Nguyễn Văn Khanh
Cuộc họp báo tại Tòa Bạch Ốc bắt đầu lúc 4 giờ 10 phút (giờ miền Ðông) và kết thúc đúng 30 phút đồng hồ sau đó.
Trong khoảng thời gian chẳng quá dài mà cũng chẳng quá ngắn, Tổng Thống Hoa Kỳ Barack Obama lần lượt trả lời những câu hỏi liên quan đến tình hình quốc tế lẫn quốc nội, từ chuyện giúp Baghdad chống đỡ sức tấn công của lực lượng Hồi Giáo quá khích ISIS đang hoành hành ở Iraq, chuyện binh sĩ Nga hiện diện trên phần đất phía Ðông của Ukraine, cho tới thông báo mời Tổng Thống Perdro Poroshenko của Ukraine sang thăm Hoa Kỳ vào tháng tới, và kết thúc với lời kêu gọi Quốc Hội Liên Bang thông qua luật cải tổ di trú. Riêng về chuyện sau khi thành công trong việc phá hủy những căn cứ cũng như chận đứng đường tiến quân của ISIS tại Iraq, liệu Hoa Kỳ có mở rộng những cuộc không kích từ Iraq sang phần đất Syria hay không, Tổng Thống Obama cho biết ông vẫn đang cân nhắc, nói rõ hơn “chưa có kế hoạch phải làm gì” (nguyên văn: “We don’t have a strategy yet”).
Nỗi lo âu của Tổng Thống Barack Obama tại cuộc họp báo tại Tòa Bạch Ốc hôm Thứ Năm. (Hình: AP Photo/Evan Vucci)
Câu trả lời của Tổng Thống Obama tức khắc tạo thành sóng gió ở thủ đô, vì những gì ông nói hoàn toàn khác biệt với những điều các viên chức dưới quyền của ông tiết lộ với cánh nhà báo chuyên săn tin ở Tòa Bạch Ốc, chẳng hạn như đầu tuần này các viên chức hành pháp Hoa Kỳ cho hay một chiến lược về quân sự “đã được Bộ Quốc Phòng soạn thảo và đệ trình cho tổng thống” chỉ còn chờ đợi quyết định của vị tổng tư lệnh quân đội. Tin tức cũng từ Tòa Bạch Ốc còn đi xa hơn, cho hay nếu được chấp thuận “Không Quân Hoa Kỳ sẽ mở các phi vụ oanh kích ở vùng miền Ðông nằm sát biên giới Iraq,” nơi khủng bố ISIS từ Iraq rút về các căn cứ của chúng sau khi bị oanh kích buộc phải rời khỏi Mosul và phần đất do sắc tộc Kurds kiểm soát. Bản tin đầu tuần của tờ The New York Times ghi rất rõ: “Hoa Kỳ đã gửi máy bay không người lái và cả máy bay thám thính U2 vào Syria,” dấu hiệu chứng tỏ ngày thực hiện các cuộc oanh kích “đã rất gần kề.”
Bên cạnh những tiết lộ nóng bỏng này là những cuộc tiếp xúc chính thức của các viên chức thân cận của tổng thống. Ông Cố Vấn Ben Rhodes cho báo chí biết mặc dù Syria và Hoa Kỳ đều chống lực lượng Hồi Giáo quá khích ISIS “nhưng chính phủ Mỹ không bao giờ bắt tay làm việc chung với chính quyền Bashar Al-Assad” vì theo quan điểm của Washington, “đây là một chính quyền độc tài” và “Hoa Kỳ ủng hộ lực lượng nhân dân nổi dậy” đang chiến đấu để lật đổ ông Al-Assad. Ông Rhodes còn giải thích nếu được thực hiện, “kế hoạch oanh kích ISIS ngay trên lãnh thổ Syria sẽ giúp cho lực lượng nổi dậy hiện đang phải đối phó với quân đội của chính quyền Al-Assad lẫn với quân khủng bố Hồi Giáo cực đoan.” Ông Cố Vấn Rhodes vừa giải thích xong, đến lượt ông phát ngôn viên Josh Earnest cho biết việc ISIS đang giữ một vài công dân Mỹ làm con tin “đương nhiên cũng là điểm tổng thống phải cân nhắc” trước khi quyết định có mở rộng kế hoạch không kích sang Syria hay không. Cũng theo lời ông phát ngôn viên Tòa Bạch Ốc, quyết định cuối cùng của Tổng Thống Obama nhắm vào điểm quan trọng nhất, “bảo vệ an ninh và quyền lợi cho quốc gia cũng như cho thế giới.”
