Phạm Ðình
“Thường thì ít khi lốp xe được để ý tới, cho tới một ngày cách đây đúng 1 tháng, người trong gia đình tôi gặp một tai nạn lớn, xảy ra chỉ vì lốp xe. Kể từ hôm đó trở đi, mỗi lần ngồi sau tay lái là mỗi lần chúng tôi bị ám ảnh về bộ lốp. Theo tôi nghĩ lốp xe phải được coi là bộ phận quan trọng nhất trong xe.” Ðó là một đoạn tâm tình Phạm Ðình nhận được qua thư độc giả. Xin tiếp lời ngay rằng bạn nói đúng, chúng tôi cũng đồng ý như vậy, và xin chia sẻ với bạn một vài lý do tại sao chúng ta phải đặt lốp xe ở một vị trí quan trọng như thế.
Kiểm tra áp suất lốp xe. (Hình minh họa: William West/AFP/Getty Images)
Tai nạn lốp xe
Nhưng trước tiên xin mời tất cả các bạn nghe hết câu chuyện về tai nạn: “Khoảng 1 giờ trưa hôm đó, tôi nhận được phone của một người lạ. Với một giọng Mỹ ồm ồm vội vã, người lạ xưng mình là nhân viên xe cứu thương. Thì ra, một người trong gia đình tôi bị thương nặng trong một tai nạn xe hơi, đang nằm trên xe Ambulance, chuẩn bị đưa gấp vào bệnh viện. Ông nhân viên cấp cứu chỉ kịp báo địa chỉ của bệnh viện rồi cúp phone mà không nói thêm một chi tiết gì khác. Ngay lập tức tôi gạt bỏ công việc trước mắt để tìm đến bệnh viện. Chờ khoảng nửa tiếng đồng hồ ngoài phòng khách, chúng tôi được thông báo là bệnh nhân đã nhận phòng, và hiện đang chờ mổ. Bước vào phòng bệnh, chúng tôi thấy 3, 4 người y tá còn đang lau máu trên đầu trên mặt của nạn nhân, còn bệnh nhân thì kêu la đau đớn vì các vết thương làm vỡ đầu, gẫy tay và trẹo xương cổ! Nghe qua câu chuyện thì mặc dầu nhìn thấy nạn nhân thương tích nặng nề, nhưng mọi người vẫn lấy làm mừng vì anh ta còn sống sót sau một vụ lật xe giữa xa lộ, chiếc xe lăn nhiều vòng qua các lane đường rồi nằm ụ lại dưới một cái mương, chổng 4 bánh lên trời. Những người trong xe bị va đập như một trái banh được tung hứng với kỹ thuật “bật tường” của các cao thủ túc cầu trên sân cỏ. Trái banh da thì không sao, nhưng với da thịt con người, còn giữ được mạng sống trong một hoàn cảnh như thế phải gọi là may. Còn chuyện vỡ đầu, lệch cổ, gẫy tay, tức ngực thì phải coi như chuyện đương nhiên. Vì xe bị nổ bánh đang lúc phom phom trên carpool lane của xa lộ! Chiếc xe lăn tròn đến mấy vòng, may sao đường xa lộ khi đó vắng, nên không gây tai nạn thêm cho ai khác. Khi cảnh sát và cứu hỏa đến, họ phải dùng dụng cụ phá cửa xe mới lôi ra được từng nạn nhân trong đó. Sự việc xảy ra cho đến nay đã được một tháng, bệnh nhân thì từ từ bình phục, nhưng chúng tôi vẫn bị ám ảnh bởi bộ lốp, từ cái xe bị tai nạn rồi lan man nghĩ tới cái xe của mình. Không khi nào bước vào ngồi sau bánh lái mà không lo lắng tự hỏi: Không hiểu mấy cái lốp trên xe mình có làm sao không? Cặp bánh trước mới thay được vài tháng, chắc không sao! Nhưng còn 2 bánh sau? Liệu có bảo đảm không? Những câu hỏi như vậy cứ luẩn quẩn trong đầu cho đến lúc lái xe bình yên về nhà lúc bấy giờ mới thực sự nghĩ rằng mình còn sống.”
Những điều cần biết về lốp xe
Cám ơn bạn đã chia sẻ một hoàn cảnh đau lòng để mọi người cùng rút kinh nghiệm. Thực ra, chuyện ám ảnh tâm lý cũng là điều bình thường, từ từ rồi nó sẽ phôi pha. Chỉ sợ rằng những cảnh giác tối thiểu cần thiết đối với sự an nguy của lốp xe, hay nói một cách khác, ý thức săn sóc lốp xe của chúng ta cũng từ từ phôi pha theo. Cho đến khi một sai lầm trầm trọng xảy ra! Vì thế, thay vì sống với sự ám ảnh, bạn hãy cố nhớ lấy một ít điều quan trọng sau đây về lốp xe.
1. Áp suất và hệ thống TPMS
Áp suất có được nhờ lượng hơi trong lốp xe do chủ xe bơm vào. Bơm hơi cho lốp xe có đủ áp suất, đó là chuyện dễ dàng quên lãng. Ðúng, đó là chuyện dễ làm, nhưng dễ quên mới là điều đáng nói.
Chính vì thế, nhiều nhà sản xuất các kiểu xe mới đã phải thêm vào một bộ phận gọi là TPMS, là chữ viết tắt của Tire Pressure Monitoring System, có nghĩa là Hệ Thống Theo Dõi Áp Suất Lốp Xe. Với TPMS, chủ xe có thể yên trí là khi xe thiếu hơi hoặc quá nhiều hơi, hệ thống sẽ báo động để chủ xe điều chỉnh bằng cách bơm thêm hay rút bớt.
