Nguyễn Văn Khanh
Khoảng gần cuối năm 2011 đã có những lời đồn thổi cho biết dàn cố vấn bầu cử của Tổng Thống Barack Obama dự tính thay ông Phó Joseph Biden bằng bà Ngoại Trưởng Hillary Clinton. Ðồn đãi khá ầm ĩ, đi kèm với những cuộc tranh luận trên truyền hình và radio với câu hỏi liệu sếp Obama nên hay không nên thay người đứng chung liên danh.
Phó Tổng Thống Joe Biden. (Hình: Saul Loeb/AFP/Getty Images)
Cũng trong khoảng thời gian đó chuyện ông Biden và và bà Clinton có thể đổi chỗ cho nhau cũng là điều được các quan sát viên chính trị thủ đô nói đến qua dự đoán ông “phó” về Bộ Ngoại Giao, bà “ngoại” sang Tòa Bạch Ốc “đã thật gần kề,” dù chính những người tung tin đó cũng chẳng biết “gần kề” là lúc nào.
Ðồn đãi chính trị đó kéo dài nhiều tuần lễ, buộc những người thân cận nhất của Tổng Thống Obama phải lên tiếng cải chính dưới nhiều hình thức khác nhau, đại để cho hay “chưa hề thấy quan hệ giữa ông chánh và ông phó nào tốt đẹp như quan hệ Obama-Biden,” ngay ông phát ngôn viên Jay Carney cũng có lần nói “tổng thống bao giờ cũng lắng nghe những ý kiến đầy giá trị của ông phó” và “ông phó là cố vấn quan trọng nhất của tổng thống.” Cũng nhằm mục đích đánh tan dư luận, Tòa Bạch Ốc nhiều lần nhắc nhở mọi người đừng quên chính sách kích cầu kinh tế là chính sách của tổng thống “nhưng người được cử điều hành chính sách là Phó Tổng Thống Biden,” hoặc quyết định rút quân khỏi Iraq và Afghanistan là quyết định của vị nguyên thủ quốc gia “nhưng người được tổng thống tham khảo ý kiến, lắng nghe nhất chính là ông Phó Biden.”
Tưởng vậy mà không phải vậy!
Những chi tiết được 2 nhà báo Mark Halperin và John Heilemann ghi lại trong quyền sách mang nhan đề “Double Down” vừa mới bày bán cho thấy quả thật hồi 2011, dàn cố vấn của Tổng Thống Obama từng có lúc tính đến chuyện thay ông Biden bằng bà Clinton để tăng khả năng tái đắc cử. Ý kiến này được bàn thảo thật rốt ráo – cũng như thực hiện hẳn một cuộc nghiên cứu – vào thời điểm tình hình bầu cử cho thấy cử tri vẫn chưa quyết định sẽ dồn phiếu cho đảng Dân Chủ hay sẽ bỏ phiếu ủng hộ người đại diện cho đảng Cộng Hòa dự cuộc đua tranh chức tổng thống. Ý kiến vừa nêu chỉ bị hủy bỏ sau khi ban tham mưu của ông Obama đưa ra nhận định cho rằng “dù bà Clinton nổi tiếng, được cảm tình của dân chúng hơn,” nhưng sự góp mặt của bà trong liên danh “cũng không giúp được gì nhiều hơn.” Quyển sách viết rằng quyết định cuối cùng này đã giúp ông Biden thoát hiểm mà có lẽ ông ta hoàn toàn không hay biết, chưa kể đến chuyện người thúc đẩy chuyện “phải cân nhắc xem có nên chọn bà Clinton thay thế cho ông Biden hay không” lại chính là ông Chánh Văn Phòng William Daley, một người bạn rất thân của gia đình ông phó.
Trong cuộc phỏng vấn dành cho tờ The New York Times, ông Daley xác nhận điều này, nói rằng ông chỉ làm “đúng trách nhiệm” của người chánh văn phòng, ý muốn nói phải suy tính tất cả những gì cần phải làm để ông sếp tái đắc cử. Ông còn kể thêm chuyện này xảy ra hồi mùa thu 2011, lúc uy thế chính trị của Tổng Thống Obama đang ở mức thấp nhất, cuộc tranh cử trở thành khó khăn, “chúng tôi đặt câu hỏi Chúa ơi, mình phải làm gì bây giờ?” Cũng vẫn theo lời ông Daley giải thích, “tôi đưa ra rất nhiều ý kiến,” và chuyện mời bà Clinton thay cho ông Biden “chỉ là một trong những điều được nói tới.”
Quyển sách mới được tung ra cũng xác nhận một số điều từng được nói đến liên quan tới mối quan hệ giữa ông chánh và ông phó trước cũng như sau ngày ông Obama đặt chân vào Tòa Bạch Ốc. Một trong những lời phát biểu được nhắc tới là chuyện ông Obama than thở với các nhân viên dưới quyền “chẳng biết đến bao giờ ông Biden mới ngừng đưa ra những lời tuyên bố ngớ ngẩn,” từng có lúc trả lời báo chí “tôi cũng chẳng rõ Phó Tổng Thống Biden đã tuyên bố những gì” và chuyện ông số 1 “rất bực bội” khi ông số 2 tuyên bố với báo chí rằng ông ủng hộ người đồng tính mà không hỏi ý kiến của dàn cố vấn bầu cử, trong lúc ai ai cũng biết Tổng Thống Obama sẽ công khai lên tiếng với người dân về chuyện này.
Việc làm của ông Phó Biden đẩy ban tham mưu Tòa Bạch Ốc đến chỗ phải nhóm một họp đặc biệt tìm cách giải quyết trước khi đích thân Tổng Thống Obama xuất hiện trên truyền hình cho hay từ 2004 ông đã nghĩ đến tập thể cử tri đồng tính và hãnh diện là vị nguyên thủ đầu tiên của Hoa Kỳ lên tiếng bênh vực quyền lợi cho tập thể này.
Không chỉ mỗi mình Tổng Thống Obama từng có những lúc không vui với ông Phó, mà dàn cố vấn của Tòa Bạch Ốc cũng tỏ vẻ hoài nghi về một số việc làm của ông Biden, cho rằng ông Biden dùng những cuộc tiếp xúc với các nhà tài trợ tranh cử với mục đích dọn đường để ông ra tranh cử vào năm 2016, thay vì phải dồn hết tâm trí cho cuộc vận động tái ứng cử của Tổng Thống Obama. Quyển sách kể lại có lần ông cố vấn David Plouffe nói thẳng với ông phó là “không chấp nhận chuyện làm ăn lẻ,” sau đó còn đề nghị với tổng thống nên lấy lý do phải hạn chế bớt số người tham dự những phiên họp thảo luận về chiến lược bầu cử để loại bỏ ông Biden, không cho ông phó dự các cuộc họp.
Ðề nghị này được Tổng Thống Obama chấp thuận.
