Tư nhân khó vay tiền ngân hàng
HÀ NỘI (NV) – Hàng chục ngàn công ty xí nghiệp ở Việt Nam đã chết chỉ vì thiếu vốn hoạt động. Ðể có tiền hoạt động, người ta chạy tới ngân hàng xin vay thì bị từ chối cho vay với lãi suất thấp do nhà nước quy định.
Dây chuyền công ty chế biến cá xuất khẩu Bình An (Bianfisco) hoạt động lại sau một thời gian đóng cửa, nhờ được một đại gia trong ngành xây dựng và địa ốc bơm cho 500 tỉ đồng. (Hình: VNMedia)
Ðây là cái vòng lẩn quẩn giữa chính sách của nhà nước nhằm cứu nền kinh tế đang đình đốn và thực tế diễn ra tại Việt Nam.
Theo VNMedia, báo điện tử của tập đoàn Bưu Chính Viễn Thông Việt Nam, chỉ trong 4 tháng đầu năm 2012, có 17,735 doanh nghiệp “đã giải thể và dừng hoạt động,” tăng 9.5% so với cùng thời gian này của năm ngoái.
Ða số những xí nghiệp khai phá sản “thuộc lĩnh vực bán buôn bán lẻ, tiếp theo đó là xây dựng và chế biến chế tạo,” theo VNMedia.
Nguồn tin thuật theo “Báo cáo về tình hình doanh nghiệp 4 tháng đầu năm 2012 và một số biện pháp tháo gỡ khó khăn” của Tổng Cục Thống Kê, Bộ Kế Hoạch và Ðầu Tư chính thức đưa ra các con số. Theo đó “tính đến hết ngày 30 tháng 4, 2012, trong tổng số 647,627 doanh nghiệp đã được thành lập, cả nước còn 463,802 doanh nghiệp đang hoạt động, chiếm 71.6%. Gần 30% doanh nghiệp đã phá sản hoặc dừng hoạt động. Cụ thể là có 81,929 doanh nghiệp đã giải thể (có khai báo), 16,075 doanh nghiệp đã đăng ký dừng hoạt động (có thể tạm đóng cửa) và 85,821 doanh nghiệp dừng hoạt động nhưng không đăng ký (tức lẳng lặng đóng cửa).
Trong một báo cáo khác, Phòng Thương Mại và Công Nghiệp Việt Nam (VCCI) cho hay tỉ lệ “dừng hoạt động” hay “giải thể” của các xí nghiệp “ngoài quốc doanh chiếm đa số.”
Các công ty, xí nghiệp quốc doanh mỗi khi cần tiền có thể đến các ngân hàng vay mượn dễ dàng vì có ông nhà nước chống lưng phía sau. Tư nhân không có thần thế, chỉ tự dựa vào “nội lực” nên không thể vay được tiền nếu không thỏa mãn các điều kiện khó khăn của ngân hàng đặt ra.
Tuần qua, ngày 11 tháng 5, nhà cầm quyền trung ương Hà Nội chính thức đưa ra một nghị quyết công bố chương trình “tháo gỡ khó khăn cho sản xuất kinh doanh, hỗ trợ thị trường” khi thấy các ngành thương mại và sản xuất đình đốn.
Nghị quyết nêu ra một số chủ trương từ giãn thuế, giảm thuế và “tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp được vay vốn.”
Theo ông Cao Sĩ Kiêm, nguyên thống đốc Ngân Hàng Nhà Nước hiện đang làm chủ tịch Hiệp Hội Doanh Nghiệp Vừa và Nhỏ, cái nghị quyết đó chỉ nhắm “cứu các doanh nghiệp còn sống” cứ không nhắm cứu các doanh nghiệp đã “chết lâm sàng.”
Thật ra, ngay cả những xí nghiệp không phải là doanh nghiệp nhà nước hay kinh tài đảng đoàn (vốn được bao che và đỡ đầu), cũng khó lòng tiếp cận được vốn vay từ hệ thống ngân hàng, dù họ đang hoạt động.
