LONDON (AP) – Thủ Tướng David Cameron hôm Thứ Tư nói người Anh cần được quyền chọn ở lại EU (Liên Hiệp Châu Âu) hay không, và cam kết sẽ cho tổ chức trưng cầu dân ý về việc này trước cuối năm 2017 nếu đảng của ông thắng cuộc tổng tuyển cử năm 2015.
Thủ Tướng David Cameron đọc diễn văn liên quan đến tương lai nước Anh trong khối EU, hôm 23 Tháng Giêng. (Hình: Oli Scarff/Getty Images)
Trong các nước thuộc hàng đông dân ở Tây Âu, Anh gia nhập EU khá muộn, chính thức từ năm 1973, nhưng cho đến nay không vào khu vực tiền tệ euro gồm 17 nước trong số 27 nước thành viên, và vẫn dùng đồng bảng Anh.
Bài diễn văn hôm 23 Tháng Giêng của ông Cameron được giới không ủng hộ EU tại Anh hoan nghênh. Nhiều dân biểu thuộc đảng Bảo Thủ đã hoan nghênh bài diễn văn được chờ đợi từ lâu của ông Cameron. Từ lâu nay, những người này, gồm cả không ít thành viên đảng Bảo Thủ cầm quyền, đã vận động cho cuộc bỏ phiếu. Họ cho rằng ở trong EU khiến Anh bị mất đi nhiều quyền tự quyết định về ngoại giao và kinh tế. Thủ tướng Anh cũng muốn đàm phán lại về quan hệ của Anh với EU và cho người dân Anh “một lựa chọn thẳng thắn” là ở lại hay rời khỏi khối này. Nhưng Pháp và Ðức nói rằng họ không tin là 26 nước thành viên EU khác có thể thay đổi quy chế.
Ngay trong liên minh cầm quyền của Anh hiện nay, lãnh đạo đảng Tự Do Dân Chủ (Liberal Democratic), Phó Thủ Tướng Nick Clegg, đã lên tiếng cảnh báo Thủ Tướng David Cameron về kế hoạch tổ chức cuộc trưng cầu dân ý. Pháp và Ðức cũng cùng lên tiếng cảnh báo Anh không được “thích gì chọn nấy” ở EU.
Bộ trưởng Ngoại Giao Pháp, ông Laurent Fabius, phê phán kế hoạch trưng cầu dân ý của Anh, coi đó là ý tưởng “nguy hiểm” và nói rằng để Anh ở ngoài EU là chuyện “thật mạo hiểm.”
Ông nói: “Cứ ví như EU là một câu lạc bộ bóng đá, một khi gia nhập thì phải hoạt động theo thể thức không thể nói là tôi muốn chơi rugby.”
Thủ Tướng Ðức Angela Merkel tuyên bố hòa nhã hơn. Bà cho rằng Châu Âu luôn luôn muốn có thỏa hiệp công bình, và nói rằng: “Chúng tôi tất nhiên muốn thảo luận về ý nguyện của Anh nhưng nên hiểu rằng các nước khác cũng có những ý nguyện của họ.”
Lãnh tụ đảng Lao Ðộng hiện ở ghế đối lập, ông Ed Miliband, nói ông Cameron “lo sợ” trước đảng Anh Quốc Ðộc Lập (UK Independence Party), vốn có phiếu ngày một nhiều ở Anh. Ðảng này nêu mục tiêu vận động tối đa để Anh rời EU. Về phía mình, lãnh đạo đảng Lao Ðộng nói ông phản đối chuyện mở cuộc trưng cầu dân ý, và coi ý tưởng của ông Cameron là “đánh cược” về tương lai đất nước. Ông cũng nói nếu đảng Lao Ðộng thắng cử trong thời gian tới, ông sẽ bác bỏ kế hoạch cho mở cuộc trưng cầu dân ý về EU. Theo lời ông, bài diễn văn mà Thủ Tướng Cameron vừa đọc chứng tỏ rằng ông đặt quyền lợi của đảng trên lợi ích quốc gia.
Trong cuộc bầu cử năm 2010, đảng Bảo Thủ đã thắng đảng Lao Ðộng, nhưng đồng ý lập một liên minh cầm quyền với đảng Tự Do Dân Chủ từ Tháng Năm năm đó.
Hiện nay, các vấn đề kinh tế Châu Âu và ở Anh khiến người dân lo ngại về tương lai, đặt ra nhiều câu hỏi mang tính chiến lược trong quan hệ giữa Anh và các nước trong EU.
Tòa Bạch Ốc cho biết, trong cuộc điện đàm tuần trước với Thủ Tướng Cameron, Tổng Thống Obama đã khẳng định là ông mong muốn “một nước Anh hùng mạnh trong Liên Hiệp Châu Âu bền vững.” (HC)
