THE HAGUE (NV) – Tòa Trọng Tài về Luật Biển của Liên Hiệp Quốc vừa đề nghị Philippines trình bày thêm về quan điểm của Philippines trong vụ Philippines kiện yêu sách về chủ quyền của Trung Quốc tại biển Ðông.
Theo tờ Rappler của Philippines thì đại diện quốc gia này sẽ thực hiện đề nghị vừa kể vào ngày 13 tháng 7, 2015.
Bản đồ mô tả những yêu sách về chủ quyền của các quốc gia ven biển Ðông. (Hình: Bộ Quốc Phòng Hoa Kỳ)
Hồi tháng 3 năm 2013, Philippines chính thức kiện Trung Quốc tại Tòa Trọng Tài về Luật Biển, sau khi Trung Quốc công bố yêu sách, xác lập khoảng 80% diện tích biển Ðông thuộc chủ quyền của mình. Philippines cho rằng, đường chín đoạn do Trung Quốc tự vạch ra để đòi chủ quyền là trái với Công ước về Luật Biển nên cần được xác định là vô giá trị.
Tòa Trọng Tài về Luật Biển của Liên Hiệp Quốc từng yêu cầu cả Philippines lẫn Trung Quốc cung cấp luận chứng, chứng cứ. Chỉ có Philippines đáp ứng những yêu cầu này. Trung Quốc không chỉ liên tục từ chối thực hiện những yêu cầu của Tòa (lần đầu với thời hạn phải đáp ứng là trước ngày 15 tháng 12 năm 2014 và lần thứ hai với thời hạn phải đáp ứng là trước ngày 15 tháng 6 năm 2015), mà còn tuyên bố Tòa Trọng Tài về Luật Biển của Liên Hiệp Quốc vô năng.
Mới đây, trong hai ngày 7 và 8 tháng 7, 2015, Philippines đã chính thức trình bày lập trường trước Tòa Trọng Tài về Luật Biển của Liên Hiệp Quốc. Ngay sau đó, Tòa đề nghị Philippines tiếp tục trình bày quan điểm thêm một lần nữa như vừa kể.
Trao đổi với báo giới về những diễn biến mới nhất liên quan đến vụ kiện Trung Quốc, bà Abigail Valte, phụ tá phát ngôn viên của tổng thống Philippines, cho biết, Tòa Trọng Tài về Luật Biển của Liên Hiệp Quốc nhận định, Philippines đã chuẩn bị đầy đủ để trả lời một cách tốt nhất những câu hỏi của Tòa.
Tuy nhiên theo đại điện chính quyền Philippines thì việc được mời trình bày quan điểm thêm một lần nữa vào ngày 13 tháng 7, 2015 chỉ là “thủ tục bình thường,” cho thấy các thẩm phán muốn tìm hiểu kỹ hơn về những vấn đề có liên quan tới vụ kiện mà họ đang xem xét.
Cần nói thêm rằng tuy cũng có tranh chấp với Trung Quốc về chủ quyền trên biển Ðông song Việt Nam chưa kiện Trung Quốc ra Tòa như Philippines. Việt Nam chỉ đề cập đến chuyện đã chuẩn bị và đang xem xét tới khả năng kiện Trung Quốc ra Tòa và Trung Quốc liên tục khuyến cáo chỉ nên giải quyết bất đồng về chủ quyền bằng các cuộc đàm phán song phương.
Cuối năm ngoái, Việt Nam đột nhiên gửi một lá thư bày tỏ lập trường của Việt Nam về vụ Philippines kiện yêu sách chủ quyền của Trung Quốc tại biển Ðông, cho Tòa Trọng Tài về Luật Biển của Liên Hiệp Quốc. Thư được gửi ngay sau khi Trung Quốc phủ nhận thẩm quyền của tuyên bố Tòa Trọng Tài về Luật Biển. Trong thư, Việt Nam xác định Tòa Trọng Tài về Luật Biển của Liên Hiệp Quốc có đầy đủ quyền hạn để phân xử vụ Philippines kiện Trung Quốc.
Việc Việt Nam gửi thư bày tỏ lập trường với Tòa Trọng Tài về Luật Biển của Liên Hiệp Quốc được xem như một cách hậu thuẫn cho Philippines. Ngay sau đó, Bộ Ngoại Giao Philippines nhận định “lập trường của Việt Nam thúc đẩy pháp quyền và giúp tìm kiếm giải pháp hòa bình, không bạo lực tại biển Ðông dựa trên các qui định của luật pháp quốc tế.”
Chưa rõ đến khi nào thì Tòa Trọng Tài về Luật Biển của Liên Hiệp Quốc công bố phán quyết vụ Philippines kiện Trung Quốc. Dù không có cơ chế để cưỡng ép các bên có liên quan thực thi phán quyết của Tòa này, song theo các chuyên gia, nếu phán quyết của Tòa có lợi cho Philippines, điều đó sẽ khuyến khích các quốc gia đang có tranh chấp với Trung Quốc về chủ quyền trên biển, tiếp tục kiện Trung Quốc. (G.Ð)
