WASHINGTON (NV) – Dân Biểu Mike Rogers (Cộng Hoà-Michigan), chủ tịch Uỷ Ban Tình Báo Hạ Viện Hoa Kỳ, hôm Chủ Nhật nói với NBC News là nghi can trong đặt bom Boston Marathon và bị hạ sát hôm Chủ Nhật có thể đã du hành qua Nga vào năm 2012 với một bí danh.
Hai anh em nghi can đặt bom vụ Boston Marathon xuất hiện trong hình khoảng 10 đến 20 phút trước khi nổ. Tamerlan Tsamaev là người thứ nhì từ bên phải, và Dzhokhar thứ ba. (Hình: AP/Bob Leonard)
Dân Biểu Mike Rogers cho rằng thời gian Tamerlan Tsarnaev ở lại sáu tháng tại Nga “trở nên hết sức quan trọng” trong việc điều tra về vụ nổ bom ở Boston. Việc Tamerlan đi qua Nga “làm người ta tin rằng đó là nơi mà đương sự tiếp nhận tư tưởng cực đoan, thôi thúc y thực thi hành động bạo lực, và cũng là nơi đương sự được huấn luyện” về kỹ thuật khủng bố.
Dân biểu này, từng là nhân viên FBI, cho biết cơ quan điều tra liên bang từng thẩm vấn Tamerlan Tsarnaev sau khi nhận được thông tin từ một cơ quan tình báo ngoại quốc (nhiều người tin là nước Nga), rằng họ nghi ngờ đến khuynh hướng cực đoan của đương sự. Nhưng khi FBI đòi hỏi thêm sự giúp đỡ từ cơ quan tình báo ngoại quốc này thì họ không nhận được sự hợp tác nào.
Ông Rogers ca ngợi cách xử lý trường hợp Tamerlan của FBI là “rất thận trọng và kỹ càng,” khi nhắc đến việc FBI đã từng thẩm vấn Tamerlan trước khi đương sự qua ở lại bên Nga.
Nhưng hôm Chủ Nhật, Thượng Nghị Sĩ Lindsey Graham (Cộng Hòa-South Carolina) phát biểu với NBC rằng Tamerlan Tsarnaev là kẻ mà “chúng ta chớ nên quên rời mắt,” và đó là một sơ suất của chính quyền liên bang vì đã để mất dấu của anh ta. Ông tiếp: “Hoặc luật lệ của chúng ta còn thiếu sót hay vì FBI đã thất bại, nhưng đừng quên là chúng ta đang có chiến tranh với các tổ chức Hồi Giáo cực đoan.”
Gia đình Tsarnaev là người Chechen, một sắc dân từng đấu tranh đòi ly khai khỏi nước Nga. Họ trở thành thường trú nhân tại Hoa Kỳ vào năm 2007.
Cha mẹ của hai anh em Tsarnaev hôm Chủ Nhật khẳng định rằng Tamerlan về Dagestan và Chechnya hồi năm ngoái là chỉ để thăm bà con, ngoài ra tuyệt đối không có dính líu gì đến hoạt động của dân quân ở trong vùng. Cha đương sự cho biết thêm là Tamerlan ngủ tối ngày.
Hồi Tháng Hai, 2012, không lâu sau khi Tamerlan vừa về đến Dagestan, một cuộc hành quân càn quét các nhóm dân quân ở Chechnya và Dagestan kéo dài bốn ngày, mà kết quả có 17 cảnh sát và 20 dân quân thiệt mạng. Sang Tháng Năm, hai vụ nổ xe bom làm rung chuyển Makhachkala, làm cho ít nhất 13 người chết và 130 bị thương. Những vụ nổ bom và nổ súng nhắm vào cảnh sát hầu như cũng diễn ra hằng ngày.
Hôm Chủ Nhật, Caucasus Emirate, tổ chức mà cả Nga lẫn Mỹ đều đánh giá là khủng bố, đã lên tiếng phủ nhận có bất cứ liên can gì đến vụ tấn công ở Boston. Tổ chức này cho biết các chiến sĩ thánh chiến của họ không chiến đấu chống Mỹ. Họ nói: “Chúng tôi đang có chiến tranh với người Nga, không những vì hành động chiếm đóng của họ mà còn vì những tội ác dã man chống lại người Hồi Giáo.”
Từ lâu nay, các học giả cho rằng có sự liên hệ giữa quân ly khai Chechen ở Nga với tổ chức khủng bố al-Qaeda và phong trào thánh chiến trên thế giới.
Ông Michael Leiter, giám đốc Trung Tâm Chống Khủng Bố Quốc Gia và phân tích gia về an ninh quốc gia của NBC, nói rằng người Hồi Giáo sinh ở ngoại quốc từng sống lâu năm ở Mỹ rồi trở nên cực đoan và có âm mưu khủng bố không có gì là bất thường. Ông nêu trường hợp Faisal Shahzad, công dân Mỹ sinh quán ở Pakistan, từng thú nhận đã âm mưu đặt bom ở Times Square, New York, vào năm 2010.
Nghi can Dzhokhar Tsarnaev, em trai của Tamerlan Tsarnaev, và trở thành công nhân Mỹ hồi năm ngoái, hiện đang được điều trị tại một bệnh viện ở Boston. Giám Đốc Cảnh Sát Ed Davis cho biết đương sự đang bị thương nặng, “hiện không đủ điều kiện để lấy khẩu cung.”