Bây giờ, đích thân Tổng Thống Obama lại bảo “chưa có kế hoạch phải làm gì” là sao?
Câu nói không rõ ràng đó của Tổng Thống Obama tức khắc là điểm được giới truyền thông và các chính trị gia Hoa Kỳ chú ý đến, buộc nhân viên dưới quyền của ông phải vất vả tìm cách giải thích. Chừng một phút đồng hồ sau khi ông Obama rời phóng họp báo, ông phát ngôn viên Josh Earnest gửi tin nhắn cho các nhà báo với mục đích nói rõ hơn “ý tổng thống muốn nói là ông đang cân nhắc một chiến lược toàn diện để dối phó với khủng bố ISIS.” Các viên chức của Hội Ðồng An Ninh Quốc Gia cũng chạy đôn chạy đáo, nhắc nhở mọi người “tổng thống chỉ muốn nói là ông chưa có quyết định về chuyện liệu có không kích quân ISIS ở Syria hay không,” nói thêm kế hoạch quân sự này “đang được ông Tổng Trưởng Quốc Phòng Chuck Hagel và các tướng lãnh trong ban tham mưu soạn thảo,” nhưng không cho biết đến khi nào Tổng Thống sẽ có quyết định cuối cùng, chỉ tiết lộ người đang lãnh đạo nước Mỹ sẽ thảo luận tiếp với các cố vấn thân cận và Hội Ðồng An Ninh Quốc Gia, đồng thời “ông chỉ thị cho Ngoại Trưởng John Kerry cùng ông Tổng Trưởng Hagel bàn thảo với NATO và sang tận nơi nói chuyện với các quốc gia Trung Ðông để tìm sự đồng thuận, ủng hộ cho bất kỳ quyết định nào mà ông sẽ đưa ra.” Bên Hội Ðồng An Ninh Quốc Gia cũng nhắc mọi người “đừng quên trong cuộc họp báo tổng thống có nói rất rõ rằng đã đến lúc các quốc gia Trung Ðông đừng tiếp tục có thái độ lưng chừng với bọn ISIS, vì chủ trương của chúng là sử dụng võ lực để gây rối loạn trật tự và tàn sát thường dân vô tội.” Lời nhắc nhở đó hàm ý “Tổng Thống Obama không nhân nhượng bọn khủng bố giết người.
Bên hành pháp Dân Chủ tìm cách giải thích – và giải tỏa những thắc mắc có thể gây hiểu lầm, phía lập pháp Cộng Hòa nhanh chóng bắt lấy cơ hội để lên tiếng chỉ trích. Phát biểu trên đài truyền hình CNN, Dân Biểu Cộng Hòa Mike Rogers, chủ tịch Ủy Ban Tình Báo Hạ Viện cho rằng “tổ chức họp báo để nói chúng ta chưa có kế hoạch đối phó với hiểm họa (do ISIS gây nên) thì quả là điều kinh hoàng” khiến ông cảm thấy lo âu. Ông Rogers nói thêm dù phía Tòa Bạch Ốc có giải thích thế nào đi chăng nữa, “điều ông Obama mới nói chính là điểm phía Cộng Hòa chúng tôi đã nói gần 2 năm nay: chính phủ Obama không có một sách lược để đối phó với nguy cơ ISIS gây nên,” và lời phát biểu của vị tổng thống Dân Chủ “xác nhận điều chúng tôi nói hoàn toàn đúng.”
