Hôm Thứ Hai, cố phiếu công cộng của công ty sản xuất điện thoại BlackBerry, xuống tới mức thấp nhất ở thị trường chứng khoán New York kể từ 2003.
Ðiện thoại BlackBerry, sản phẩm của Research In Motion Ltd. (RIM). (Hình: AP)
Research in Motion Ltd. (RIM) là công ty đa quốc gia sản xuất trang bị viễn thông, thành lập năm 1984, trụ sở trung ương tại Warterloo, tỉnh Ontario, Canada. Các sản phẩm và dịch vụ quen biết của RIM bao gồm: BlackBerry smartphone, Blackberry Playbook, Blackberry Internet Service, QNX… Vào giai đoạn phát triển mạnh công ty đã sử dụng tới 19,000 nhân công trên toàn thế giới.
Hôm Thứ Hai là ngày thứ tư liên tiếp, cổ phiếu của RIM xuống thêm 6.1% chỉ còn $9.63, nghĩa là mất giá 93% so với lúc cao nhất giữa năm 2008 là $147.55.
RIM khởi đầu là một công ty tư nhân với vốn đầu tư 5 triệu dollars Canada, làm việc với RAM Mobile Data và công ty sản xuất trang bị viễn thông Thụy Ðiển Ericsson để phát triển hệ thống vô tuyến Mobitax thành một hệ thống hai chiều nhắn tin và e-mails. Trước khi phát hành cổ phiếu công khai ra thị trường chứng khoán Toronto và New York năm 1998, RIM đã huy động vốn được 30 triệu dollars Canada.
Tháng 10 năm 2008, Mediacorp Canadian Inc. xếp hạng RIM là “một trong 100 công ty hàng đầu ở Canada”. Tháng 2 năm 2009, RIM loan báo kế hoạch bành trướng toàn cầu với việc mở văn phòng, và trung tâm nghiên cứu, huấn luyện ở Sydney, Australia. Trong năm này, RIM sát nhập hai công ty Dash Navigation ở California và Torch Mobile; đưa bộ dò trên mạng (web browser) vào điện thoại BlackBerry.
Tháng 8 năm 2009, Fortune Magazine xếp hạng RIM là công ty đứng đầu thế giới có lợi nhuận tăng 84% trong vòng 3 năm mặc dầu đó là thời kỳ suy thoái của kinh tế toàn cầu. Thu nhập về hoạt động của RIM từ $386 triệu năm 2005 lên tới $3.5 tỷ năm 2010 và lợi nhuận từ $206 triệu lên $2.5 tỷ.
RIM đạt thỏa thuận với Harman International, công ty Hoa Kỳ chuyên về kỹ thuật âm thanh và giải trí, để sử dụng hệ thống phần mềm QNX từ 2010. Hệ điều hành smartphones của RIM chiếm 10.4% thị phần thế giới tháng 5 năm 2010. Năm 2011, RIM còn bán ra được 20 triệu điện thoại BlackBerry nhưng tiếp đó khách hàng BlackBerry giảm nhanh vì quay sang dùng smartphones của các công ty khác.
Trên đà phát triển, BlackBerry Playbook cũng bị coi là một thất bại của RIM. Mặc dầu đã được dự tính và mọi người chờ đợi từ lâu, nhưng khi đưa ra thị trường đầu năm 2004, máy tính bảng (tablet computer) bán giá rẻ này có nhiều yếu kém về kỹ thuật trong chức năng cũng như thiếu đặc điểm hấp dẫn so với iPad, Samsung Galaxy và máy của những hãng khác.
Ðầu tháng 10 năm 2011, hàng chục triệu máy BlackBerry bị gián đoạn sử dụng ở Âu Châu, Trung Ðông, Phi Châu và Bắc Mỹ do trục trặc trong hệ thống, tới 4 ngày sau mới sửa chữa được.
Trước đó mấy tháng, công ty này đã cho biết doanh số sút giảm lần đầu tiên kể từ 9 năm và loan báo kế hoạch giảm nhân viên. Từ tháng 6 năm 2008 đến tháng 6 năm 2011, các cổ đông của RIM mất khoảng $70 tỷ hay là 82% vì tổng giá trị thị trường của vốn (market capitalization) từ $83 tỷ xuống còn $13.6 tỷ, suy sụp nặng nhất trong những công ty cung cấp trang bị viễn liên. Tháng kế tiếp, RIM sa thải 11% nhân viên, từ 19,000 xuống còn 17,000 người.
Lý do của tình trạng này là BlackBerry không địch nổi sự chuyển biến và cạnh tranh mạnh mẽ bởi iPhone của Apple và những điện thoại smartphones sử dụng hệ điều hành Android. Cổ phiếu RIM trong năm 2011 mất giá 77% so với thời điểm cao nhất năm 2008.
Trong quý 4 của năm tài chánh kết thúc vào đầu tháng 3 năm 2011, chỉ 11.1 triệu điện thoại BlackBerry được đưa ra thị trường, giảm 21.1% so với quý trước và RIM loan báo lỗ $125 triệu. Thật ra RIM mất thị phần nặng nhất là trên thế giới trước sự cạnh tranh của Samsung và HTC dùng Android OS, còn ở Hoa Kỳ, Blackberry chỉ giảm thị phần khoảng từ 3% đến 9%. RIM đã chuẩn bị kế hoạch sa thải thêm nhân công, có thể tới 6,000 người nữa sau hai đợt cắt giảm trước.
Hôm 29 tháng 5, RIM công bố dự đoán sẽ tiếp tục thua lỗ trong quý kết thúc ngày 2 tháng 6. Trước áp lực của các cổ đông đòi hỏi phải cải thiện tình trạng này, tuần trước RIM đã thuê các ngân hàng JPMorgan Chase & Co. và RBC Capital Markets giúp tìm chiến lược đối phó với tình thế. Tuy nhiên cho đến bây giờ, các chuyên gia kinh tế cũng như trong kỹ nghệ viễn thông không nhìn thấy lối thoát của RIM. Những sản phẩm của công ty này sẽ khó có thể giành lại vị trí cạnh tranh hiệu quả với Apple, Samsung hay HTC, trừ khi họ có được một sáng chế mới mẻ hết sức đặc biệt.
Nhiều dư luận ở Canada cho rằng chính quyền liên bang có thể tài trợ để cứu công ty kỹ thuật cao đứng hàng đầu của Canada có thể tồn tại. Tuy nhiên theo quan điểm của Bộ Trưởng Tài Chính Jim Flaherty thì RIM chưa tới mức một công ty có tác động quá lớn đối với nền kinh tế Canada để cần được cứu cho khỏi sụp đổ, và đã cuối tuần trước ông đã nói là sẽ không làm gì để can thiệp vào vụ này. Một trong những giải pháp hữu lý nhất, trong trường hợp RIM không tự chống đỡ được, là RIM bán cho một công ty điện tử hay một tổ chức tài chính và đó là điều người ta đang chờ đợi sự công bố trong một tương lai gần. (H.C.)
