Phạm Ðình
Cách đây ít tuần chúng ta có nêu lên vấn đề “Oil Filter bị rơi mất,” một chuyện mà ít người hình dung được. Ấy vậy mà nó đã thực sự xảy ra với một số bạn chúng ta, kéo theo cái hậu quả bi đát nhất là đầu máy bị cháy.
Một thợ máy thay Oil Filter. (Hình minh họa: Robyn Beck/AFP/Getty Images)
Ðau hơn nữa là sự kiện ấy xảy ra ngay trong thời kỳ cái xe còn bảo hành mà không được một sự chiếu cố nào cả của đại lý. Có thể vì sự kiện đầu máy bị cháy là một hậu quả quá lớn trong lúc nguyên nhân thì lại không thể xác minh được nên đại lý đành chơi trò “phủi tay,” và để cho người chủ xe phải đưa thân ra gánh lấy 100% trách nhiệm. Nghe những câu chuyện như vậy, chúng ta rút được kinh nghiệm gì? Vái trời để “sao quả tạ” đừng chiếu cố mình chăng? Vẫn biết đó là một thái độ thụ động, nhưng ngoài ra chúng ta có thể làm được gì khác? Nhân vấn đề này, chúng ta thử cùng xem lại cách thức người ta gắn lọc nhớt vào vị trí của nó ra sao? Hay nói cách khác, người ta đã đổi lọc nhớt như thế nào ở mỗi lần thay nhớt?
I. Bên trong cửa tiệm
Trước tiên, có thể đây là những gì diễn tiến bên trong một tiệm sửa xe. Quan sát công việc của người thợ máy, chúng ta chỉ kịp ghi nhận những động tác thật đơn giản và dễ dàng: Chiếc xe được kích lên cao, để chỗ cho người thợ dễ dàng len vào đứng dưới gầm xe. Anh ta đưa tay lên, sờ vào một vật gì giống như “cái bìu” nhô ra từ trong đám mê cung của dây nhợ đường ống, gần bên chỗ anh ta vừa tháo cho dòng nhớt cũ chảy xuống. Người thợ xoáy một đường nhẹ nhàng, rút ra một cái “ống tròn” trông như một cái lon sữa bò nhỏ. Anh bảo rằng đó là cái lọc nhớt cũ. Rồi mau chóng, anh ta mở hộp lấy một cái lọc nhớt mới, xoáy vào cũng dễ dàng và nhẹ nhàng như lúc lấy lọc nhớt cũ ra.
Nhìn những cử động đơn giản và dễ dàng của người thợ, bạn có nhiều lý do để tin rằng anh ta đã xoáy cái lọc nhớt một cách cẩu thả, khiến các đường ren không ăn khớp, và bộ lọc nhớt chỉ bám tạm vào miệng lốc máy, rồi lỏng dần cho đến lúc gặp một cơn “sốc” mạnh thì rụng ra, rơi xuống trên mặt đường. Nhưng dòng nhớt vô tình, vẫn cứ tiếp tục nạp vào một cái lỗ hổng và ào ào rót xuống mặt đường. Cứ tình trạng này thì chả cần lâu, chỉ khoảng chừng 15 phút là lòng máy khô sạch mọi giọt nhớt, đầu máy nóng lên, overheat và cháy!
Như vậy sự vô ý và bất cẩn của ngươi thợ máy là nguyên nhân.
