QUẢNG NAM (NV) – Chỉ trong ngày 17 tháng 9, 2012, có hai trận động đất nhẹ xảy ra ở khu vực huyện Bắc Trà My nơi có đập thủy điện Sông Tranh 2 đang có nhiều vấn đề an toàn nhưng chờ lệnh để tích nước hoạt động.
Phía thượng lưu đập chính thủy điện Sông Tranh 2, nơi xảy ra những trận dư chấn động đất vừa qua. (Hình: VNExpress)
Theo truyền thông Việt Nam, khoảng 0 giờ 37 phút, xảy ra một trận động đất nhẹ nhưng đến khoảng 5 giờ sáng thì có một cơn chấn động mạnh hơn, đo được 2.7 độ Richter.
“Lúc đó tôi đang dọn hàng trái cây lên sạp để bán sớm. Ðộng đất làm mọi thứ chao đảo, quầy hàng rung lắc dữ dội như muốn đổ sập, trái cây rơi vãi tứ tung. Nhiều người dọn hàng sớm ở đây hoảng loạn chạy nháo nhác”. Bà Lê Thị Hằng, tiểu thương tại chợ Bắc Trà My kể lại trên báo Tuổi Trẻ.
Khoảng một năm qua, người dân thuộc huyện này và nói chung 1.5 triệu người ở hạ du đập thủy điện Sông Tranh đang sống trong nỗi âu lo thường trực bởi nguy cơ kép. Ðập thủy điện Sông Tranh 2 bị rò rỉ nghiêm trọng từ các vết nứt hồi tháng 3 vừa qua. Trong khi đó, suốt từ năm ngoái đến nay, có tới 52 trận động đất đã xảy ra ở khu vực này, tức là gần như hàng ngày.
Có tới 6 trận động đất xảy ra nội buổi tối ngày 3 tháng 9, 2012 mà cơn chấn động mạnh nhất là 4.2 độ Richter.
“Từ khi lòng hồ thủy điện Sông Tranh 2 tích nước đã có hàng chục cơn dư chấn xảy ra trên địa bàn huyện. Những đợt dư chấn liên tiếp tối 3 tháng 9 xảy ra với cường độ mạnh nhất từ trước đến nay, có đợt dư chấn vang rền kéo dài khoảng 5 giây như tiếng sấm”. Ông chánh văn phòng UBND huyện Bắc Trà My Lê Văn Tuấn nói với báo VNExpress ngày 4 tháng 9, 2012.
Nhiều nhà của người dân đã bị nứt. Một số công trình công cộng như trường học cũng nứt.
Hồi tháng 3, nước chảy xối xả như thác nhỏ từ thân đập, qua các khe nứt hoặc lỗ rò rỉ từ trần và hai bên vách trong đường hầm xuyên qua đập Sông Tranh 2. Lúc đầu thì nhét giẻ, nhét ít chất nhựa, đóng cọc thấy không ăn thua phải mời một số chuyên viên tư vấn từ nước ngoài tới. Sau nhiều tháng trời, ngày 30 tháng 8 năm 2012, ban quản lý Dự Án Thủy Ðiện 3 (quản lý Thủy Ðiện Sông Tranh 2) thông báo đã “xử lý xong”. Thấy nói ban đầu lượng nước rò rỉ 75 lít/giây chỉ còn khoảng 5 lít/giây vào ngày 10 tháng 8, 2012.
Ðộng đất từng xảy ra ở khu vực gần công trình thủy điện Sông Tranh 2 làm nứt nhà dân ở huyện Bắc Trà My vào năm 2011. (Hình: VNExpress)
Nhiều nhà khoa học trong nước đã nêu ra nhiều dẫn chứng để nói đập này không an toàn và nguy cơ vỡ đập khá cao. Tuy nhiên, ông Vũ Huy Hoàng, bộ trưởng công thương ngày 14 tháng 6 trả lời cuộc chất vấn ở Quốc Hội vẫn cả quyết cái đập an toàn.
Trước đó 3 tháng khi hiện tượng rò rỉ làm dân chúng lo sợ, Hoàng Quốc Vượng, thứ trưởng Bộ Công Thương nói “Tôi chịu trách nhiệm khi nói đập thủy điện Sông Tranh 2 an toàn”.
Nhưng độ rung lắc của nền đất cả vùng huyện Bắc Trà My làm cho cả những người cầm đầu tỉnh Quảng Nam và huyện cũng trở nên sốt ruột. Ngày 16 tháng 9 năm 2012, báo CAND nói ông Nguyễn Ðức Hải, bí thư tỉnh Quảng Nam “đề nghị chủ đầu tư thủy điện Sông Tranh 2 phải sửa chữa ngay các công trình bị hư hỏng, nhất là đối với các công trình là trường học, để tránh những sự cố chết người đáng tiếc có thể xảy ra.”
Ít nhất có 4 trường học và 20 nhà của dân bị nứt nẻ vì động đất.
Dân sống thấp thỏm, thấy rung lắc là vội chạy ra khỏi nhà. Một số cư dân địa phương là người sắc tộc thiểu số đã bỏ nhà chạy trốn vào rừng sâu.
“Nếu lãnh đạo bảo an tâm thì đó là chuyện lạ vì động đất cứ ầm ầm.” Ông Hải nói với báo Pháp Luật và muốn “Hy sinh công trình thủy điện Sông Tranh 2” nếu không thấy an toàn.
Theo VNExpress, “Sáng 4 tháng 9 năm 2012, tại cuộc họp với hội đồng nghiệm thu nhà nước, đại diện ban quản lý dự án Thủy điện 3 cho biết, rung chấn mấy ngày qua không ảnh hưởng đến an toàn của thủy điện Sông Tranh 2”.
Tuy nhiên “để có kết quả đánh giá chính xác, bộ trưởng xây dựng, chủ tịch hội đồng nghiệm thu nhà nước các công trình xây dựng Trịnh Ðình Dũng đã yêu cầu các chuyên gia phản biện độc lập đánh giá chất lượng đập thủy điện sau khi xử lý sự cố. Ông cũng yêu cầu hội đồng nghiệm thu nhà nước cử chuyên gia đến hiện trường, kiểm tra, đánh giá mức độ ảnh hưởng của rung chấn tới đập thủy điện lớn nhất miền Trung này.”
Chưa biết đập thủy điện Sông Tranh 2 sẽ được phép tích nước để phát điện hay không với một cái án tử treo lơ lửng trên đầu 1.5 triệu người. (T.N.)
