Ngành Mai
Một giọng ca nữ khá hay xuất hiện sau năm 1975, được giới thiệu với cái tên Cao Thị Thắng, cũng đồng thời là nghệ danh của cô, hằng bữa ca trên đài tiếng nói nhân dân ở Sài Gòn trong chương trình cổ nhạc lúc 11 giờ trưa.
Với cái nghệ danh mà khán thính giả thuở giờ chưa từng nghe qua, mà giờ đây cô lại hát toàn những bài ca rặt mùi tuyên truyền như lời hát: “Màu áo cha con màu…” thành thử ra đã không ít thính giả ngỡ rằng cô ta là ca sĩ từ trong rừng về. Do đó mà đối với một số người thưởng thức cổ nhạc lúc bây giờ, hình như có sự phân biệt về cảm tình dành cho người ca sĩ.
Nữ danh ca Cao Thị Thắng. (Hình: Bộ sưu tập của Ngành Mai)
Nhưng sự thật thì không phải thế, Cao Thị Thắng là người ở vùng quốc gia, quận Lái Thiêu, tỉnh Bình Dương, nhưng thời trước 1975 ấy, cô thuộc lớp trẻ (sinh năm 1952) rất ít người biết, không được báo chí nói đến tên, nên rất xa lạ với giới mộ điệu. Dù rằng trước 1975 vài năm cô cũng đã từng được người quen giới thiệu với đôi nghệ sĩ Kim Hoàng-Như Mai để được sự chỉ dẫn, và thỉnh thoảng cũng tham gia ban cổ nhạc ca diễn trên đài phát thanh Sài Gòn, cùng thời với Ðỗ Quyên, Hoài Thanh, Thoại Miêu, v.v…
Sau năm 1975, hầu như các cơ quan văn hóa ở tỉnh, ở huyện nào cũng có thành lập ban văn nghệ, nếu không hoạt động mạnh thì cũng có một chỗ sinh hoạt bỏ túi cho người ham thích. Riêng tỉnh Sông Bé, tức Bình Dương bây giờ, thì phong trào văn nghệ rất mạnh mẽ, Cao Thị Thắng được dịp tham gia, và đã sớm trở thành con chim đầu đàn của đoàn ca nhạc tỉnh nhà.
Năm 1976 ở Lái Thiêu trong cuộc thi tuyển lựa giọng ca hay, để đưa về tỉnh Sông Bé tham gia Hội Diễn Văn Nghệ và cô được trúng đồng giải nhứt với Kim Lệ Thi.
Lúc bấy giờ đài tiếng nói nhân dân ở Sài Gòn, theo thống kê số thư yêu cầu của thính giả, thì chương trình cổ nhạc đứng đầu trong các chương trình của đài được yêu thích và ủng hộ nhiều nhứt, và đối tượng thính giả nồng nhiệt nhứt là thính giả ở vùng xa xôi, quanh năm gắn bó với đồng ruộng.
Do vậy mà hôm thi tuyển lựa giọng ca, hội diễn văn nghệ ở Sông Bé, những người phụ trách văn nghệ của đài đến tham dự lễ phát giải thưởng để tìm nhân tài, và đã phát hiện ra Cao Thị Thắng, Kim Lệ Thi mời về cộng tác với đài.
Kể từ đó cái tên Cao Thị Thắng ăn sâu vào lòng thính giả mộ điệu khắp bốn phương, cô trở thành danh ca hữu hạng trên làn sóng phát thanh, được mệnh danh “con chim sơn ca miền thôn dã” và nổi tiếng luôn.
Năm 1979, Cao Thị Thắng lập gia đình với anh Phạm Ngọc Phú, một sinh viên văn khoa bỏ trường bỏ chữ, gia nhập nghiệp cầm ca, để rồi 10 năm sau trở thành nhạc sĩ của nhiều cây đờn: Lục huyền cầm, cò, kìm, sến, vĩ cầm. Cả hai vợ chồng đều có vai trò khá lớn về văn nghệ ở huyện. Phạm Ngọc Phú thì làm trưởng đài phát thanh huyện Thuận An, Sông Bé, còn Cao Thị Thắng thì chủ nhiệm câu lạc bộ âm nhạc truyền thống Lái Thiêu. Vừa phục vụ văn nghệ ở cơ quan văn hóa huyện, vừa mở câu lạc bộ đờn ca tài tử tại nhà, mục đích đào tạo lớp trẻ.
Cao Thị Thắng là một nữ danh ca đoạt nhiều giải thưởng, ngoài các giải ở tỉnh nhà Sông Bé, cô còn đoạt huy chương vàng Hội Diễn Văn Nghệ Quần Chúng Toàn Quốc; giải A Văn Nghệ Toàn Quân (Bộ Quốc Phòng) và còn thêm nhiều giải giá trị khác. Ngoài ra Viện Nghiên Cứu Âm Nhạc thành phố mời cô về làm cộng tác viên, thường xuyên minh họa các chuyên đề Ca Nhạc Truyền Thống Dân Gian, giới thiệu với khách nước ngoài.
Nghề nghiệp thì cao vòi vọi đó, nhưng cuộc sống gia đình thì điều kiện hạn hẹp, về sau thỉnh thoảng Cao Thị Thắng mới xuất hiện trên làn sóng phát thanh. Khi xưa nghệ sĩ Năm Châu từng nói cái nghề ca hát là phù du, không thể tồn tại lâu dài, mà về sau thì hầu như chẳng ai khá giả, mà phải nói là nghèo nàn, cuộc sống bấp bênh tạm bợ. Và danh ca Cao Thị Thắng cũng không thoát khỏi cái định luật đó.
Do cái nghề ca hát không khá nổi, khó thể nuôi sống gia đình cho đầy đủ với hai đứa con trai ngày một lớn, nên Cao Thị Thắng làm thêm nghề thợ may. Rồi đến năm 1994, cô bất ngờ bị đột quỵ tai biến mạch máu não. Nhờ chữa trị nguy hiểm được qua, nhưng bại liệt một phần thân thể, đi đứng cử động khó khăn.
Có những lúc bạn đờn ca tài tử đến thăm đã động viên “chim sơn ca” ca thử. Cao Thị Thắng cũng gắng gượng cất tiếng hát vẫn còn truyền cảm.
Lâu nay không nghe nói Cao Thị Thắng tình trạng ra sao, mạnh khỏe thế nào, bởi nếu tính theo tuổi đời thì cũng đã gần 65 mà lại mang chứng bệnh khó thể bình phục hoàn toàn.
