Tạp Ghi Quỳnh Giao
Trong bài “Mùa Xuân Yêu Em,” nhà thơ Ðỗ Quý Toàn có viết:
“Có cành hoa đẹp, anh hái cho em
Em không thèm nhận, anh chết cho xem!”
Ông Ðỗ Quý Toàn là nhà thơ, nhà báo và cũng là nhà bình luận. Ít ai nghĩ rằng ông là nhà tâm lý.
Dám đem cái chết của mình ra để kèo nèo tình yêu của người đẹp thì đấy là một đòn tâm lý, một sự ăn vạ!
Câu thơ dễ thương cho biết đấy là một người đẹp vì mấy ai dám đánh đổi mạng sống của mình để lấy một người xấu? Câu thơ còn cho thấy rằng người xấu tính chính là kẻ bắt bí người đẹp. Chúng ta có thể mỉm cười nghĩ là chuyện như vậy chỉ có trong thế giới thơ, hoặc đôi khi trong thế giới của trẻ thơ với mối tình phảng phất mùi ô mai của mấy đứa trẻ mới lớn cứ hay giận hờn vô cớ. Chỉ khi hờn lẫy, đứa trẻ đành hanh mới dọa mách mẹ cha, hoặc giẫy chân đành đạch, làm đứa kia sợ quá phải nhường cái hoa, cái kẹo.
Thật ra, ngoài đời và trong cõi người lớn, chuyện bắt bí như thế lại dễ xảy ra mà mình ít biết vì không để ý. Nếu như có biết vì đã từng gặp hoàn cảnh này thì ít ai dám nói ra những chuyện riêng tư, nên người ngoài khó biết được.
Các nhà tâm lý có nghiên cứu hiện tượng ấy và thấy là nó chỉ xảy ra giữa người thân với nhau. Với người xa thì có ăn vạ cũng bằng thừa vì nếu có khác biệt về ý kiến hay sở thích, người kia chẳng có gì để gìn giữ và sợ mất nên không nhượng bộ. Hai bên đành phải dung hòa nhường nhịn.
Vả lại, có biết gì về tâm lý của người xa lạ đâu mà muốn ăn vạ?
Giữa người thân với nhau thì người xấu mới biết nhược điểm để đòi hỏi và đạt kết quả. Kết quả có thể là tình yêu, là nhận một cành hoa, hay là được chiều chuộng. Muốn kết quả ấy, và lại biết cái gì làm cho người kia buồn phiền người xấu bèn cố tình gây ra buồn phiền để đạt chiến thắng. Với người dửng dưng lãnh đạm mà lại dọa đoạn tình thì không có kết quả. Với người đang rắp tâm cao chạy xa bay thì càng dọa lại càng chóng mất!
Phép ăn vạ có kết quả cao nhất là làm cho người thân sợ mặc cảm phạm tội nên nhận lỗi về mình dù rằng chẳng có lỗi gì cả. Vì mặc cảm ấy mà mình đành nhường, cứ lùi mãi cho đến khi bị người xấu sai khiến.
Chúng ta rất dễ là nạn nhân của cái phép bắt đền và ăn vạ này khi gặp nhiều đợt áp lực tâm lý từ người tình, người bạn, hay người thân trong nhà. Ðầu tiên chỉ là lời yêu cầu được chiều chuộng, nếu không thì giao tình sẽ căng thẳng. Sau lời dọa đó là chuyện quy tội, rằng tình hình đôi ta gặp khó khăn, có khi tan vỡ vì thiếu sự thông cảm. Sau lời dọa là lời hứa sẽ có thay đổi nếu người kia nhường, một lời hứa ít khi nào được tôn trọng. Những chuyện như vậy cứ xảy ra và tái diễn cho đến khi người xấu được toại nguyện. Tình hình ấy kéo dài thì cả hai người đều vào địa ngục nên một người sẽ chịu thua.
Là kết quả của một sự ăn vạ, mối giao tình ấy cũng bị nhiễm độc và thường thì kết thúc với vị đắng chát. Con đường của tình si lại rẽ qua ngả tình hận hay tình thù.
