Tạp Ghi Quỳnh Giao
Người ta thường nói là trong một ngày có mấy ngàn chuyến bay lên xuống trên các phi trường mà không ai để ý. Chỉ khi nào có một chuyến bị trục trặc thì đấy mới là tin đáng loan.
Cũng thế, biết bao nhiêu người của nhân loại đang có cuộc sống bình dị tầm thường, mà chỉ có trường hợp bất thường, như một vụ án hay một sự đổ vỡ, thì mới đáng chú ý.
Nhiều người còn cho rằng thầy tử vi xuất sắc là người giỏi xem về hung tinh. Nói trước những chuyện xấu để phòng ngừa mới là có ích.
Phải chăng, chúng ta có khuynh hướng bi quan về cuộc đời cho nên thường chờ đợi điều không vui và thích tìm hiểu những chuyện không bình thường? Nhưng có khi nào ta nhìn ngược lại và tự hỏi thế nào là may rủi, thế nào là hạnh phúc, và làm sao gìn giữ được hạnh phúc đó?
Hạnh phúc là cái gì đó có thật, ở ngay trong tầm tay và có thể vun xới để sống mãi với chúng ta. Người viết nghĩ như vậy và xin nghiệm lại xem.
Có người tinh nghịch bảo rằng “tiền tài không đem lại hạnh phúc cho những ai không có tiền!” Ðấy là một chân lý, vì gia đình của bà Mẹ Lê trong truyện Nhất Linh hoặc người đói ăn thì khó nói đến hạnh phúc. Nhưng vì sao mình vẫn nghe thấy câu “rau cháo có nhau”? Và vì sao những ca khúc như Quê Nghèo, Kiếp Nghèo hay Tình Nghèo vẫn có một chút âm vang của hy vọng?
Hạnh phúc có thể bắt đầu một cách rất vật chất. Ðó là khi ta có đủ cho nhu cầu tối thiểu. Mức tối thiểu càng được xác định thấp thì mình càng sớm cảm thấy hạnh phúc. Nhưng vượt khỏi mức này thì hạnh phúc cũng chẳng gia tăng theo tiền tài. Một tỷ phú không nhất thiết là sung sướng gấp ngàn lần một triệu phú. Cách nhìn giá trị đồng tiền là tiêu chuẩn đầu tiên của hạnh phúc.
Sau tiền tài thì có hạnh phúc đôi lứa.
Trong câu “rau cháo có nhau,” quan trọng nhất chính là chữ “nhau,” chứ không hẳn là rau là cháo hoặc cháo có bồ dục hay chăng. Các cặp vợ chồng thường thấy là mình có hạnh phúc hơn người độc thân sau một lần đổ vỡ. Mà dù rằng chưa có gia đình, nếu mình có được sự quyến luyến với một người khác thì cũng dễ có hạnh phúc hơn.
Suy ngẫm thêm thì nỗi vui sướng của chúng ta còn tùy thuộc vào một tiêu chuẩn khác.
Người cô đơn sống lủi thủi một mình thì ít thấy hạnh phúc bằng những người có gia đình và càng có quan hệ mở rộng ra ngoài thì mình càng dễ có hạnh phúc. Nhiều nhà tâm lý học còn chỉ thêm một tiêu chuẩn khác của hạnh phúc. Cuộc sống của người có niềm tin tôn giáo thường sung sướng hơn người vô thần. Bên trong từng tôn giáo, thông điệp của hạnh phúc là niềm hy vọng. Bài giảng nào mà có nội dung lạc quan thì dễ tiếp nhận hơn và dễ chỉ ra cõi thiên đường.
Khi nhớ lại từng bước đi lên cho một cuộc sống sung sướng, mình có thể nghiệm thấy rằng nếu đã có được nhu cầu tối thiểu thì càng giao tiếp với người khác chúng ta càng dễ có hạnh phúc. Và một bài Ðạo Ca của Phạm Duy cho cho mình thấy một chân lý gián tiếp: “Yêu thương muôn loài và muôn tánh mai sau chẳng sống một mình.” Chữ “muôn” này có giá trị hơn chữ “một.”
Chúng ta thường chú ý đến con chiên đi lạc, đến những chuyện bất thường và tìm tòi về cội nguồn của khổ đau. Nhưng nếu xoay ngược lại tấm bản đồ biết đâu chừng mình sẽ tìm ra một ngả tốt đẹp hơn? Từ vật chất đến tinh thần, nếu chủ động và cố tình vạch ra cái hướng để tiến tới, rồi trau giồi theo lối “văn ôn vũ luyện” thì mình dễ tìm ra hạnh phúc.
Xã hội Hoa Kỳ là nơi có mức sống rất cao của một quốc gia giàu mạnh nhưng cũng là nơi mà quá nhiều người không thấy hạnh phúc.
Họ tìm cách giải quyết sự khát khao bằng lối giả tạo và càng thấy cô đơn và khổ đau hơn. Cần sa, ma túy, phim ảnh và luyến ái quan phóng túng là loại giải pháp được nhiều người theo đuổi ngay từ khi còn trẻ. Rồi những người thành công hay thành danh trong thế giới điện ảnh, thành phần được gọi là “celebrities,” cũng thường là người ít hạnh phúc nhất dù họ dư thừa tiền tài và danh vọng. Khi thiểu số này lại trở thành mẫu mực và những đổ vỡ của họ được tường thuật hàng ngày như chuyện bình thường thì có lẽ người ta đã vạch ra con đường xuống địa ngục.
Ðấy là cảm nghĩ rất lạc đề của người viết khi theo dõi cuộc bầu cử vừa qua!
