Ngành Mai
Thời kỳ trước 1975, hằng năm hễ đến ngày 11 Tháng Tám Âm Lịch thì tại nhà Hội Nghệ Sĩ Ái Hữu ở đường Cô Bắc, anh chị em đào kép các gánh tụ tập về đây để tổ chức cúng Tổ chung một bữa, để ngày hôm sau 12 Tháng Tám, ai nấy đều trở về gánh mình lo cúng Tổ riêng tại đoàn.
Lúc còn sinh tiền dù đã ở tuổi 92, Má Bảy Phùng Há vẫn có mặt niệm hương ngày Giỗ Tổ tại Nhà Truyền Thống Nghệ Sĩ. (Hình: Bộ sưu tập của Ngành Mai)
Trong những năm mà cải lương còn hưng thịnh thì ngày cúng Tổ tại nhà hội rất linh đình, nhưng từ sau Tết Mậu Thân, cải lương quá kiệt quệ thì lễ cúng Tổ cũng quá sơ sài, khiếm khuyết, nhưng dầu sơ sài hay linh đình gì thì nghi thức cúng lễ vẫn gồm có mấy việc: Tắm Tổ và thay quần áo, chít khăn mới.
Giờ cử hành chánh lễ thì một vị cao niên nhứt trong ban chấp hành của hội được bầu làm chủ tế. Một nhạc sĩ lỗi lạc nhứt được giao phó cho chức “trưởng nhạc lễ.” Sau khi vị chủ tế nguyện hương xong thì lần lượt từ lớn đến nhỏ, nghệ sĩ dâng hương, lạy Tổ, cầu mong Tổ ban cho duyên dáng nghề nghiệp và kết cuộc là hưởng lộc Tổ tức ăn nhậu thả ga…
Thế thì năm nay tình hinh cải lương cúng Tổ như thế nào?
Vừa qua tôi liên lạc với Giáo Sư Ðinh Bằng Phi, một thành viên của Hội Nghệ Sĩ Ái Hữu trong nước, thì được ông cho biết cũng như mọi năm, năm nay giới nghệ sĩ vẫn cúng tại trụ sở của hội ở đường Cô Bắc.
Tôi hỏi thêm:
– Còn cúng ở chỗ nào nữa không?
– Cúng có một chỗ mà phải chạy xin tiền nhiều nơi mới mua được heo quay. Nếu cúng thêm ở đâu nữa, chắc chỉ có nước lạnh hay nước trà.
Vậy mà ở hải ngoại thì nghe nói chỉ riêng vùng Little Saigon thôi, lại có đến 6 địa điểm cúng Tổ cải lương. Như vậy thì số người tham dự phải chia ra nhiều nhóm, người đi cúng chỗ này, kẻ đi cúng nơi khác, chớ không thể xẻ thân ra đi tham dự hết để cho 6 ban tổ chức hài lòng.
Còn như cúng khác ngày thì lại không đúng ý nghĩa theo truyền thống, Tổ cải lương sẽ không chứng (mấy nghệ sĩ lâu năm trong nghề nói như vậy).
Có người đề nghị nếu như thấy số người đi cúng không đông đảo (dĩ nhiên rồi, vì số người bị chia ra). Các ban tổ chức cúng Tổ cần rút kinh nghiệm để năm sau đừng có chia ra cúng nhiều nơi như thế, gây khó khăn cho người tham dự, mà nên qui tụ 6 ban tổ chức lại để cúng một địa điểm như ở trong nước vậy.
Nhưng khổ nỗi là cải lương Việt Nam đã không có một Tần Thủy Hoàng nên vấn đề “gồm thâu lục quốc” khó mà thành tựu.
Vào giờ chót nghe nói có vài ban tổ chức bỏ cuộc, chỉ còn 3, 4 nơi cúng mà thôi.
