Hà Tường Cát
SYRIA (NV) – Vấn đề vũ khí hóa học đã được sử dụng ở Syria hiện nay đang gây nhiều tranh luận với những hậu quả có thể xảy đến chưa dự đoán được.
Một số nạn nhân chết trong vụ tấn công ngày Thứ Tư 21 tháng 8 ở gần Damascus
mà phe nổi dậy Syria nói là do quân đội chính phủ đã dùng đến vũ khí hóa học. (Hình: AP/Shaam News Network, File)
Nhiều lần chuyện này đã được nói đến và Thống Obama từng khẳng định sẽ có biện pháp đối phó nếu tìm thấy bằng cớ cụ thể về sự sử dụng trái phép loại vũ khí đã bị cấm trên thế giới theo Công Ước Quốc Tế năm 1993. Vậy thì phải chăng bây giờ đã có vi phạm về vũ khí hóa học trong cuộc nội chiến Syria; và phía nào sử dụng?
Có những tin tức cho biết ngày Thứ Tư 21 tháng 8 vừa qua, nhiều vụ tấn công bằng vũ khí hóa học đã xảy ra ở vùng Ghouta phía Đông thủ đô Damascus làm hàng ngàn người chết và bị thương. Toán chuyên viên điều tra của Liên Hiệp Quốc hôm Thứ Hai đến tại chỗ và phúc trình có thể được công bố rất sớm. Nhưng có vẻ như trong mọi trường hợp, sự can thiệp quân sự của các nước Tây Phương là khó tránh khỏi và một lần nữa Hoa Kỳ sẽ đi vào một cuộc chiến tranh mới ở Syria trong một chừng mực nào đó.
Vũ khí hóa học nói chung, dựa trên độc tính cao và tác dụng nhanh chóng để gây tổn thất lớn cho đối phương, được xếp vào những loại vũ khí giết người hàng loạt. Từ thời xa xưa trong lịch sử chiến tranh, chất độc đã được dùng dưới nhiều hình thức như tẩm vào đầu mũi tên, bỏ xuống nguồn nước. Tới Thế Chiến I, cả hai phe đều dùng đến các loại hơi ngạt, chứa trong đạn trái phá, lựu đạn và với sự tỏa rộng trong không khí sau khi nổ tung gây thiệt hại nặng cho địch quân trên một diện tích lớn ở chiến trường.
Nghị Định Thư Geneva ký kết năm 1925 và có hiệu lực từ 1928, được 133 quốc gia phê chuẩn, là luật pháp quốc tế đầu tiên chính thức cấm dùng vũ khí hóa học và sinh học, có tác dụng độc hại chậm nhưng lâu dài hơn. Tuy nhiên hiệp định này không đề cập đến vấn đề chế tạo, sản xuất, tồn trữ hay chuyển nhượng và những hiệp ước sau này mới bổ túc cho thiếu sót ấy. Những quốc gia có các vũ khí ấy phải kê khai, chấp thuận để thanh tra và phá hủy dần dần.
Cho đến năm 2012, chỉ có 4 nước xác nhận còn vũ khí hóa học và sinh học, theo dự trù sẽ được tiêu hủy hoàn toàn trong ba năm nữa. Đó là: Hoa Kỳ, Nga, Bắc Hàn và Syria.
Vũ khí hóa học dùng nhiều loại chất đôc nhưng thông dụng nhất là Sarin, một chất lỏng không màu, không mùi vị và rất dễ bay hơi, 500 lần độc hơn cyanide, do các khoa học gia người Đức tìm ra năm 1938. Nạn nhân hít phải lượng nhỏ sẽ chết trong vòng một phút nếu không được kịp thời cấp cứu bằng chất hóa giải, và dù cho lượng rất ít không đủ gây tử vong.cũng sẽ tổn hại lâu dài cho hệ thần kinh.
Trong trận chiến tranh Iran- Iraq, quân đội Iraq dùng loại vũ khí này đã tàn sát khoảng từ 3,000 đến 5,000 người, làm bị thương 7,000 đến 10,000 người, tại thành phố Halabja trong lãnh thổ của dân Kurd tháng 3 năm 1968. Hóa chất độc còn gây tác hại lâu dài tới môi trường, động vật, thảo mộc, đất và nguồn nước.
Vụ nghi ngờ sử dụng vũ khí hóa học ở Ghouta nói có thể tới 1,300 người chết, theo lời cáo buộc của phía quân nổi dậy. Tổ chức nhân quyền SOHR (Syrian Observatory for Human Rights) loan tin 322 người chết trong số có 46 chiến binh phe nổi dậy. Tuy nhiên rất khó có thể kiểm chứng tổn thất cũng như ngay cả địa điểm xảy ra vì đây là một khu vực “xôi đậu,” quân đôi hai bên di chuyển vị trí luôn luôn không thể xác định rõ. Do đó hai phía đổ tội lẫn cho nhau.
Chính quyền của Tổng Thống Bashar al-Assad lúc đầu không cho phép đại diện Liên Hiệp Quốc, ở trong một khách sạn tại Damascus chỉ cách xa hiện trường mấy dặm, đến hiện trường quan sát. Nhưng 4 ngày sau Syria chấp thuận cuộc điều tra vì Nga, nước vẫn còn cương quyết bênh vực chế độ Assad, cũng tán thành.
