HÀ NỘI 24-8 (NV) .- Trước sự chỉ trích kịch liệt của công chúng, một phó thủ tướng của Việt Nam vừa yêu cầu điều tra lại vụ gian lận khi tuyển công chức của Bộ Công Thương hồi năm ngoái.
Hàng đoàn người rồng rắn chầu chực nộp hồ sơ xin làm cán bộ Cục Thuế ở Hà Nội ngày 19/8/2014. Mỗi năm, bộ máy công quyền CSVN ngốn hết 9.5% GDP. (Hình: Tiền Phong)
Năm ngoái, Cục Quản lý thị trường của Bộ Công Thương được phép tuyển sáu công chức. Cục này tổ chức một cuộc thi tuyển vào tháng 7 cho 299 ứng viên và thay vì chỉ chọn sáu thì lại chọn đến… chín người. Cả 9 đều đang làm việc tại Cục Quản lý thị trường theo hợp đồng và đều là thân nhân của những viên chức lãnh đạo Cục Quản lý thị trường hoặc lãnh đạo Sở Công Thương địa phương.
Những ứng viên trúng tuyển có người là cháu vợ cục trưởng, em họ cục phó, cháu ruột trưởng phòng, con trai Phó Giám đốc Sở Công thương Hải Phòng…
Sau khi nhận được những tài liệu từ một số người đang làm việc tại Cục Quản lý thị trường, ông Nguyễn Sỹ Cương, Ủy viên Ủy ban Pháp luật của Quốc hội CSVN yêu cầu Bộ Công Thương điều tra về cuộc thi tuyển công chức vừa kể. Có những bằng chứng rất rõ ràng về việc đề thi tuyển công chức đã được tiết lộ cho một số ứng viên.
Tuy Bộ Công Thương thừa nhận sự kiện “lộ đề thi”, tuyên bố hủy kết quả tuyển chọn, tước “danh hiệu thi đua” của viên Cục trưởng (nay đang là Phó Chủ tịch thành phố Cần Thơ), khiển trách một viên Cục phó, cảnh cáo hai cán bộ cấp phòng, nhưng công chúng không đồng tình.
Đó là lý do một trong các ông Phó Thủ tướng của chế độ, yêu cầu cả Bộ Công Thương lẫn Bộ Công an phải điều tra lại. Một viên Thứ trưởng của Bộ Nội vụ cũng vừa tuyên bố sẽ tổ chức thanh tra về tuyển dụng nhân sự tại Bộ Công Thương.
Tai tiếng vừa kể chỉ là một ví dụ minh họa cho nhận định, Việt Nam “mạt” vì công chức. Công chức đông, chi phí cao nhưng hiệu quả kém vốn là một vấn nạn đã xuất hiện cách nay vài thập niên nhưng chế độ Hà Nội hoàn toàn bất lực, không thể giải quyết. Sau các kế hoạch “tinh giản biên chế”, đội ngũ công chức không những không giảm mà càng ngày càng phình ra.
Gần đây, do ngân sách thất thu nghiêm trọng, số lượng – chất lượng của công chức lại được xới lên như một chuyện cần giải quyết ngay để giảm bội chi.
Hồi cuối Tháng Giêng năm ngoái, khi thảo luận về việc “cải cách chế độ công vụ, công chức”, một viên Phó Thủ tướng tên là Nguyễn Xuân Phúc, cho biết, Việt Nam có tới 2.8 triệu công chức nhưng 30% không làm gì cả và không có cũng chẳng sao. Viên Phó Thủ tướng này khẳng định phải cải tổ hệ thống công quyền, giảm bớt công chức để nâng cao hiệu quả hoạt động và tiết giảm chi phí.
Tuy nhiên tới tháng 9 năm 2013, tại diễn đàn Quốc hội Việt Nam, viên Bộ trưởng Nội vụ bảo rằng, chuyện 30% công chức Việt Nam chỉ chơi chứ không làm gì chỉ là… tin đồn. Viên bộ trưởng này bảo rằng, số công chức chỉ ngồi chơi, nếu có cũng chỉ khoảng 1%. Đến kỳ họp Quốc hội hồi tháng 11 năm ngoái, tiếp xúc với cử tri, viên Chủ tịch Nhà nước, tuyên bố, ông ta không tin báo cáo của viên Bộ trưởng Nội vụ.
Những cuộc tranh luận qua lại như thế về công chức, cắt giảm nhân sự chưa rõ sẽ tới đâu. Chỉ có một yếu tố rất rõ là đội ngũ công chức Việt Nam vẫn rất đông, chi tiêu để nuôi đội ngũ này rất tốn kém và khả năng nhà cầm quyền CSVN sẽ sắp xếp lại đội ngũ công chức theo hướng nâng cao hiệu quả, tiết giảm chi phí là điều chưa thấy thì đừng vội tin.
Trả lời thắc mắc về chuyện tại sao “cải cách chế độ công vụ, công chức” chậm chạp, viên Vụ phó Vụ Công chức – Viên chức của Bộ Nội vụ, từng phân bua: “Bàn suông thì dễ nhưng đi vào cụ thể thì rất nhạy cảm”. Dù nhân vật này không giải thích thế nào là “nhạy cảm” và vì sao lại “nhạy cảm” nhưng theo báo chí Việt Nam, “cải cách chế độ công vụ, công chức” khó thực hiện bởi hệ thống công quyền là chỗ chứa con, cháu, thân nhân của các công chức cao cấp, trung cấp, đồng thời tuyển dụng công chức là cơ hội để các công chức cao cấp, trung cấp kiếm tiền.
Trong khi chờ đợi chế độ Hà Nội “thực hiện thành công kế hoạch cải cách chế độ công vụ, công chức”, dân chúng Việt Nam vẫn phải còng lưng nuôi công chức. Người ta xác định, trong giai đoạn từ 2001 – 2012, chi tiêu cho hệ thống công quyền – nuôi công chức Việt Nam ngốn 55.37% tổng chi tiêu của cả quốc gia.
Tháng 6 vừa qua, khi đến Việt Nam làm việc trong hai tuần với nhiều cơ quan của Việt Nam, kể cả với Ban Kinh tế của Ban Chấp hành Trung ương Đảng CSVN, về tình hình và triển vọng kinh tế Việt Nam, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) khuyến cáo Việt Nam nên cắt giảm chi tiêu cho công chức. Theo IMF, trong khi lương của viên chức ở những quốc gia đang phát triển chỉ chiếm chừng 7% GDP thì con số này tại Việt Nam lên tới 9.5% GDP.
Để đủ tiền cho hệ thống phung phí ngân sách và nuôi công chức, CSVN ép dân chúng và doanh giới nộp đủ mọi thứ thuế, phí và lệ phí. Giới nghiên cứu đã thử thực hiện một thống kê và xác định, Việt Nam đang dẫn đầu khu vực Đông Nam Á về tỷ lệ thu thuế.
Trong giai đoạn từ 2006 đến 2010, nguồn thu từ thuế và phí ở Việt Nam chiếm đến 26.2% GDP, vượt xa nhiều quốc gia trong khu vực Đông Nam Á. IMF đã thử so sánh và xác nhận, tỷ lệ thuế, phí trên GDP của Việt Nam cao gấp 1.2 đến 1.8 lần so với các quốc gia trong khu vực.
Để nuôi bộ máy cồng kềnh nhưng kém hiệu quả, ngoài chuyện tăng thu, chế độ Hà Nội lại đã giảm chi tối đa cho các công trình phúc lợi công cộng như cầu, đường, trường học, bệnh viện. (G.Đ.)
