Bác Sĩ Nguyễn Trần Hoàng
LTS. Mục này chỉ nhằm giải đáp các thắc mắc về sức khỏe có tính cách tổng quát. Cho các vấn đề cụ thể, chi tiết của từng bệnh nhân, xin liên lạc với bác sĩ để được thăm khám trực tiếp. Các tin tức trong mục này và nhiều thông tin thiết thực và bổ ích khác về sức khỏe cũng được phát trên đài New Saigon Radio1480AM ở vùng Orange County, California, vào mỗi sáng Chủ Nhật từ 8 giờ 15 đến 8 giờ 45 trong chương trình Câu Chuyện Sức Khỏe Sáng Chủ Nhật với Bác Sĩ Nguyễn Trần Hoàng. Ngoài ra, Bác Sĩ Nguyễn Trần Hoàng còn có mục “Ðiểm Tin Sức Khỏe” mỗi Thứ Sáu trên tuần báo Việt Tide.
Hỏi:
-Theo tôi biết thì bị giang mai chỉ cần chích một mũi thuốc “bi” là xong, có đúng không? Nếu trị dễ dàng như vậy, tại sao lại có nhiều người bị các biến chứng nguy hiểm của giang mai như vậy? Tôi có một người quen nghe nói chỉ vì giang mai mà điên điên khùng khùng, một người khác bị mất mấy đứa con cũng vì bệnh giang mai.
-Sau khi “quan hệ” với một người mà nghi là bị giang mai mà không kịp dùng bao cao su phải làm sao? Có cần trị hay không?
-Có cách nào để biết sau khi trị, bệnh giang mai có “dứt nọc” hay chưa? Khi trị bệnh giang mai, có cần trị hay thử các bệnh gì khác hay không? Việc trị bệnh giang mai có dễ không? Nếu sợ chích vì nghe nói rất đau và sợ bị sốc pêni rất nguy hiểm, có thuốc uống hay không?
-Tôi nghe nói rằng bệnh giang mai có thể làm cho bị liệt, mất cảm giác, lú lẫn, bị khùng. Có đúng là bệnh này có thể gây ra các triệu chứng ghê gớm như vậy không? Và có thể chữa trị cho khỏi được không?
-Em bị một vết loét ở dương vật chẳng có đau đớn gì cả. Sau đó một thời gian khoảng một hai tháng gì đó, nó biến mất. Ngoài ra em chẳng có triệu chứng gì cả. Như vậy có đáng lo không và nếu không có triệu chứng thì có cần chữa trị gì không?
Ðáp:
Cho đến nay, penicillin vẫn là thuốc chính được dùng trong việc điều trị giang mai, mặc dù việc sử dụng này đã bắt đầu từ khoảng hơn năm mươi năm trước. Vì việc sinh sôi của vi trùng giang mai tương đối chậm chạp, các thuốc được sử dụng phải có tác dụng kéo dài (và dĩ nhiên, phải là từ một bác sĩ y khoa để phòng ngừa, theo dõi, điều trị tác dụng phụ, dị ứng nếu xảy ra, và theo dõi đáp ứng với việc điều trị).
Vì không phải lúc nào một lần điều trị cũng thành công trong việc chữa dứt bệnh, các bệnh nhân cần được tái khám và tái xét nghiệm sau 6 và 12 tháng. Nếu triệu chứng vẫn còn, hoặc thử nghiệm kháng thể không thấy cải thiện, có thể là bệnh đã chưa chữa được khỏi hẳn, hoặc bệnh nhân bị nhiễm bệnh trở lại và cần được chữa trị trở lại. Các bệnh nhân cần được chữa trị trở lại cũng như cần phải được thử nghiệm HIV (SIDA), vì việc cùng nhiễm HIV sẽ làm cho tỉ lệ điều trị thất bại tăng cao rất nhiều.
Cho đến nay, theo các hướng dẫn được cập nhật của CDC (Trung Tâm Kiểm Soát Bệnh của Hoa Kỳ), penicillin vẫn là thuốc rất nhạy với vi trùng giang mai, và các thuốc penicillin có tác dụng kéo dài (long-acting depot penicillin) vẫn tương đối rất thành công trong việc điều trị giang mai sớm lẫn trễ.
