Bài và ảnh: Phạm Ðình
Mùa Ðông gần qua, Xuân Hạ sắp đến. Ở những tiểu bang miền Tây Hoa Kỳ như California và Arizona, người lái xe đang nghĩ đến những con đường sáng nắng rỡ ràng. Nhưng thời tiết thay đổi cũng có nghĩa là nhiệt độ tăng dần tăng dần đến nỗi không có máy lạnh trong xe chắc chắn sẽ là một cực hình khi ngồi sau tay lái. Nhưng mở máy lạnh thì tốn xăng, nên có người “trân mình chịu trận”, không mở AC để tiết kiệm xăng, người khác thì lại kéo cửa sổ xuống để gió ngoài trời lùa vô chứ không mở A/C. Vậy chúng ta nên giải nhiệt như thế nào? Và vấn đề tiêu thụ xăng xảy ra như thế nào trong từng trường hợp?
Nên mở cửa sổ xe trong ít phút để xua khí nóng trước khi mở AC.
Mở máy lạnh đương nhiên làm tốn hao thêm nhiên liệu. Nhưng không mở máy lạnh có phải là một cách tiết kiệm không? Nếu không mở máy lạnh, tài xế phải mở hết tất cả các cửa sổ ra cho gió ngoài trời lùa vào. Kết quả là không khí trong xe đỡ hầm, nhưng vẫn nóng bởi nhiệt độ ngoài trời vốn cũng đã cao. Thêm nữa, khi mở cửa sổ, gió bên ngoài lùa trở thành một cản lực cho xe – cũng như khi nhảy dù, người ta mở dù để đón gió, nhờ đó độ rơi của người nhảy chậm lại. Nhưng khác với người nhảy dù, tài xế muốn xe chạy nhanh, nên phải nhấn thêm chân gas, vì thế đầu máy phải tiêu thụ thêm xăng để duy trì được vận tốc như ý muốn của tài xế. Ðầu máy làm việc thêm cũng có nghĩa là tốn xăng. Tuy nhiên, mức độ hao xăng không giống nhau, và giới chuyên gia về bảo trì có đưa ra một số ý kiến về việc khi nào nên mở AC và khi nào nên mở cửa sổ để giải nhiệt.
Khi nào dùng AC?
Dùng AC thì dĩ nhiên không mở cửa sổ, điều đó ai cũng đã biết. Theo một cuộc khảo sát do Hội Các Kỹ Sư Cơ Khí Xe Hơi SAE (Society of Automotive Engineers) thực hiện thì việc mở AC là cách giải nhiệt đỡ tốn xăng hơn trong những ngày trời nóng. Cuộc khảo sát được thực hiện như sau:
Lấy 2 chiếc xe, một là SUV 8 máy và chiếc kia là sedan (xe thường) cũng 8 máy, cho chạy trong 2 điều kiện khác nhau:
-Trước tiên, trong một đường hầm gió do hãng General Motors thiết kế: Gió được tạo ra bằng một luồng khí nhân tạo thổi thẳng vào trước mặt xe, và một luồng khí khác thổi vào trước xe theo một độ nghiêng góc. Chạy trong điều kiện này, xe được mở cửa sổ nhưng không mở AC.
-Sau đó, cũng 2 xe này được mang ra sa mạc cho chạy với nhiều vận tốc khác nhau… Dĩ nhiên, dưới thời tiết sa mạc, xe đóng kín cửa và mở AC.
Kết quả tổng quát cho thấy, cả hai xe khi chạy với các cửa sổ mở rộng đã tiêu thụ nhiều xăng hơn là khi chạy với hệ thống máy lạnh.
Phân tích một cách chi tiết hơn, các nhà thực hiện xét nghiệm ghi nhận:
-Khi lái xe mở cửa sổ ở vận tốc trên 55 dặm một giờ, thì xe chạy tốn xăng hơn 20% so với lúc bình thường.
-Trong khi đó, khi lái xe có mở máy lạnh cũng với vận tốc trên 55 dặm một giờ, thì xe chạy tốn xăng hơn 10% so với lúc bình thường.
Kết luận: Khi xe chạy với vận tốc từ 55 dặm một giờ trở lên, như khi lái trên freeway, thì để giải nhiệt, dùng máy lạnh đỡ hao tốn xăng hơn.
Thế nhưng khi xe chạy dưới 55 dặm một giờ, như trong thành phố, thì sao? Câu trả lời dường như đã rõ ràng.
Khi nào mở cửa sổ?
Khi lái xe loanh quanh thành phố, có nghĩa là xe chạy chậm hơn, không bao giờ lên tới vận tốc 55 một giờ, và nhất là khi vừa chạy vừa dừng trong giờ cao điểm, thì để cho đỡ hầm, đỡ nóng, chúng ta nên kéo kính cửa sổ xuống, và không mở máy lạnh. Như vậy sẽ đỡ tốn xăng hơn.
