được nối lại sớm. Sớm thôi. Nhưng, không hiểu tại sao, tôi lại không muốn bỏ máy xuống? Hiển nhiên, tôi không hề có ý muốn nghe cái giọng nói lạnh lẽo được thâu sẵn, “If you like to make a call, please hang up and try again. If you need help, hang up and then dial the operator…” Tôi sợ lắm cái điệp khúc này. Cái điệp khúc thường trực có trong máy nhắn tin của tôi. Cái điệp khúc mà, mỗi khi mở máy nhắn ra nghe, gặp nó, tôi biết, hết chín mươi phần trăm là Nguyên Sa. Mỗi lần gọi cho tôi, không gặp, chẳng bao giờ anh nhắn vào máy. Nhưng anh cũng không chịu cắt ngay đường dây. Anh vẫn cầm máy cho tới khi đoạn tape của công ty điện thoại, tự động… “If you like to make a call, please hang up and try again…”
Thứ Hai, 13 tháng 4, mười giờ sáng, tôi gọi cho Thuận T&T. Thuận nói, chưa thấy gì cả:
“Tôi cũng đang chờ đây!”
Một giờ trưa, tôi gọi Thuận. Vẫn, chưa thấy gì cả, tôi đang chờ đây! Ba giờ chiều, tôi vẫn còn chờ đây, vẫn chưa thấy gì cả! Bốn giờ, tôi tìm ra số điện thoại phòng mạch của Học. Ðiện thoại ở vị trí nhận… Fax. Tôi gọi San Jose, Hoàng Anh Tuấn. Tuấn cho lại tôi số của Học, y chang số tôi đã có. Tuấn ngạc nhiên khi tôi cho biết, phòng mạch không người nghe. Tuấn quả quyết:
“Telephonist là con gái tao mà! Hay chúng nó vào nhà thương?”
Tôi đáp, có thể, và kể cho Tuấn nghe lý do đi tìm Học.
Tuấn hỏi:
“Mày biết tin ông Nguyên Sa rửa tội chưa?”
Tôi chưng hửng.
“Giu-Se Trần, Tuấn nói. Tao sợ ông ấy sắp ‘đi’ đến nơi rồi…”
Tôi đáp:
“Tao chẳng thấy có một liên hệ nào giữa việc rửa tội và chuyện ‘đi’ đứng hết…”
Tuấn mắng tôi:
“Mày ngu lắm. Một người trên giường bệnh khi nhận phép rửa tội hay quy y, nhận pháp danh, là lúc sắp ‘đi’ chứ oong, đơ gì nữa!”
Tôi vớt vát:
“Mai Thảo cũng nhận pháp danh vậy. Tới… hai pháp danh lận. Vậy mà, tao thấy Mai Thảo có ‘đi’ đâu!’”
“’Ði’ quá đi chứ. Chỉ ‘đi’ trễ thôi.”
Tuấn thấp giọng tiếp:
“Tao với mày cũng sắp ‘đi’ tới rồi đó, con ạ.”
Tôi bỏ máy xuống, xong lại nhấc lên, gọi một lần nữa cho Học. Giu-Se Trần. Giu-Se Trần. Ðiện thoại ở vị trí nhận Fax. Giu-Se Trần…
Thứ Ba, 14, tháng 4, tôi gọi tìm Bùi Bảo Trúc, rất sớm ở Phở Xe Lửa. Với tôi, Trúc là một trong những người yêu thơ Nguyên Sa một cách trong sáng.
Toàn “Bò” bảo Trúc mới rời quán. Tôi nhờ Toàn nhắn lại tình trạng sức khỏe của tác giả “Tiễn biệt.” Và, nhấn mạnh, tuy nhiên, hy vọng không sao. Nhiều phần không sao. Tôi lập lại, kết quả 3 tháng chạy Chemo therapy của ông ấy, rất tốt. Tốt lắm. Mày nghe rõ chứ? Toàn đáp:
“OK, tao nghe rồi!”
Thứ Năm, 16 tháng 4, cuối cùng tôi gặp được Trang, con gái Hoàng Anh Tuấn. Trang nói, Trang và Học mới ở nhà thương về…
Không biết tôi đã điên chưa, khi tới hôm nay, tôi vẫn không thể nghĩ: Nguyên Sa đã chết! (Như Mai Thảo đã chết!) Dù, chính tôi đã theo chân những người thân của anh, theo chân bạn hữu tiễn, đưa anh tới nơi an nghỉ cuối cùng. Cách gì tôi tin được điều đó (?). Khi Mai Thảo mới nằm xuống. Ngôi mộ Mai Thảo, bia chưa dựng, cỏ chưa bén!
Cách gì khiến tôi tin được rằng chỉ mới chín mươi chín ngày, sau cái chết của Mai Thảo, là Nguyên Sa?
California, tháng 4, 1998
(Còn tiếp 1 kỳ)