Nhưng cũng có thể những gì bạn chứng kiến được chính là sự thao diễn khéo léo của một người thợ đầy kinh nghiệm, chứ thực ra sự việc không hoàn toàn đơn giản như thế. Chuyện xưa kể rằng, có ông đại phú tìm đến một người họa sĩ tài ba để thuê người này vẽ cho một bức tranh con gà. Sau bao nhiêu ngày tháng chờ đợi, ông nhà giầu vẫn chưa thấy người họa sĩ báo tin lại. Nhưng rồi ngày đó cũng đến, ông đại phú được mời vào phòng khách của họa sĩ. Người họa sĩ kê giá vẽ, biểu diễn ngay trước mắt ông những đường cọ lả lướt. Chỉ một vài phút sau, một con gà hiện lên theo nét bút, sống động dường như có thể cất cánh bay ra khỏi mặt canvas. Vị đại phú hài lòng lắm, sẵn sàng móc túi trả tiền. Nhưng khi hỏi đến phí tổn thì nhà họa sĩ nói một cái giá mà ngay cả con người lắm tiền nhiều bạc như phú ông cũng phải ngạc nhiên. Ông hỏi, “Tại sao vẽ con gà chỉ có vài phút, mà ông lại tính tiền nhiều như vậy?” Họa sĩ không nói gì, chỉ lẳng lặng mở cánh cửa một phòng gần đó, và mời ông đại phú ghé mắt nhìn vào: Bên trong phòng chỉ thấy giấy xếp thành từng đống từng đống, đống nào ngọn cũng cao lên tới trần nhà và tấm nào cũng có hình con gà. Ông đại phú chợt hiểu ra lý do tại sao ông đã phải chờ lâu như vậy cho một bức tranh con gà chỉ được vẽ trong vòng 5 phút.
Trở về với người thợ máy và công việc thay lọc nhớt trong xe, bạn có thể nghĩ anh ta cẩu thả? Hay sự đơn giản nhẹ nhàng mà bạn mục kích được hôm nay là kết quả của những thao tác tích lũy qua bao nhiêu năm tháng kinh nghiệm, cũng như anh họa sĩ vẽ tranh gà trên đây? Thực khó trả lời.
II. Tìm hiểu tiến trình thay lọc nhớt
Vậy chúng ta hãy thử tự mình làm lấy xem thế nào? Thay nhớt là việc chúng ta nói tới đã nhiều, hôm nay xin tập trung vào việc thay lọc nhớt.
1. Trước hết, hãy kích xe lên cao, và chui vào trong gầm xe.
2. Nhận diện vị trí lọc nhớt: Ðây rồi, “cái bìu” treo lủng lẳng ở gần bên chảo nhớt!
3. Giơ tay nắm chặt vào đuôi bìu, và xoay mạnh ngược chiều kim đồng hồ để xoáy nó ra. Nhưng vô ích! Cái hộp lọc nhớt cứng như đanh, không hề nhúc nhích hoặc lay chuyển.
Ðúng vậy, khó có thể dùng tay mà xoay ra được. Bởi vì, lọc nhớt đã được lắp vào ít ra đã 3 tháng. Như bạn có thể quan sát trong hình đính kèm, miệng lọc nhớt có những đường ren, được chế tạo để bám lấy những đường ren trên miệng lốc máy. Lại thêm dầu mỡ kết dính xuyên qua thời gian, khiến 2 bên càng bám chặt, chuyện dùng tay để xoáy ra là một việc không tưởng, trừ khi người thợ máy có sức mạnh của Hercules với sức mạnh vô địch trong thần thoại Hy Lạp.
Còn không, thì ai cũng phải dùng đến một dụng cụ, đó là chìa khóa dây (strap wrench) hoặc chìa khóa ống (socket wrench) như bạn thấy trong hình minh họa.
Dùng chìa khóa nào? Cái đó còn tùy thuộc vào khoảng trống chung quanh bộ lọc. Ðối với người không chuyên, nếu có phải chạy đi chạy lại vài lần từ nhà mình ra đến cửa hàng auto parts để thử một vài loại chìa khóa trước khi tìm ra được thứ thích hợp nhất, thì bạn đừng cho rằng mình… xui xẻo. Tiến trình học tập là như vậy. Bây giờ hãy giả sử như bạn đã tìm được loại chìa khóa thích hợp
4. Lau sạch hết các dấu bụi đất, dầu mỡ chung quanh bộ lọc cũ để dọn một chỗ bám cho vòng chìa khóa. Sau đó lấy một cái chậu để trên mặt đất, ngay dưới vị trí hộp lọc, để chuẩn bị đón dòng nhớt cũ chảy xuống.
