Lê Tâm
(theo NYT)
Các sinh viên thuộc các gia đình nghèo và giàu không chỉ vào đại học ở các tỉ lệ khác nhau; tỉ lệ hoàn tất bậc đại học của họ cũng rất khác. Khoảng cách tốt nghiệp của hai thành phần này còn lớn hơn khoảng cách được vào đại học của họ.
(Hình minh họa: Drew Angerer/Getty Images)
Năm 2002, các nhà nghiên cứu thuộc Trung Tâm Quốc Gia Thống Kê Giáo Dục (NCES) khởi sự theo dõi tiến trình học tập của khoảng 15,000 học sinh lớp 10. Cuộc nghiên cứu thu thập tin tức về các thành quả học tập của học sinh này, tiến trình vào và tốt nghiệp đại học, cùng là công việc làm của họ.
Một bản báo cáo đưa ra mới đây xem xét mức độ tốt nghiệp đại học của các học sinh này, những người nay đã ngấp nghé lứa tuổi 30.
Cuộc nghiên cứu chia các học sinh thành bốn nhóm bằng nhau, sắp xếp theo mức độ học vấn của cha mẹ, lợi tức gia đình và nghề nghiệp.
Các học sinh ở 25% thấp nhất là những người trong gia đình có lợi tức và học vấn thấp nhất, thường là những người làm những nghề không đòi hỏi khả năng chuyên môn. Những người ở trong 25% cao nhất là những người có cha mẹ có học vấn và mức lương cao, thường là những người có ngành nghề chuyên môn hay giữ các chức vụ chỉ huy.
Trong cả hai nhóm, phần lớn các thiếu niên này đã có nhiều ước muốn vào đại học. Nói chung, hơn 70% các học sinh lớp 9 này đều dự trù sẽ có được bằng cử nhân. Trong 25% cao nhất, có tới 87% dự trù sẽ có ít nhất là bằng cử nhân, với 24% muốn có bằng cao hơn nữa.
Ở 25% thấp nhất, có 58% học sinh muốn có bằng cử nhân và 12% bày tỏ ước muốn lên bậc cao học.
Và 13 năm sau đó, sự thành đạt của họ được nhìn thấy rõ ràng.
Trong số các học sinh từ những gia đình có gia cảnh khó khăn nhất, chỉ có 14% đạt được bằng cử nhân. Điều này có nghĩa là chỉ 25% trong số các học sinh thuộc giới này từng hy vọng có bằng cử nhân là đạt được ý nguyện này. Trong số những học sinh từ các gia đình có mức sống sung túc nhất, khoảng 60% có bằng cử nhân, tức vào khoảng 2/3 những người đã từng có ý muốn này.
Khi xem xét các con số này, nhiều người có thể tự hỏi là phải chăng các thiếu niên thuộc các gia đình nghèo đã quá tự tin nên không đánh giá chính xác được khả năng học vấn của mình, hoặc có thể là các sinh viên từ các gia đình nghèo không có khả năng học đại học.
Nhưng cuộc nghiên cứu cũng đã xem xét về phương diện này. Các học sinh trung học tham dự vào cuộc nghiên cứu đã phải qua các cuộc thử nghiệm khả năng toán và đọc hiểu. Và kết qủa các cuộc thử nghiệm này cho thấy sự suy nghĩ nói trên là sai: khả năng học hành không giải thích được việc có khoảng cách tốt nghiệp đại học.
Khi xem xét thành phần 25% được điểm cao nhất trong kỳ thi toán, có khoảng 74% những học sinh thuộc nhóm gia đình khá giả đạt được bằng cử nhân. Nhưng chỉ có 41% thuộc các gia đình nghèo nhất, nhưng cũng có điểm toán cao nhất, có được bằng cử nhân.
Khoảng cách 33% này cũng không khác biệt lắm so với khoảng cách nói chung là 46%.
Khả năng học vấn bậc trung học, được đo lường bởi các kỳ thi căn bản về toán, chỉ giải thích được một phần khoảng cách kinh tế xã hội trong việc thành đạt học vấn.
Một chi tiết khác cũng đáng chú ý là một học sinh từ gia đình nghèo, với điểm số thi cao và một học sinh từ gia đình giàu có, với điểm số thi cử thấp, có xác xúât tốt nghiệp đại học giống nhau.
Và ngay cả trong số các sinh viên thuộc gia đình giàu có nhưng lại với điểm thi thấp nhất, có tới 21% những người này có bằng cử nhân, so với 5% những người trong thành phần gia đình nghèo nhất. Nghĩa là, sự giàu có của gia đình có tính cách quyết định vượt trội trong việc tốt nghiệp đại học.