Một liều penicillin có tác dụng kéo dài như benzathine penicillin G có thể giúp trị giang mai sớm, và đối với loại trễ hoặc phức tạp hơn, bệnh nhân sẽ phải cần đến ba liều cách nhau một tuần.
Thuốc cần được chích bắp thịt (intramuscular) mà thôi và không được chích tĩnh mạch (intravenous), vì chích tĩnh mạch đã dẫn đến một số trường hợp bị ngưng tim ngưng thở và chết.
Một tác dụng phụ mà nhiều bệnh nhân sợ là chích bắp thịt thuốc này có thể rất là đau. Một tác dụng phụ khác cũng thường được nhắc đến là phản ứng (được đặt tên là) Jarisch-Herxheimer, trong đó bệnh nhân bị sốt và nhức đầu, đau nhức bắp thịt trong vòng 24 tiếng đồng hồ sau khi chích. Phản ứng thường xảy ra khi trị giang mai sớm, và được trị bằng thuốc hạ sốt giảm đau.
Một điều cần chú ý là penicillin cũng là một thuốc thường bị liệt vào nhóm các thuốc thường gây ra dị ứng thuốc, đôi khi rất nguy hiểm. Do đó, cần phải thử dị ứng thuốc và có sẵn thuốc trị dị ứng, sốc thuốc, sẵn sàng khi chích thuốc cho bệnh nhân.
Sau khi chích thuốc, bác sĩ sẽ cần phải kiểm soát sự đáp ứng với điều trị bằng cách theo dõi triệu chứng, và chích xác hơn, là đo lại lượng kháng thể với vi trùng giang mai trong máu, thường là vào tháng thứ sáu và mười hai sau khi chích. Một số bệnh nhân khi thử máu nếu không thấy có đáp ứng tốt (ví dụ như VDRL titers, nếu không giảm xuống ít nhất bốn lần), sẽ được coi là đã bị thất bại trong việc điều trị.
Việc thất bại, có thể là do cơ thể chưa đáp ứng tốt, bị kháng thuốc, và không ít trường hợp, là do bị nhiễm lại. Khi đó, một đợt thuốc ba liều cách nhau một tuần sẽ được cho lại, và bác sĩ sẽ phải kiểm tra xem (các) bạn tình của bệnh nhân đã có được điều trị và không có bệnh hay không. CDC cũng khuyến cáo nên chọc dò và khám nghiệm dịch não tủy của các bệnh nhân này.
Ðối với những bệnh nhân bị dị ứng với penicillin, một số nhóm thuốc khác như tetracyclines, macrolides (dùng bằng đường uống) sẽ được sử dụng. Tuy nhiên dữ liệu về hiệu quả của các thuốc này không được đầy đủ như với penicillin. Do đó, khi dùng các thuốc này, việc theo dõi đáp ứng với điều trị lại càng cần phải sát sao hơn.
Những người có quan hệ tính dục với bệnh nhân giang mai (qua giao hợp qua âm đạo hay hậu môn hay miệng), nếu chỉ mới trong vòng 90 ngày, có thể thử máu sẽ chưa thấy gì cả. Trong trường hợp này, CDC khuyến cáo nên được điều trị như là đã bị giang mai. Những người đã “quan hệ” với bệnh nhân quá 90 ngày, mà việc theo dõi không rõ ràng, cũng nên được điều trị như đã bị bệnh.
Cần nhắc lại, tất cả các bệnh nhân bị giang mai đều cần được thử nghiệm HIV, nếu âm tính, thì lập lại khoảng 3 tháng sau đó (vì mới nhiễm HIV thử máu có thể chưa thấy kháng thể). Ngược lại, các bệnh nhân HIV cũng đều cần thử nghiệm giang mai.
Thân mến
Bác Sĩ Nguyễn Trần Hoàng
nguyentranhoang.com
