John Brennan khó được chấp thuận làm giám đốc CIA

HÀ TƯỜNG CÁT/Người Việt

Kể từ sau Thế Chiến II đến nay, chỉ có 2 trường hợp người được tổng thống chỉ định vào chính phủ đã không được Thượng Viện chấp thuận, một là bộ trưởng thương mại thời Tổng Thống Eisenhower năm 1959 và một là bộ trưởng quốc phòng thời Tổng Thống Bush (bố) năm 1989.

Bình thường, Thượng Viện dành cho tổng thống sự dễ dãi trong việc chọn người cộng tác vì trên nguyên tắc nhân vật này chỉ làm việc trong một thời gian, khác với sự chỉ định thẩm phán Tối Cao Pháp Viện có nhiệm kỳ suốt đời. Tuy nhiên để được chấp thuận cần phải có đủ túc số phiếu của 2/3 thượng nghị sĩ, vì vậy đã có nhiều trường hợp người được tổng thống chỉ định xin rút lui nếu nhận thấy sẽ khó vượt qua trở ngại khi phải ra điều trần và trả lời chất vấn tại Thượng Viện. Từ 1993 đến nay có 6 nhân vật được chỉ định vào nội các đã xin rút lui trước khi đối đầu với thử thách này.

Bà Susan Rice, đại sứ Hoa Kỳ ở Liên Hiệp Quốc, đương đầu với các chỉ trích mạnh mẽ của những người Cộng Hòa, đã xin rút lui trước khi được chính thức được chỉ định vào chức vụ ngoại trưởng. Thượng Nghị Sĩ Dân Chủ John Kerry tiểu bang Massachusetts được Tổng Thống Obama chọn tiếp đó, sẽ dễ dàng được chấp nhận với thành tích làm việc ở vị trí chủ tịch Ủy Ban Ðối Ngoại Thượng Viện và kinh nghiệm trong các công tác ngoại giao.

Việc Tổng Thống Obama đưa Ðổng Lý Văn Phòng Jacob Lew vào chức vụ bộ trưởng ngân khố được coi là một chọn lựa “đúng và an toàn”, chắc chắn sẽ được Thượng Viện chấp thuận.

Nhưng hai người sẽ phải gặp nhiều khó khăn là bộ trưởng quốc phòng Chuck Hagel và giám đốc CIA John Brennan.

Cựu Thượng Nghị Sĩ Cộng Hòa Chuck Hagel tiểu bang Nebraska đã ở Thượng Viện 12 năm nhưng ông là người cứng cỏi với cá tính độc lập, ít đồng minh và nhiều đối phương ở cả hai phía Cộng Hòa cũng như Dân Chủ. Ông là chủ tịch ủy ban cố vấn tình báo cho Tổng Thống Obama, là người được tin cậy và đồng quan điểm về chiến lược quốc phòng, sự can thiệp bằng quân lực Hoa Kỳ ở nước ngoài… Lập trường của Hagel về Trung Ðông có những điềm đối lập với Israel khiến ông gặp nhiều chỉ trích và như mọi người đều hiểu ảnh hưởng của những giới thân Do Thái sẽ có tác động đáng kể khi ông phải ra điều trần trước Thượng Viện.

Nhưng vấn đề với John Brennan lại khác hẳn, có thể rằng cá nhân Brennan không tạo nên nhiều mâu thuẫn khó khăn bằng Hagel và người ta tin rằng cuối cùng triển vọng được chấp nhận của ông có lẽ cao hơn Hagel. Tuy vậy Brennan gặp dư luận chống đối của các tổ chức bênh vực nhân quyền và đủ để tạo điều kiện cho những người không đồng ý ông gây khó dễ. Hai tổ chức dân quyền ACLU (American Civil Liberties Union) và CAIR (Council on American-Islamic Relations) đã phát động chiến dịch tranh đấu đề nghị Thượng Viện không chấp thuận Brennan.

Mặt khác, những người Cộng Hòa vẫn còn chưa hài lòng với sự giải thích của chính quyền Obama về vụ khủng bố tấn công sứ quán Hoa Kỳ ở Benghazi ngày 11 Tháng Chín năm ngoái làm đại sứ Hoa Kỳ ở Libya và 3 nhân viên thiệt mạng. Ðảng Cộng Hòa đã đưa vụ này làm một đề tài tranh cử nhưng không có hiệu quả rồi sau đó hướng mũi tấn công qua bà Ðại Sứ Susan Rice. Nhiều thượng nghị sĩ Cộng Hòa muốn ràng buộc vụ Benghazi vào việc chấp thuận Brennan làm giám đốc CIA. Thượng Nghị Sĩ Cộng Hòa Lindsey Graham tiểu bang South Carolina hôm Thứ Ba nói rằng ông muốn Thượng Viện hoãn tiến trình chuẩn nhận cho đến khi nào chính quyền Obama đưa ra thêm những thông tin và dữ kiện về vụ Benghazi.

