Võ Long Triều
Không biết ngẫu nhiên hay cố tình mà bà Ngoại Trưởng Hillary Clinton đi du thuyết 11 ngày dài qua nhiều nước Ðông Nam Á Châu, giữa lúc đại hội đảng Dân Chủ rầm rộ tổ chức để giới thiệu Tổng Thống Barack Obama tái ứng cử nhiệm kỳ thứ hai.
Ngoại Trưởng Hillary Clinton (trái) phát biểu trong một cuộc họp báo với Thủ Tướng Xanana Gusmao của Ðông Timor, trong chuyến công du 11 ngày tại Châu Á. (Hình: Jim Watson/AFP/GettyImages)
Thực tế chuyến đi của bà Hillary Clinton không hóa giải được sự bất đồng căn bản giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc. Nhưng nó giải thích rõ ràng chính sách “Asia Pivot” của chính quyền Obama. Chủ ý là chuyển trọng tâm quân sự và kinh tế về khu vực Châu Á. Sự chuyển hướng đó mang ý nghĩa một thông điệp rõ ràng: Hoa Kỳ vẫn là một cường quốc thường trú trong vùng Thái Bình Dương. Những lời tuyên bố của bà Clinton tại các nơi bà thăm viếng có tính cách trấn an, gây tin tưởng hoặc thắt chặt sự hợp tác giữa Hoa Kỳ và các quốc gia trong vùng đang tranh chấp chủ quyền với Trung Quốc tại biển Ðông.
Sau khi bày tỏ sự ủng hộ dành cho một kế hoạch của khu vực, nhằm giải quyết các tranh chấp lãnh hải ở vùng biển Ðông với Trung Quốc, tại Jakarta, thủ đô Indonesia, bà Clinton tuyên bố: “Chúng tôi tin rằng các quốc gia trong khu vực nên cộng tác với nhau, hình thành một mặt trận thống nhứt, để giải quyết tranh chấp mà không bị cưỡng ép, không bị trấn áp tinh thần, không bị đe dọa, và lẽ dĩ nhiên không sử dụng vũ lực”. Bà nói tiếp: “Ðiều chúng tôi quan tâm là duy trì hòa bình và ổn định, tôn trọng luật quốc tế, tự do hàng hải, và thương mại hợp pháp không bị cản trở”.
Bất chấp cuộc đón tiếp không mấy êm ấm tại Bắc Kinh, gồm cả những lời công kích của truyền thông Trung Cộng tố cáo Hoa Kỳ gây căng thẳng ở biển Ðông bằng cái mà Bắc Kinh gọi là “Trục Xoáy Á Châu” khi Washinton tăng cường sự hiện diện quân sự, bao gồm việc bố trí binh sĩ ở Úc, gia tăng hợp tác với Nhật, Philippines, Việt Nam, và tổ chức mậu dịch Hợp Tác Xuyên Thái Bình Dương (Trans-Pacific Parnership – gọi tắt là TPP), trong đó không có Trung Cộng.
Trước khi chấm dứt cuộc viếng thăm Trung Quốc để bay sang Nga tham dự hội nghị Diễn Ðàn Hợp Tác Kinh Tế Châu Á-Thái Bình Dương, Ngoại Trưởng Hillary Clinton khẳng định: “Hoa Kỳ không có lập trường về những tuyên bố chủ quyền đối chọi nhau. Nhưng Hoa Kỳ sẽ không từ bỏ vai trò đối trọng với các mưu đồ thống trị của bất cứ cường quốc nào”. Và bà nhấn mạnh rằng: “Mỹ sẽ không lùi bước trước những bất đồng với Trung Quốc”.
Lần du thuyết này của bà Clinton chắc chắn làm lợi nhiều cho ứng cử viên đảng Dân Chủ Barack Obama. Ông không cần trình bày với quốc dân chính sách đối ngoại của ông bởi lẽ bà Clinton đang giãi bày và thực thi chủ trương của ông, nếu được bầu lại lần thứ hai.