Hỏi liệu Dzhokhar có được nghe đọc về luật Miranda, theo đó đương sự được quyền giữ im lặng trước khi bị thẩm vấn hay không, Dân Biểu Rogers đáp: “Đương sự là công dân Hoa Kỳ nên được sự che chở của Hiến Pháp. Tuy nhiên, vì sự an nguy của quần chúng, có sự ngoại lệ. Tôi tin là FBI có được một thời gian để tìm hiểu về các mối đe dọa đang có hiện tại. Chúng ta chưa biết liệu có còn thêm chất nổ nào không hay còn có ai liên quan đến âm mưu này.”
Trong một thông cáo chung công bố hôm Thứ Bảy, ba thượng nghị sĩ Cộng Hòa, Lindsay Graham (South Carolina), John McCain (Arizona) và Kelly Ayotte (New Hampshire) cùng Dân Biểu Peter King (Cộng Hoà-New York) nói rằng nghi can nổ bom ở Boston không nên được áp dụng luật Miranda. Họ nói thêm: “Nghi can này rõ ràng là thuộc diện quân thù. Chúng ta không muốn đương sự được phép giữ im lặng.”
Họ nói: “Quyết định không đọc cho nghi can nghe luật về quyền giữ im lặng Miranda của chính phủ Obama là điều tốt và vì an ninh quốc gia của chúng ta. Tuy nhiên chúng tôi e ngại rằng việc giới hạn thời gian điều tra trong 48 tiếng và đặc biệt lệ thuộc vào sự ngoại lệ áp dụng luật Miranda vì lợi ích công cộng, có thể là một sai lầm về an ninh quốc gia. Điều này làm hạn chế khả năng thu thập những thông tin quan trọng về những dự tính tấn công trong tương lai của nghi can này.”
Thượng Nghị Sĩ Saxby Chambliss (Cộng Hòa-Georgia), phó chủ tịch Uỷ Ban Tình Báo Thượng Viện, đồng ý với sự đánh giá như vậy, khi nói: “Tôi lấy làm thất vọng là chính phủ này một lần nữa lại quá lệ thuộc vào sự ngoại lệ vì an ninh công cộng của luật Miranda để thu thập tin tình báo, vốn chỉ cho phép chờ đợi áp dụng trong 48 tiếng, vốn sắp hết hiệu lực vì nghi can đang bị thương tích trầm trọng.”
Cơ Quan Kiểm Soát Rượu, Thuốc Lá, Vũ Khí và Chất Nổ đang truy tầm các vũ khí của hai nghi can để xem từ đâu mà họ có thể có được.
Nội trong ngày Chủ Nhật, nghi can Dzhokhar có thể bắt đầu bị truy tố mặc dầu không rõ với những tội danh gì. Hai anh em bị tình nghi sát hại ba người và làm cho hơn 180 người khác bị thương trong vụ nổ bom ở Boston. Tội danh lớn nhất các công tố viên liên bang đang có là hành động sử dụng vũ khí sát hại hàng loạt để giết người, mà bản án tối đa có thể là tử hình. Được biết, Massachusetts không áp dụng án này. Tin giờ chót cho hay, công tố viện đã quyết định hoãn lại việc truy tố này vì đương sự đang bị thương nặng ở lưỡi và cuống họng.
Trong khi đó, viên cảnh sát bị thương trong khi rượt đuổi hai nghi can nay đang hồi tỉnh dần, sau khi tim ông bị ngừng đập do mất máu quá nhiều. Các bác sĩ cho hay, bây giờ ông không còn cần phải tiếp tục được gây mê, và dự trù sẽ hồi sức sớm.
Ông Richard “Dick” Donohue, Jr., 33 tuổi, từng làm cảnh sát cho cơ quan chuyển vận MBTA trong ba năm qua. Hôm Thứ Sáu, ông nhận được cú điện thoại kêu gọi giúp đỡ sau khi xảy ra vụ nổ súng ở trường MIT. Không rõ bấy giờ ông có biết rằng một viên chức cảnh sát trong trường tên Sean Collier mới bị bắn chết, cũng là bạn của ông hay không.
Ông Donohue bước ra khỏi xe và lập tức chạm súng với hai nghi can, trước khi bị trúng đạn vào hông phải. Một viên đạn làm đứt động mạch đùi khiến ông bị mất hết máu nhưng các bác sĩ phải truyền cho ông một lượng máu mới để thay thế.
Trong thánh lễ tại Thánh Đường Holly Cross, Hồng Y Sean P O’Malley, tổng giám mục Tổng Giáo Phận Boston, cảnh cáo rằng “nền văn hóa giết chóc” đã đưa đến thảm kịch này, đồng thời kêu gọi mọi người hãy giữ vững đức tin để “xây dựng một nền văn minh của sự yêu thương.”
Trở lại với hai nghi can trong vụ nổ bom, theo USA Today, họ từng đến sinh hoạt tại ngôi đền thuộc Islamic Society of Boston Cultural Center ở Cambridge. Người anh, Tamerlan Tsarnaev, thỉnh thoảng đến trong khoảng một năm rưỡi, còn người em, Dzhokhar Tsarnaev chỉ đến một lần.
Báo The Los Angeles Times trích lời ngưới đứng đầu ngôi đền này nói rằng Dzhokhar từng bị đuổi ra khỏi đền cách đây 3 tháng sau khi la lớn trong lúc mọi người cầu nguyện.
Trong khi đó, cư dân Watertown đang quyên góp tiền để mua chiếc thuyền mới cho ông David Henneberry. Chiếc thuyền này bị cảnh sát bắn nát sau khi họ phát hiện Dzhokhar Tsarnaev trốn trong đó. (TP)