Giải thích về việc dùng hay không dùng A/C, các nhà khoa học cho biết: Khi xe chạy chậm thì đầu máy cung cấp ít power hơn, với số vòng quay thấp hơn (lower rpm), không đủ để vận hành bộ phận Compressor của máy lạnh. Vì thế, để có đủ power vận hành Compressor cho máy lạnh, đầu máy phải làm việc căng thẳng, và tiêu thụ nhiều xăng hơn. Trong khi đó, khi xe chạy nhanh, đầu máy vận hành với số vòng quanh (rpm) cao hơn, từ đó phát sinh dư đủ power cho máy lạnh. Dùng máy lạnh khi đó – trong lúc xe chạy ở vận tốc cao – có thể nói chẳng hao tốn xăng hơn là bao nhiêu.
Trong khi đó, một cơ sở khác là Car and Driver lại cho rằng, theo kết quả nghiên cứu riêng của họ, thì mở A/C bao giờ cũng hao xăng hơn, họ kết luận: Chẳng bao giờ nên mở A/C cả, cứ việc kéo cửa sổ xuống cho đỡ tốn, bất kể lực cản của không khí. Ðúng là… tự do phát biểu!
Quan điểm chính thức của nhà nước thì sao? Bộ Năng Lượng Hoa Kỳ (Department of Energy) cho biết, nên phối hợp việc sử dụng AC và mở cửa sổ, tùy nơi và tùy lúc. Nhân đây, cũng nên lưu ý về lời cảnh giác sau đây của các nhà khoa học: Gia tốc của lực cản tăng lên gấp đôi so với tốc độ. Nghĩa là, nếu vận tốc chạy được trong thành phố trung bình là 40 dặm, thì khi ra ngoài xa lộ, phóng với vận tốc 70 dặm (gấp đôi vận tốc thành phố) thì lực cản khi đó sẽ tăng lên gấp 4.
Ðậu xe trời nắng nóng, không nên đóng kín các cửa sổ.
Bảo trì AC
Tóm lại, bảo rằng dùng AC là tốn xăng, nhưng nếu muốn lý sự ngược lại – dùng AC là tiết kiệm xăng – cũng vẫn đúng, vấn đề là dùng khi nào và lúc nào thôi. AC là một tiện nghi không thể thiếu, và cần được bảo trì xứng đáng. Ðã xảy ra một số trường hợp tử vong vì chạy xe trong lúc trời quá nóng mà hệ thống AC lại bị hỏng.
Là người sử dụng xe bình dân, chúng ta cần để ý đến các điểm sau đây khi sử dụng AC:
-Mở máy lạnh ít nhất một tháng một lần, ngay cả trong Mùa Ðông, để các bộ phận và đường dẫn của hệ thống máy lạnh khỏi bị khô cứng hoặc đông đá.
-Vào Mùa Hè, khi đậu xe nên mở hé cửa sổ để bầu khí trong xe khỏi quá hầm, làm tăng cao nhiệt độ.
-Nên mở tất cả cửa sổ, mở quạt và để nút điều khiển ở vị trí “Fresh” (có vẽ hình xe với mũi tên từ ngoài chạy vào) để làm giảm nhiệt độ trong xe.
-Sau đó mở AC, và chạy chừng một phút trước khi gạt quạt về vị trí Recirculation (với hình vẽ xe có mũi tên chạy vòng trong xe)
-Nếu thấy xe không được đủ mát mặc dầu đã mở AC lên mức tối đa, đó là vì chất sinh hàn (Refrigerant) trong xe đã quá yếu. Ðây không phải là chuyện hư hỏng đáng quan ngại. Cũng như hệ thống giải nhiệt cần châm thêm coolant, chất sinh hàn có thể bị hư hao theo thời gian sử dụng, mang xe đi bơm thêm là chuyện bình thường. Thông thường, chất sinh hàn cần được “chạc” lại 4 năm 1 lần. Trung bình mỗi xe mất khoảng chừng 15% chất sinh hàn một năm. Và thật là oái oăm, tình trạng rò rỉ này lại xảy ra vào những tháng Mùa Ðông, là khi AC không được sử dụng. Chúng ta phải nhớ sử dụng máy lạnh quanh năm, ít nhất mỗi tháng một lần là vì thế.
-Nếu nghe thấy tiếng động lạ mỗi khi mở máy lạnh, ấy là lúc phải mang xe ra cho thợ chuyên môn về AC xem lại. Có thể bộ phận Compressor bị hư, hoặc bị nghẹt vì một vẩn kim loại nào đó dính vào. Compressor là bộ phận đắt nhất trong hệ thống lạnh, vì thế nếu gặp dấu hiệu trở ngại, nên đưa ra cho thợ càng sớm càng tốt.
Ðể ý những điều trên, chúng ta sẽ có một chiếc xe phục vụ trung thành cùng với đầy đủ tiện nghi trong cả 4 mùa Xuân Hạ Thu Ðông.
Xe lột dên, xe kêu lóc cóc, xe rỉ nhớt…? Xin xem Cẩm Nang Bảo Trì Tập III đã phát hành. Cùng với Tập I, Tập II, mỗi tập $6.00+$2.00 cước phí. Money Back Guarantee 3 tháng. Gửi cheque hoặc tiền mặt cho: Phạm Ðình 9800 Bolsa Ave # 86, Westminster, CA 92683 (địa chỉ mới) Tel: 714 675 8628. Cho biết điện thoại và email, nếu có. Có thể hỏi tại nhà sách Tú Quỳnh 714-531-4284; hoặc Tự Lực 714-531-5290.