Người ta đánh dấu hỏi: Phải chăng các chiến lược gia đảng Dân Chủ khuyến cáo bà Hillary Clinton đi du thuyết tại vùng Ðông Á, một khu vực trọng yếu đối với nước Mỹ ở thế kỷ 21, thay vì Tây Âu trong thế kỷ 20 vừa qua, trong lúc quốc gia đang lựa chọn người lãnh đạo có tài năng nhứt?
Những chuyến viếng thăm dồn dập hai năm qua, và những cuộc tiếp xúc với lãnh tụ các quốc gia Châu Á, giúp bà Cliton thu thập kinh nghiệm và sự hiểu biết về tình hình kinh tế chính trị của Châu Á, hơn nhiều chính trị gia khác của nước Mỹ. Và biết đâu bà cũng muốn thừa cơ hội, giành lấy kinh nghiệm đó có thể sử dụng trong tương lai bốn năm sau, nếu bà có hứng thú ứng cử tổng thống thêm một lần nữa.
Ứng cử viên của hai đảng Cộng Hòa và Dân Chủ phải thuyết phục cử tri người Mỹ chấp nhận chính sách kinh tế xã hội đối nội, và đồng thời cũng phải giải thích đường hướng đối ngoại theo một trật tự mà Hoa Kỳ muốn áp đặt với tư cách một cường quốc mạnh nhứt thế giới.
Cho tới ngày giờ nầy ứng cử viên Mitt Romney chưa đề cập đến chủ trương đối ngoại của ông nếu đắc cử tổng thống. Do đó Tổng Thống Obama không ngần ngại nói, về phương diện đối ngoại dân chúng tin tưởng nơi ông nhiều và ông chỉ trích ứng cử viên Mitt Romney không chuẩn bị cho việc quan hệ ngoại giao với Bắc Kinh, đã vậy còn lăng mạ đồng minh lâu đời của Mỹ trong chuyến viếng thăm London nhân đại hội thể thao Olympic Mùa Hè 2012.
Về mặt kinh tế xã hội và đối nội, tại Ðại Hội Ðảng Dân Chủ, cựu Tổng Thống Bill Clinton ca ngợi ứng cử viên Obama đã cải thiện kinh tế thành công, bảo đảm an ninh cho quốc gia vì đã hạ sát được Osama bin Laden, lãnh tụ khủng bố nguy hiểm nhứt đối với nước Mỹ, những điều mà ông Bill Clinton tự thú chính ông cũng không thể làm được. Trước đó Thượng Nghị Sĩ John Kerry khen ngợi Tổng Thống Obama hết lời về quyết định sáng suốt đã cứu ngành kỹ nghệ xe hơi Hoa Kỳ bằng sự trợ giúp công ty Chrysler tránh khỏi tình trạng phá sản.
Cuộc vận động bầu cử mới khởi đầu và còn đang tiếp diễn, chưa thể biết kết quả sẽ nghiêng về phía Dân Chủ hay Cộng Hòa, nhưng đối với người Việt tị nạn cộng sản, nhìn qua những lời tuyên bố và hoạt động của bà Ngoại Trưởng Hillary Clinton gần đây, đủ cho thấy sự hung hăng bành trướng của Bắc Kinh đã bị kềm hãm phần nào bởi “Trục Xoáy Á Châu” của Hoa Kỳ.
Nhìn một cách tổng quát, chính sách ngoại giao của chính quyền Obama có lợi cho các nước nhược tiểu đang tranh chấp chủ quyền với Trung Cộng, trong đó có Việt Nam. Và người ta có thể tiên đoán rằng đa số người Mỹ gốc Châu Á, trừ một số thành phần người Hoa, sẽ có cảm tình nhiều với đảng Dân Chủ hơn là Cộng Hòa, Tuy nhiên trong sinh hoạt chính trị vẫn thường xảy ra những sự bất ngờ. Nếu ứng cử viên Mitt Romney đưa ra một chính sách đối ngoại cứng rắn hơn ở Châu Á và đối nội hợp lý hợp tình, đáp ứng đúng nguyện vọng của dân chúng Mỹ thì chưa biết đảng nào sẽ ăn mừng và chúc tụng Tân Quân sau ngày bầu cử.