John Owen Brennan, 57 tuổi, đã làm việc 25 năm trong CIA, từng là phân tích viên tình báo vùng Trung Ðông và Nam Á, nói thông thạo tiếng Á Rập và làm văn phòng trưởng CIA ở Saudi Arabia, giám đốc Trung Tâm Quốc Gia Chống Khủng Bố thời Tổng Thống Bush và cố vấn chống khủng bố cho Tổng Thống Obama. Trong buổi họp báo đề cử giám đốc CIA, Tổng Thống Obama ca ngợi Brennan là một trong những nhân viên tình báo chuyên nghiệp có khả năng nhất và làm việc tận tụy nhất. Ông nói đùa: “Tôi không biết trong 4 năm vừa qua Brennan có ngủ hay không”. Nhận sự đề cử, Brennan tuyên bố: “Tôi tự coi mình chẳng phải là người Dân Chủ hay Cộng Hòa và tôi hy vọng sẽ làm việc với cả hai bên tại Quốc Hội”.

Mặc dầu vậy, quá trình làm công tác tình báo của Brennan không thiếu những sự kiện để các chính trị gia có thể phê phán. Theo báo New York Times, năm 2009 Tổng Thống Obama đã định cử Brennan làm giám đốc CIA nhưng các tổ chức dân quyền lên tiếng phản đối vì cho rằng thời Tổng Thống Bush, Brennan đã tán trợ các phương pháp trái luật để tra tấn tù nhân như trấn nước (waterboarding). Brennan phủ nhận cáo buộc này nhưng sau đó rút lui trước khi được chính thức đề cử.

Sau đó Tổng Thống Obama đưa Brennan làm phó cố vấn nội an và phản tình báo, một chức vụ không cần phải có sự chấp nhận của Quốc Hội. Gần đây người ta biết rằng Brennan là nhân vật chủ chốt trong chiến lược chống khủng bố bằng việc dùng máy bay không người lái mở các cuộc tấn công oanh kích. Mặc dầu có những phản đối mạnh mẽ vì đã nhiều lần máy bay oanh kích lầm mục tiêu gây thương vong cho thường dân nhưng chính quyền Obama vẫn chủ trương và phát triển chiến lược này trong cuộc chiến chống khủng bố ở Afghanistan, Pakistan, và Yemen.

Tháng Tư năm ngoái, Brennan công khai lên tiếng bênh vực, gọi các cuộc không kích đó là “hợp pháp và chính đáng”. Ông nói: “Không có điều nào trong công pháp quốc tế cấm việc sử dụng máy bay điều khiển từ xa vào mục đích ấy hay ngăn cản chúng ta dùng vũ khí sát thương chống kẻ thù bên ngoài chiến trường, trừ khi một nước không muốn hoặc không có khả năng chống lại sự đe dọa quốc gia mình”.

Chuyện này là đề tài chính cho những người chống Brennan. Giám đốc chính trị Becky Bond của CREDO, tổ chức dân quyền khởi đầu từ một công ty dịch vụ điện thoại di động ở San Francisco nói: “Hoa Kỳ muốn chuyển đến thế giới một thông điệp gì khi quốc gia dẫn đầu về dân chủ này chấp nhận ‘ông trùm ám sát’ John Brennan làm người cầm đầu CIA?”

David Segal, giám đốc Demand Orogress, một tổ chức bênh vực nhân quyền khác cho rằng “Thật là kỳ quặc và ngây thơ khi 4 năm trước chúng ta đã không cho Brennan có khả năng được Thượng viện chấp nhận để cho đến nay ghi thêm vào hồ sơ lý lịch của ông ta có một danh sách những người cần phải ám sát và đang chỉ đạo một phi đội sát nhân toàn cầu”.

Tuy nhiên nếu 4 năm trước áp lực của những tổ chức này thành công trong việc ngăn chặn Brennan thì bây giờ việc này khó hơn. Trước hết, Brennan đã được chính thức đề cử và ông ta không thể nào yên lặng rút lui. Thứ hai, theo nhận định của giới quan sát, Brennan sẽ dễ dàng có đủ phiếu ủng hộ ở Thượng Viện. Thứ ba, sự rút lui của Brennan sẽ là một đòn nặng cho sự nghiệp chính trị của Tổng Thống Obama và do đó thành một thách thức lớn hơn.

Ngoài ra trong những năm gần đây, các tổ chức dân quyền ít có thảo luận đến vấn đề chính trị và nhiều người đã thay đổi thái độ. Andrew Sullivan, một blogger đối lập rất mạnh miệng chống Brennan hồi 2008, bây giờ tuyên bố: “Tôi không còn thiên về hướng chống ông ta nữa, một phần vì sự tra tấn đã chấm dứt, phần khác vì ông ta càng ngày càng chứng tỏ là một người tốt trong chương trình sử dụng máy bay không người lái”.

Vì vậy người ta cho rằng với những áp lực, một số thượng nghị sĩ Dân Chủ trong Ủy Ban Tình Báo Thượng Viện sẽ đặt ra một số những câu hỏi căn vặn Brennan về cuộc chiến máy bay không người lái mà nhiều chi tiết cho đến nay vẫn còn là bí mật. Sẽ là một cơ hội để thảo luận về dân quyền nhưng sẽ chỉ có đến thế.

Trong khi ấy Tòa Bạch Ốc tiếp tục thúc giục Thượng Viện mau chóng quyết định về sự chỉ định Chuck Hagel và John Brennan. Ðề cập đến lời tuyên bố của Thượng Nghị Sĩ Bill Graham, Phát Ngôn Viên Jay Carney nói: “Theo tôi, sẽ là điều bất hạnh nếu như vì những chuyện đã bị chính trị hóa quá nhiều như Benghazi, Thượng Viện lại hoãn việc chấp thuận ông John Brennan vào nhiệm vụ giám đốc CIA”.