MOSCOW (RIA Novosti) – Một nhóm phi công và sử gia Hoa Kỳ đang có dự án làm sống lại một sự hợp tác quan trọng giữa Hoa Kỳ và Liên Xô trong Thế Chiến II mà công chúng ít ai được hiểu rõ.
Các máy bay quân sự của Mỹ tại phi trường Ladd Field ở Alaska, chờ được bay thử để giao cho Liên Xô năm 1942. (Hình: RIA Novosti/USAF)
Đó là việc Hoa Kỳ đã chuyển cho Liên Xô 8,000 máy bay từ 1942 đến 1945 qua đường Canada – Alaska – Siberia, một trong những viện trợ quan trọng nhất của lịch sử chiến tranh.
Jeff Geer, chủ tịch Bravo 369 Flight Foundation, một tổ chức tư nhân về lịch sử hàng không, trụ sở đặt tại Seattle, WA. là người chủ trương dự án này. Ngày Thứ Hai tuần tới, Geer và toán phi hành Bravo 369 sẽ mở đầu chương trình bằng một chuyến bay thử nghiệm trên phi trình 2,100 dặm từ Bellingham, Washington, đến Fairbanks, Alaska. Nếu mọi việc diễn tiến tốt đẹp, năm 2014 chương trình kỷ niệm sẽ được thực hiện đầy đủ suốt lộ trình ALSIB (Alaska-Siberia).
Trong Thế Chiến II, con số lớn các máy bay do Hoa Kỳ gởi cho Liên Xô đã góp phần quan trọng trong việc Đồng Minh chiến thắng quân đội Đức Quốc Xã. Phần lớn máy bay chuyển cho Liên ô khởi đầu bay từ các phi trường ở Montana, qua Canada đến Alaska. Các phi công Xô Viết tiếp nhận và bay thử tại đây trước khi về Siberia và tiếp tục đưa đến mặt trận Đông Âu.
Jeff Geer là phi công và kỹ sư liên lạc phi hành, đã có 1,200 giờ bay, cho biết dự án đang tiến hành được đề ra từ năm 2004. Ông nói: “Không phải bây giờ mà hơn 60 năm trước cũng rất ai được biết chương trình chuyển vũ khí bí mật này. Nhiều người đã được nghe nói về kế hoạch Lend-Lease của Hoa Kỳ giúp vũ khí cho Đồng Minh nhưng toàn không biết đến lộ trình ALSIB”. Theo lời ông Geer, năm tới toán của ông sẽ bay hết phi trình 6,000 dặm và đáp xuống Krasnoyarsk, miền trung Siberia.
Ngày Thứ Bảy sắp tới, dự án này sẽ được giới thiệu ở viện bảo tàng hàng không tại Seattle. Geer và phi công đồng đội Alan Anders sẽ bay biểu diễn trên một chiếc T-6 Texan (loại máy bay huấn luyện đầu tiên mà Hoa Kỳ đã cung cấp cho không quân Việt Nam Cộng Hòa). Cũng với các máy bay này, năm tới toán của ông sẽ bay đến Krasnoyarsk. (HC)