Với vòng chìa khóa ôm cứng lấy hộp lọc, bạn dùng sức mở nó ra (vặn ngược chiều kim đồng hồ). Nhưng ngay cả khi đã dùng chìa khóa, cũng chưa chắc bạn đã xoay được bộ lọc ra khỏi lỗ. Nếu bị chơi khó như vậy, bạn có thể dùng thêm một chước khác: Lấy dầu WD-40 bôi chung quanh miệng filter, ở chỗ tiếp giáp với lốc máy, rồi chờ khoảng 10 phút cho dầu ngấm và miệng khớp mềm ra. Sau đó thử vặn lại. Nếu vẫn chưa ra, bạn nên thử lại một lần nữa với WD-40. Ðến nước này vẫn chưa được thì tam thời mình thua nó. Nếu trước đây đã rút hết nhớt cũ trong bình ra rồi, bây giờ xin bạn đóng lại nút xả lại, đổ nhớt mới vào, rồi đưa xe ra ngoài tiệm để xem thợ chuyên môn thao diễn. Ðừng bao giờ nổ máy và lăn bánh khi xe không có nhớt.
Nhưng đó chỉ là dặn phòng hờ. Phạm Ðình tin rằng, cái Oil Filter không đến nỗi làm khó bạn quá thế. Có thể bạn đã xoáy lỏng nó ra được rồi. Phần còn lại, bạn có thể dùng tay để xoáy tiếp và lấy Filter cũ ra.
5. Chuẩn bị Filter mới: Trước khi lắp, nhớ lau sạch miệng lốc máy. Nếu gasket cũ còn dính ở đây thì tìm cách lấy nó ra. Trong một số trường hợp, gasket cũ còn dính lại mà bạn không biết, lại cố đem ép Filter mới vào, nó có thể gây tình trạng rỉ nhớt sau này. Và như một độc giả có nêu ý kiến với chúng tôi, “nó có thể là nguyên nhân khiến lọc nhớt mới không được lắp chặt, và rơi ra sau này.”
Trước khi lắp Filter mới, nhớ lấy một ít nhớt mới bôi trên miếng gasket mới dính sẵn trên miệng Filter. Theo giới chuyên gia bảo trì, lớp nhớt bôi trơn này rất quan trọng, nó giúp bạn dễ mở Filter ra sau này. Xin đừng bao giờ quên chuyện đó.
6. Lắp Filter mới: Dùng tay ướm Filter mới vào miệng lốc máy, xoáy vài vòng cho đến khi thấy 2 bên đã khớp với nhau, rồi VẪN dùng tay, xoáy thêm chừng 3/4 vòng nữa.
Nhớ: KHÔNG BAO GIỜ dùng chìa khóa để xoáy chặt Filter vào vị trí. Làm như vậy, gasket mới có thể bị cong, và sinh ra xì nhớt sau này. Ðây là kinh nghiệm quí báu của các chuyên gia bảo trì.
Như vậy là xong!
Xuyên qua cả tiến trình thay lọc, bạn có thấy ở điểm nào, lọc nhớt có thể bị sút ra và rơi xuống không? Và làm thế nào để claim bảo hiểm hoặc đòi đại lý bồi thường nếu xe còn bảo hành? Câu hỏi nhức nhối này có lẽ chẳng bao giờ trả lời được. Chỉ có thể coi nó như một lời cảnh giác, buộc mọi người chúng ta phải đi thêm một bước đề phòng: Siêng năng kiểm tra nhớt xem có rò không? Và mỗi lần kiểm tra, chịu khó xem lại “cái bìu” còn đó không? còn chắc không? Hay sắp rụng rồi?
Phạm Ðình
Xe lột dên, xe kêu lóc cóc, xe rỉ nhớt…? Xin xem Cẩm Nang Bảo Trì Tập III đã phát hành. Cùng với Tập I, Tập II, mỗi tập $6.00+$2.00 cước phí. Money Back Guarantee 3 tháng. Gửi cheque hoặc tiền mặt cho Phạm Ðình, PO Box: 9255, Fountain Valley, California 92728-9255. Tel: 714-837-1935. Cho biết điện thoại và email, nếu có. Có thể hỏi tại nhà sách Tú Quỳnh 714-531-4284; hoặc Tự Lực 714-531-5290.
