Nguyễn Văn Khanh
“Xem như tạm xong,” ông chủ tịch Khối Ða Số vừa bước vào văn phòng vừa nói với các nhân viên, “Tôi hy vọng mọi chuyện sẽ ổn thỏa.”
Ông quay đầu bảo với khoảng 20 nhà báo chạy theo ông với hy vọng có thể đặt vài câu hỏi về vấn đề ngân sách, nợ trần, Obamacare và chuyện có thể chính phủ liên bang sẽ đóng cửa vào ngày Thứ Ba tuần tới, nếu ông và các nhà lãnh đạo Cộng Hòa không tìm được giải pháp cứu nguy.
Một nhân viên môi giới chứng khoán tại New York lộ vẻ lo lắng khi chỉ số Dow Jones xuống điểm năm ngày liên tục vì đấu đá chính trị liên quan tới ngân sách. (Hình: AP Photo/Richard Drew, File)
Căng thẳng chính trị hiện giờ có thể được tóm tắt như sau: tuần trước Hạ Viện đã thông qua dự luật ngân sách 2014 trong đó 3 điều khoản đáng chú nhất gồm tạm thời gia hạn ngân sách cũ cho đến ngày 15 tháng 12 (để các vị dân cử có thêm thì giờ bàn thảo chuyện ngân sách mới), đồng ý cho chính phủ vay thêm tiền chi tiêu trong tài khóa 2014 nhưng không chấp thuận cấp tiền thực hiện chương trình bảo hiểm y tế toàn dân, thường được gọi là Obamacare.
Dự luật của Hạ Viện Cộng Hòa chắc chắn sẽ không được sự hậu thuẫn của Thượng Viện Dân Chủ, vì các vị nghị sĩ không tán thành chủ trương gắn liền ngân sách với chương trình Obamacare. Bên Cộng Hòa, Thượng Nghị Sĩ Rand Paul – được dự đoán sẽ ra tranh cử tổng thống vào năm 2016 – nói rằng dù cá nhân ông không đồng ý với Obamacare nhưng ông hiểu “chuyện đòi hủy bỏ đạo luật hay tìm cách ngăn cản không thi hành đạo luật là điều không thể nào làm được.”
Tuần trước trong buổi nói chuyện với cử tri ở tiểu bang Michigan, ông Rand Paul còn nói, “Obamacare là đạo luật không được lòng mọi người” nhưng “sử dụng luật này để đẩy chính phủ đóng cửa là điều không hay,” không được dân chúng ủng hộ. Một vị nghị sĩ Cộng Hòa khác là ông John McCain cũng đưa ra phát biểu tương tự, cho biết dựa vào kinh nghiệm chính trị, “Tôi hiểu người dân thường không ưa chính phủ, nhưng người dân không bao giờ muốn chính phủ phải đóng cửa.” Bên Dân Chủ, ông Reid cùng các đồng viện cùng đảng đều lên tiếng với đại ý “để cho chính phủ phải đóng cửa vì bất kỳ lý do gì cũng là điều sai lầm.”
Chuyện chính phủ Hoa Kỳ có thể phải đóng cửa được nói tới vì tài khóa hàng năm kết thúc vào ngày 30 Tháng Chín và ngay ngày hôm sau phải có tiền bắt đầu cho tài khóa mới. Trong trường hợp Hạ Viện và Thượng Viện không đồng thuận với nhau, lúc đó chính phủ liên bang có nguy cơ sẽ phải đóng cửa vào ngày Thứ Ba tuần tới vì chính phủ không có tiền trang trải chi phí. Mặt khác vào cuối Tháng Mười hay trễ nhất là đầu Tháng Mười Một, chính phủ sẽ hết tiền, do đó Quốc Hội phải cứu xét để hành pháp được vay thêm tiền theo thúc giục của Tòa Bạch Ốc “chuyện tăng mức nợ trần là điều phải làm, không thể nào tránh khỏi.” Ông phát ngôn viên Jay Carney của Tòa Bạch Ốc cũng vừa nói, “Tổng thống sẵn sàng đàm phán với Quốc Hội” nhưng “chuyện thi hành Obamacare và chuyện phải tăng mức nợ trần là những điều tổng thống sẽ không bao giờ tương nhượng.”
Tin hành lang Quốc Hội nói cuộc tranh luận ở Thượng Viện sẽ kết thúc vào ngày Thứ Sáu và các vị nghị sĩ dự tính sẽ bỏ phiếu trễ nhất là vào sáng hoặc trưa Thứ Bảy. Văn phòng chủ tịch Khối Ða Số cho hay đã có đủ phiếu để thông qua 2 điều khoản gia hạn ngân sách và cho hành pháp vay thêm tiền nhưng không cứu xét điều khoản cấm cấp ngân khoản thực hiện Obamacare.
Không rõ Hạ Viện sẽ đón nhận dự luật của Thượng Viện như thế nào, nhưng mọi người đều tin cuộc tranh cãi đầy sôi nổi sẽ diễn ra ở nghị trường trong lúc thời điểm chính phủ có thể phải đóng cửa ngày một gần kề. Ðồn đãi chính trị cho hay các vị dân biểu thuộc nhóm Tea Party sẽ tiếp tục chống đối, dựa vào lý do đa số dư luận cử tri họ ghi nhận được đều không bằng lòng với Obamacare.
Nghe đâu chiến lược sẽ được các vị dân cử trong nhóm Tea Party đưa ra là sẵn sàng bỏ phiếu ủng hộ tăng mức nợ trần nhưng hành pháp phải cắt bớt chi tiêu, tức hoãn thực hiện Obamacare cho tới năm sau. Nên nhớ đây là nhóm dân cử Cộng Hòa từng buộc ông Chủ Tịch Hạ Viện John Boehner phải chấp thuận ý kiến họ đưa ra là không cấp ngân sách thi hành đạo luật đã được Quốc Hội Liên Bang chấp thuận hồi năm 2010.
Dư luận xung quanh chuyện chính phủ đóng cửa
Nếu Thứ Hai tuần tới Quốc Hội Liên Bang Hoa Kỳ vẫn chưa giải quyết được chuyện ngân sách, chính phủ liên bang có thể sẽ phải tạm đóng cửa vì không có tiền trang trải chi phí. Dân chúng Hoa Kỳ nghĩ gì về chuyện này?
1) 61% tin chuyện chính phủ đóng cửa sẽ ảnh hưởng lớn đến kinh tế quốc gia.
2) 57% tin các vị dân cử Thượng và Hạ Viện sẽ tìm được giải pháp để tình trạng này không xảy ra.
3) 50% không đồng ý việc một số dân cử Cộng Hòa đặt điều kiện chỉ thông qua ngân sách nếu không cấp ngân khoản cho Obamacare.
4) 38% ủng hộ ý kiến không cấp tiền thi hành Obamacare.
5) 33% nghĩ rằng các vị dân cử nên giữ vững lập trường, bất kể chính phủ có phải đóng cửa hay không.
(Tài liệu: Pew Research Center)