Ngoại Trưởng John Kerry hôm Thứ Hai nói rằng sự sử dụng vũ khí hóa học tấn công vào thường dân tuần trước là không thể chối cãi được và chính quyền Obama sẽ tính đến trách nhiệm của chính phủ Syria về điều mà ông gọi là “nhơ bẩn đạo đức” gây kinh ngạc lương tri thế giới.
Lời buộc tội mạnh mẽ chưa từng có của Ngoại Trưởng Kerry phụ họa vào lập trường đang cứng rắn hơn của Hoa Kỳ đối với cuộc nội chiến kéo dài qua năm thứ ba đã làm hơn 100,000 người thiệt mạng. Ông cũng nói thêm rằng tòa Bạch Ốc đang tham khảo với các nước đồng minh về việc đáp ứng bằng biện pháp quân sự.
Phát ngôn viên Fahran Haq của ông Tổng Thư Ký Liên Hiệp Quốc Ban Ki-moon trong buổi thuyết trình hàng ngày tại New York hôm Thứ Hai với các phóng viên, cho biết xe đầu tiên trong đoàn 7 chiếc của phái bộ thanh tra Liên Hiệp Quốc bị những xạ thủ không xác định được phe phái, bắn trúng kính và bánh trước không di chuyển được tiếp, nhưng không có nhân viên nào bị thương. Đoàn xe đang trên dường đến khu vực Moadamiya, một trong hai địa điểm đã có vụ tấn công bằng vũ khí hóa học.
Thủ Tướng Anh David Cameron sẽ cắt ngắn chuyến nghỉ hè ở Cornwall trở về London ngày Thứ Tư để họ với các bộ trưởng trong nôi các. Báo Telegraph ở London cho biết Thủ Tướng Cameron có nói chuyện qua điện thoại với Tổng Thống Nga Vladimir Putin nhưng Nga không tin rằng chính quyền Syria đã dùng đến vũ khí hóa học.
Tổng Thống Assad trong cuộc phỏng vấn của tờ báo Nga Izvestia nói rằng quân đội Syria không thể tự hy sinh nếu dùng vũ khí hóa học vì họ sẽ cũng sẽ bị nguy hiểm. Ông nói: “Điều này trái với luận lý sơ đẳng” và “không phải chúng tôi mà chính kẻ địch của chúng tôi, những kẻ khủng bố đã sử dụng”.
Ngoại Trưởng Nga Sergei Lavrov trong buổi họp báo sáng Thứ Hai nói: “Sẽ không thể tìm thấy bằng chứng về vũ khí hóa học, nhưng các nước Tây Phương với lập luận là mức giới hạn đã bị vượt qua và họ không thể chờ đợi thêm nữa”. Ông liên hệ vụ này với trường hợp giai đoạn dẩn đến chiến tranh Iraq năm 2002. Khi ấy Hoa Kỳ cáo buộc Iraq có vũ khí giết người hàng loạt để mở cuộc tấn công không cần có sự chấp thuận của Liên Hiệp Quốc, và cuộc điều tra sau đó đi đến kết luận là lập luận này sai. Ngoại Trưởng Lavrov cảnh cáo rằng vượt qua sự chấp thuận của Hội Đồng Bảo An Liên Hiệp Quốc để dùng biện pháp quân sự chống Syria sẽ là “sự vi phạm thô bạo công pháp quốc tế.”
Các ngoại trưởng Anh và Pháp không đồng ý với quan điểm này.
Ngoại Trưởng Pháp Laurent Fabius nói trên đài phát thanh Europe 1 là “tất cả mọi giải pháp đều đặt trên bàn và chỉ một giải pháp không có là không làm gì hết”. Ông cho rằng không nghi ngờ gì là vũ khí hóa học đã được sử dụng và các cường quốc “cần thảo luận về một sự đối phó thích đáng trong ít ngày tới.”
Ngoại Trưởng Anh William Hague trước câu hỏi của BBC là có thể có biện pháp mà không cần sự đồng thuận của toàn thể Hội Đồng Bảo An Liên Hiệp Quốc hay không, trả lời: “Tôi cho là có, nếu không chúng ta sẽ không thể nào đối phó với những tội ác như thế, và tôi không nghĩ có thể chấp thuận được tình trạng ấy.”
Tướng Martin Dempsey, chủ tịch ủy ban tham mưu hỗn hợp quân lực Hoa Kỳ, đang có cuộc họp trong 3 ngày từ Chủ Nhật với các tướng lệnh quân đội 10 nước đồng minh ở Jordan, chứng tỏ tình thế đã đi đến chỗ hết sức khẩn trương. Tuy nhiên ông cũng như Bộ Trưởng Quốc Phòng Chuck Hagel là những người rất dè dặt trong việc phải đưa quân đội Hoa Kỳ vào chiến tranh, và người ta tin rằng nếu cuối cùng buộc phải hành động, Hoa Kỳ sẽ chỉ giới hạn sự can dự với không quân và hải quân. (HC)
