(CNNMoney) – Thị trường địa ốc đã hồi phục mạnh mẽ trong năm qua; giá nhà gia tăng khoảng 8% và những người mua nhà có vẻ không đủ nhanh nhẹn để vét sạch số nhà bán trên thị trường.
Nhưng giữa lúc thị trường nhanh chóng đứng vững, vài chuyên viên kỹ nghệ cũng nhanh chóng bày tỏ lo ngại rằng thị trường sẽ đi tới tình trạng sụp đổ trở lại. Họ nêu lên ba lý do khiến sự hồi phục của thị trường nhà đất có thể không kéo dài.
(Hình minh họa: Justin Sullivan/Getty Images)
1. Giới đầu tư đang đứng đầu sự hồi phục:
Theo ông Dean Baker, đồng giám đốc của Trung Tâm Nghiên Cứu Kinh Tế và Chính Sách (Center for Economic and Policy Research), một vấn nạn là giới đầu tư đang dẫn dắt đợt tăng giá nhà mới đây nhất. Họ đang lợi dụng lãi suất thấp và những căn nhà bị túng quẫn được bán với giá hạ. Và theo ông Baker, khi lãi suất và giá những căn nhà đó tăng lên, có thể họ sẽ thụt lùi.
Ông Baker nói: “Một thị trường phát đạt nhờ sự thúc đẩy của giới đầu tư có thể sẽ kết thúc theo chiều hướng xấu. Tôi lo ngại rằng một số vụ giá cả tăng vọt cũng được thúc đẩy cũng bởi loại đầu cơ đã đưa tới chiếc bọt xà phòng địa ốc nguyên thủy.”
Bọt xà phòng địa ốc (housing bubble) là tình trạng trong đó việc đầu cơ trong thị trường nhà đất khiến giá cả gia tăng nhanh chóng, cuối cùng chiếc bọt nổ tung và thị trường sụp đổ.
Theo ông Baker, trong khi các nhà đầu tư chuyên nghiệp và những nhà kinh doanh cỡ nhỏ nhưng có kinh nghiệm đang mua nhiều bất động sản, một số những nhà đầu tư thiếu kinh nghiệm ngày càng nhiều đang tung tiền vào thị trường đang phát đạt – một dấu hiệu cho thấy nhu cầu có thể đang lên tới đỉnh.
Tại vài thị trường nóng bỏng, giá nhà sẽ khởi sự chậm lại hoặc ngay cả đổi chiều. Tại Phoenix (thuộc tiểu bang Arizona), nơi giá bán tăng 23% trên căn bản hàng năm trong Tháng Giêng, nhiều nhà đầu tư dự tính sẽ cho thuê những bất động sản mà họ đã mua. “Tuy nhiên, không có sự gia tăng tương xứng nào về giá thuê mướn nhà và tỉ lệ nhà cho thuê còn trống tại Phoenix rất cao,” ông Baker nói.
Khi các nhà đầu tư nhận thấy những món tiền đầu tư của họ không thu về được nhiều, nhu cầu sẽ sụt giảm, ông nói.
2. Sự hồi phục kinh tế chưa đủ mạnh
“Vào lúc này, tôi lo ngại về chuyện nền kinh tế làm hại thị trường địa ốc hơn là chuyện thị trường địa ốc làm hại nền kinh tế,” theo lời ông Jared Bernstein, một học giả cao cấp tại Trung Tâm Ưu Tiên Ngân Sách và Chính Sách (Center on Budget and Policy Priorities), một cơ sở nghiên cứu tại Washington D.C.
Ông đặc biệt lo ngại về tình hình tuyển dụng. Việc thuê mướn đã chậm lại một cách đáng kể trong Tháng Ba, chỉ tăng khoảng 88,000 việc làm – con số yếu nhất kể từ Tháng Sáu năm ngoái.
Trong khi đó, nửa triệu người Mỹ đã rút ra khỏi lực lượng lao động trong tháng, hoặc vì họ ngưng tìm kiếm việc làm hoặc họ nghỉ hưu và ngưng rút tiền thất nghiệp. Trong số đó nhiều người là những công nhân bị chán nản trong việc tìm kiếm việc làm, một dấu hiệu cho thấy nền kinh tế vẫn tiếp tục suy yếu.
Trong khi ông Bernstein cho rằng sự hồi phục của thị trường địa ốc sẽ tiếp tục, ông tin sự hồi phục sẽ diễn ra với một nhịp độ chậm hơn rất nhiều. Ông nói một khi bức tranh việc làm cải thiện, nhu cầu nhà bị đè nén sẽ trỗi dậy.
3. Những cắt giảm ngân sách của chính phủ sẽ làm hại các chủ nhà
Những ngọn gió ngược từ đợt cắt giảm chi tiêu của chính phủ hiện nay – lên tới $85 tỉ – cũng có thể làm hại sự hồi phục của thị trường địa ốc.
“Những cắt giảm chi tiêu do việc tự động cắt giảm ngân sách – được gọi là sequestration – sẽ lên tới mức cao nhất vào mùa Hè này,” theo ông Mark Zandi, kinh tế gia trưởng của Moody’s Analytics.
Những cắt giảm, gồm những ngày nghỉ không lương của các nhân viên liên bang, những cắt giảm về tiền thất nghiệp và giảm bớt chi tiêu về quân sự, cùng với việc hết hạn các miễn giảm thuế lương bổng trước đó trong năm nay, sẽ đưa tới những mất mát về việc làm và lợi tức, có thể làm tổng sản lượng nội địa (GDP) giảm khoảng 1% trong năm nay, theo ông Bernstein.
Và trong khi lãi suất vay tiền mua nhà hiện nay vẫn ở mức cực kỳ thấp, khoảng 3.5% đối với một món vay có lãi suất cố định thời hạn 30 năm, các chuyên viên kỹ nghệ nói chắc chắn chúng sẽ tăng, khiến người mua nhà sẽ tốn kém hơn rất nhiều mới mua được nhà.
Ông Bernstein nói: “Tôi lo ngại rằng nhiều người sẽ gặp khó khăn trong việc hoạch định ngân sách gia đình, kể cả việc thanh toán tiền thế chấp nhà.” (n.n.)