Cùng một ngày với bản nghị quyết số 13/NQ-CP được phổ biến, báo Thanh Niên cho hay “khó có cửa vay vốn.”
Nhà nước đặt ra 3 rào cản mà các ngân hàng phải áp dụng gồm phải có tài sản thế chấp; doanh nghiệp nào còn đang “nợ quá hạn” thì không cho vay; và cuối cùng không có tài chính minh bạch thì không cho vay.
Ông Lê Thẩm Dương, trưởng khoa Quản Trị Kinh Doanh của Ðại Học Ngân Hàng ở Sài Gòn cho rằng quy định như vậy là “biến ngân hàng thành một của tiệm cầm đồ” vì phải có tài sản thế chấp. Ngân hàng cấp tín dụng là dựa vào năng lực của doanh nghiệp mà yếu tố thế chấp chỉ là phụ thuộc.
Bên cạnh đó, việc nhà cầm quyền chỉ ưu tiên cho có “4 nhóm đối tượng” rất chung chung mà không nêu rõ rệt sẽ để cho các ngân hàng tùy tiện bóp siết hay nới tay về lãi suất.
Ông Lê Thẩm Dương được tờ Thanh Niên dẫn lời nói rằng, “Sự yếu kém của hệ thống ngân hàng hiện nay cũng là rào cản khiến vốn khó vào sản xuất. Ngân hàng của ta luôn có tâm lý, chỗ nào thịt nạc thì ăn, mỡ thì bỏ nên vốn dồn cho doanh nghiệp nhà nước cho an toàn. Ðó là lý do, thị phần ngân hàng quốc doanh tăng lên. Ngân hàng quốc doanh cho doanh nghiệp quốc doanh vay, ngân hàng cổ phần thì gom tiền cho chính mình, tất nhiên không phải là tất cả nhưng đa số là thế. Vậy đối tượng còn lại thì ai phục vụ? Vậy làm sao vốn chảy vào những chỗ mà chúng ta mong muốn được.”
Báo Tuổi Trẻ trong số ra ngày 10 tháng 5 nêu trường hợp của một số chủ doanh nghiệp tự tin là đủ điều kiện để vay tiền theo chủ trương “cứu doanh nghiệp” của nhà nước. Khi họ tới ngân hàng thì đều được cho biết họ chỉ vay được với lãi suất trên 18% chứ không phải là lãi suất 15% là mức cao nhất hiện đang do Ngân Hàng Nhà Nước ấn định.
“…lãnh đạo nhiều ngân hàng cho biết dù đã có quy định nhưng ngân hàng khó áp dụng do quá chung chung. Phó tổng giám đốc phụ trách khối khách hàng doanh nghiệp một NH cho biết 97% doanh nghiệp tại Việt Nam là doanh nghiệp vừa và nhỏ, Ngân Hàng Nhà nước lại không quy định cụ thể, do vậy sẽ dẫn đến tình trạng mỗi ngân hàng đưa ra quy định riêng. Như vậy đối tượng được vay lãi suất 15%/năm sẽ tùy theo quy định của từng ngân hàng và sẽ không giống nhau,” theo báo Tuổi Trẻ.
Năm 2005, một bài viết trên VNExpress cho hay “để vay được vốn, doanh nghiệp còn phải ‘hậu tạ’ cán bộ tín dụng. Khi không thể vay từ các nguồn chính thức, doanh nghiệp thường dựa vào vốn của gia đình, bạn bè, thậm chí vay lại tiền của ngân hàng thông qua bên thứ 3 là doanh nghiệp nhà nước. Thông thường, các doanh nghiệp phải trả lãi suất cao cho các khoản vay này. Có người phải trả tỷ lệ lãi suất cao tới 2.5%/tháng.”