Nhưng vì sao có người lại phải dùng đến phương pháp níu kéo này?
Các nhà tâm lý học có thể giải thích rằng người như vậy thật ra rất yếu đuối và có vấn đề. Vì yếu đuối nên họ phải cần ai đó, phải bám chặt lấy một cái gì đó. Vì có vấn đề, họ không chú ý đến khổ đau và còn gây khổ đau tâm lý cho người khác để toại nguyện. Và người khác ở đây phải là người thân và hiền lành thì mới có thể là nạn nhân. Mấy ai dám lắc đầu khi thấy người thân của mình đòi chết nếu mình không nhượng bộ?
Tránh thế giới âm u đó, mình có thể bước qua tiểu thuyết võ hiệp của Kim Dung, dù gì thì cũng chỉ là hư cấu. Trong kho võ hiệp, có truyện “Thiên Long Bát Bộ” mới thật là ác liệt vì tình!
Mối tình của A Châu với Tiêu Phong là sự thăng hoa tuyệt đỉnh của tình yêu. Nàng A Châu lặng lẽ tự hy sinh cho người tình mà không đòi hỏi gì. Mối tình của nàng A Tử cũng với Tiêu Phong là sự thăng hoa bị lộn ngược. Khác biệt là tánh ác của A Tử.
Thế rồi, ở giữa lại có nhân vật Du Thản Chi.
Nhiều người bị tật nguyền có thể oán ghét mọi người khác vì nỗi khổ của mình. Khác với “Anh Gù Nhà Thờ Ðức Bà,” họ bị “Hội chứng Du Thản Chi” và đôi khi thành tàn nhẫn mà không biết.
Trong truyện Kim Dung, cái ác của Du Thản Chi đụng vào cái ác của A Tử mà lại nở ra đóa hoa của tình yêu. Cậu bé tôn sùng A Tử đến tận cùng và tìm mọi cách bảo vệ mối tình ấy, kể cả bằng cách tự hủy diệt. Du Thản Chi không ăn vạ và dọa dẫm mà làm thật, sống thật và chết thật! Ngược lại, A Tử coi gã như đồ chơi và lạm dụng mối tình si của kẻ tật nguyền.
Dưới ngòi bút Kim Dung, mình thấy chính A Tử mới là kẻ tật nguyền, vừa đáng ghét vừa đáng sợ và thường gây áp lực ăn vạ với Du Thản Chi. Nhưng tác giả lại còn ác hơn gấp bội khi… xá tội cho A Tử bằng cái chết. Ðoạn văn tả cảnh A Tử móc mắt trả lại cho Du Thản Chi mù lòa và lúp xúp ôm xác Tiêu Phong lao xuống vực là một kiệt tác về tình hận.
Trong cả câu chuyện này, người ta không thấy ngón võ ăn vạ hoặc chết giả mà toàn là chết thật!
Chỉ có một lần ăn vạ là tâm lý và âm mưu của bà vợ của Mã Ðại Nguyên.
Nàng có sắc đẹp khác thường và cũng tự yêu mình đến khác thường. Oán Tiêu Phong là vì chàng không để ý thấy nàng ở thành Lạc Dương, khi mà đại sư Huyền Từ mà còn phải ngoái lại, người đàn bà này rắp tâm trả thù khiến nhân vật Kiều Phong hay Tiêu Phong tan tành sự nghiệp lẫn thanh danh mà chẳng biết tại sao. Ðến sau cùng thì ông mới được thủ phạm giải thích cái chuyện oan khuất từ mấy chục năm về trước. Vào lúc hấp hối, người đẹp mới đòi ăn vạ một lần cuối.
Người đọc có thể lẩm bẩm tự hỏi rằng đàn bà quái ác như vậy mà vì sao các ông vẫn lụy về tình? Ðến độ nhiều ông còn đòi “chết cho xem”? Xin đừng vội tin như vậy, vì cái chết không là cái “show”!
