Ngô Ðồng
WASHINGTON DC – Các người chủ nhà từng bị nhà tài trợ ký giấy xiết nhà trái luật hồi năm 2010 khiến nhiều người chủ mất nhà oan ức sắp nhận được tiền đền bù thiệt hại, tùy trường hợp, từ vài trăm đô la đến $125,000 đô la, bắt đầu từ Tháng Tư tới đây.
Cơ quan chính phủ liên bang giám sát ngành ngân hàng loan báo như vậy.
Sự đền bù này là một phần của sự thỏa thuận giữa chính phủ liên bang và 10 ngân hàng lớn bị cáo buộc đã ký hồ sơ xiết nợ nhà của người ta mà không hề duyệt xét cẩn thận theo kiểu nhắm mắt ký như máy (robosigning).
Thỏa thuận đạt được đã đột ngột chấm dứt cuộc điều tra mà một cơ quan tư vấn tìm ra rất nhiều lỗi khá phổ biến trên 4.2 triệu hồ sơ thế chấp địa ốc mà cuộc khủng hoảng đã làm hàng triệu người bị xiết nợ mất nhà.
Tai tiếng ký duyệt hồ sơ xiết nợ “ký như máy” bùng lên như một trận bão lớn gây chấn động dư luận cả nước Mỹ khi có nhiều lời kêu ca là người chủ bị xiết mất nhà dù đã được chính ngân hàng chủ nợ đó chấp thuận cho điều chỉnh món nợ để giữ lấy nhà.
Ðền bù tiền bạc cho các nạn nhân oan ức đã được loan báo từ Tháng Giêng vừa qua nhưng một số người vẫn cho rằng những gì họ sẽ nhận được, sẽ không thấm gì so với những thiệt hại cả về tinh thần lẫn tiền bạc.
Cuộc điều tra – xem xét lại các hồ sơ xiết nợ – có mục đích tìm xem chủ nhà nào là nạn nhân của vụ ký hồ sơ trái luật (vì bên cạnh đó cũng có những vụ xiết nợ đúng luật) để bồi thường. Tuy nhiên, sau một năm rưỡi điều tra mà tốn phí cho công ty tư vấn độc lập mất tới $1.5 tỉ đô la, mới chỉ có 104,000 hồ sơ hoàn tất.
“Thật là vô lý nếu cứ tiếp tục nộp tiền cho công ty tư vấn để họ lần mò từng hồ sơ, thay vì nên đưa số tiền đó cho các nạn nhân.” Ông Thomas Curry, tổng kiểm toán tiền tệ của chính phủ liên bang phát biểu.
Mười ngân hàng lớn chịu phạt trong vụ “ký như máy” này là Aurora Bank, Bank of America, Citibank, HSBC, JPMorgan Chase, MetLife Bank, PNC, Sovereign Bank, US Bank National Association và Wells Fargo Bank.
Ba ngân hàng và công ty tài trợ khác là GMAC Mortgage, Everbank và OneWest không ký thỏa thuận với chính phủ, mà quyết định tự điều tra lấy.
Các ngân hàng thỏa hiệp với chính phủ liên bang sẽ bỏ ra $3.7 tỉ để đền bù cho các chủ nhà được xác định là nạn nhân bị thiệt hại. Tất cả những người chủ nhà, xem là nạn nhân, được phân chia thành 11 cấp bậc và loại khác nhau căn cứ trên loại lỗi lầm của nhà tài trợ và mức độ sự thiệt hại của nạn nhân.
Hiện vẫn chưa cơ quan chính phủ nào quyết định dứt khoát mỗi một cấp bậc gồm bao nhiêu nạn nhân và như thế nào. Người ta chỉ biết rằng sự thiệt hại gây ra bởi lỗi lầm nhỏ bé của thư ký hành chánh thì chỉ được đền bồi rất ít đến những vụ xiết nhà của người ta dù họ chưa hề ngưng trả nợ.
Tính trung bình thì mỗi một nạn nhân sẽ nhận được $850 đô la. Tuy nhiên, người được bồi thường nhiều nhất thì lên đến $125,000.
Một số người theo dõi tiến trình vụ việc phê bình là số tiền mà 10 ngân hàng nói trên trả cho các nạn nhân quá ít và con số đó đã dựa vào các tính toán kết luận sai lầm.
“Nếu cuộc điều tra đã dựa vào hồ sơ xiết nợ của các công ty dịch vụ thu nợ, mà các hồ sơ này thì đầy lỗi lầm, làm sao người ta có thể đi đến một kết luận chính xác được?” Ông Alys Cohen, một luật sư của tổ chức tư vấn luật pháp National Consumer Law Center.
Trong khi đó, các chuyên viên của cơ quan kiểm soát ngân hàng của liên bang thì cho rằng họ có khá đầy đủ thông tin để kết luận về tỉ lệ lầm lỗi trên các hồ sơ xiết nợ. Họ cho rằng tỉ lệ đó khoảng 6.5%.
Ông Morris Morgan, phụ tá Kiểm Toán Trưởng Liên Bang cho biết trong một cuộc hội luận với báo chí là những tháng gần đây, các cuộc điều tra mới nhất cho thấy tỉ lệ sai sót của các hồ sơ xiết nợ còn thấp hơn nữa.
Trong khi đó, tổ chức bảo vệ giới tiêu thụ và một số đại diện dân cử áp lực với cơ quan liên bang để đòi họ công bố những hồ sơ đã hoàn tất khảo cứu, duyệt xét lại.
Sự thỏa hiệp giữa 10 ngân hàng và chính phủ liên bang, ngoài số tiền đền bù kể trên, các nhà tài trợ còn phải dành ra một số tiền khác khoảng $5.7 tỉ đô la để giúp một số chủ nhà khác giảm món nợ thế chấp xuống, cũng như chấp thuận cho một số chủ nhà bán nhà dưới số tiền thế chấp còn đang thiếu.