Tuy nhiên, nhiều chuyên gia bảo vệ người tiêu thụ báo động, “Ðó là một cảm giác yên trí sai lầm, xuất phát từ sự hiểu biết chưa tường tận về TPMS”. Sự thực là thế này: TPMS không nhất thiết báo động mỗi khi lốp xe thiếu hơi đâu, bởi vì đó không phải là công việc của nó. Quả thực vậy, TPMS chỉ buộc phải báo động khi lốp xe đã thiếu tới 25% (tức là 1/4) mức áp suất cần thiết do nhà sản xuất xe đề nghị. Thí dụ: Nhà sản xuất Honda đề nghị bộ lốp phải có áp suất 44 psi, thì 25% tương đương với 11 psi. Nếu xe có TPMS, thì bạn chỉ được báo động khi áp suất lốp xe đã xuống tới 33 psi. Theo khuyến cáo của tổ chức AAA (American Automobiles Association) thì “mức áp suất đó là quá thấp, so với mức cần thiết để chạy xe an toàn”. Hiệp Hội Các Nhà Sản Xuất Sản Phẩm Cao Su Hoa Kỳ (Rubber Manufacturers’ Asscociation) nói thêm, “Áp suất đó chỉ vừa đủ để cho trọng tải tối đa của xe mà thôi” chứ không có liên quan gì tới sự an toàn cả. Và TPMS là một phương tiện đưa ra lời cảnh giác vào phút chót trước khi lốp xe bị hư. Nó không phải là dụng cụ giúp bạn đo lường sự an toàn về áp suất lốp xe.
Vì thế các chuyên gia đi đến một lời khuyên thực tế như sau: Dù xe đời mới hay đời cũ, có TPMS hay không, bạn vẫn cần phải có một máy đo áp suất thật tốt (Tire Gauge), và điều chỉnh áp suất trong lốp theo đề nghị được nhà sản xuất ghi sẵn. Nhưng nhà sản xuất nào? Nhà sản xuất xe, hay nhà sản xuất lốp xe? Câu hỏi này nêu lên thật đúng lúc, bởi vì chúng ta thường có 2 ý kiến khác nhau ở đây: Có thể ý kiến của nhà sản xuất xe – ghi trên tấm giấy dán trên thành cửa xe bên tài xế (gọi là door jamb) – là 38 psi. Trong khi đó, ý kiến của nhà sản xuất lốp là 42 psi.
Chúng ta cần hiểu ý nghĩa của hai loại tin tức này ra sao? 42 psi là áp suất thích hợp để lốp lăn với độ an toàn nhất, còn 38 psi là áp suất thích hợp để xe chạy với hiệu quả cao nhất. Vậy, chúng ta phải theo ai? Với sự suy luận bình thường, chúng tôi cho rằng mình phải “đi” với con số thấp hơn, và từ đó có thể tăng lên chừng 3 psi nữa.
Cần lưu ý thêm vài điều sau đây:
-Máy đo áp suất không phải là luôn luôn chính xác, vì thế nếu có thời giờ, chúng ta nên đo đi đo lại 2, 3 lần. Ngay cả đối với cái dụng cụ y khoa gọi là máy đo áp suất máu, tức là máy đo tăng xông, nhà sản xuất cũng khuyên bệnh nhân phải đo 2 hoặc 3 lần mới lấy được con số trung bình áp huyết chính xác mà.
-Trở lại chuyện lốp xe, xin nhớ rằng lốp xe dù còn mới vẫn có thể bị xì hơi mỗi tháng chừng 1 psi. Vì thế chúng ta nên xem lại hơi trong lốp xe ít nhất 3 tháng một lần.
2. Thay lốp và chuyển lốp
Ai cũng biết rằng lốp xe không mòn đều, với 2 bánh trước thường mòn nhiều hơn, và lâu lâu thì lại thay đổi vị trí 4 bánh một lần, 2 bánh trước ra sau, và 2 bánh sau ra trước. Ðó là điều được các thợ máy gọi là Rotation. Rồi đến khi thay bánh, chúng ta sẽ được khuyên chỉ cần mua 2 lốp, thay vào cho trục bánh trước là đủ.
Nhưng đó không phải là ý kiến của các nhà chuyên môn, và nếu có ai bị ám ảnh bởi cái tai nạn khốc liệt gây ra do vụ nổ lốp xe giữa xa lộ được nói tới ở trên, thì lời khuyên sau đây của các chuyên gia tại Pepboys không phải là vô ích:
“Khi thay lốp xe, phải thay cả 4 bánh.”
Nếu chỉ có thể thay 2 lốp, thì theo ý của các chuyên gia trên mạng www.popularmechanics.com , chúng ta phải dùng 2 lốp mới cho trục bánh sau, bất kể xe của bạn thuộc loại gì, đẩy bằng 2 bánh trước FWD, đẩy bằng 2 bánh sau RWD, hay là sức đầy đặt trên cả 4 bánh AWD…
Cái ý kiến này coi bộ rắc rối, chúng ta sẽ bàn luận thêm trong bài sau.
Phạm Ðình
Xe lột dên, xe kêu lóc cóc, xe rỉ nhớt…? Xin xem Cẩm Nang Bảo Trì Tập III đã phát hành. Cùng với Tập I, Tập II, mỗi tập $6.00+$2.00 cước phí. Money Back Guarantee 3 tháng. Gửi cheque hoặc tiền mặt cho Phạm Ðình, PO Box: 9255, Fountain Valley, California 92728 – 9255. Tel: 714-837-1935. Cho biết điện thoại và email, nếu có. Có thể hỏi tại nhà sách Tú Quỳnh 714-531-4284; hoặc Tự Lực 714-531-5290.
Có thể hỏi tại nhà sách Tú Quỳnh 714-531-4284; hoặc Tự Lực 714-531-5290.
