Hà Tường Cát/Người Việt (tổng hợp)
SIMI VALLEY, California – Cuộc tranh luận thứ nhì của các ứng cử viên Tổng Thống đảng Cộng Hòa được tổ chức vào lúc 5 giờ chiều Thứ Tư 16 tháng 9 tại thư viện Ronald Reagan, Simi Valley, California.
Một nhóm ủng hộ Donald Trump tập trung trước một vận động trường tại Dallas, Texas, trước khi ứng cử viên này nói chuyện tại đây buổi chiều Thứ Hai. (Hình: Vernon Bryant/The Dallas Morning News via AP)
Cuộc tranh luận đầu tiên tháng trước tại Cleveland Ohio do Fox News dẫn, đã thu hút một số khán giả truyền hình toàn quốc chưa từng có là 24 triệu. Theo dự đoán, số khán giả chiều Thứ Tư trên truyền hình CNN có thể sẽ còn cao hơn.
Căn cứ trên 14 thăm dò dư luận toàn quốc, điểm phần trăm trung bình của 11 ứng cử viên đứng đầu là: 1) Donald Trump: 27.8; 2) Ben Carson: 14.0; 3) Jeb Bush: 9.2; 4) Ted Cruz: 7.4; 5) Scott Walker: 5.6; 6) Marco Rubio: 5.4; đồng hạng 7) Carly Fiorina và Mike Huckabee: 4.4; 9) John Kasich: 3.6; 10) Rand Paul: 3.2; 11) Chris Christie: 2.8.
Bà Fiorina là người được “nâng cấp” từ cuộc tranh luận “quét sân” giữa 7 ứng cử viên điểm thăm dò thấp lần trước lên cuộc tranh luận chính lần này.
Donald Trump đã bất ngờ nổi lên là người dẫn đầu và tiếp tục củng cố thêm vị trí sau cuộc tranh luận đầu tiên. Thoạt đầu, Trump đem đến sự tò mò đối với nhiều cử tri, nhưng đến bây giờ không thể phủ nhận rằng ông là một hiện tượng chính trị và văn hóa trong kỳ bầu cử 2016.
Tuy nhiên cũng theo thăm dò dư luận, có tới 70% dân Mỹ nói rằng Trump không phải là một ứng cử viên nghiêm chỉnh và không đủ tư cách làm Tổng Thống nên sẽ không bỏ phiếu cho ông dù ông được đảng Cộng Hòa tiến cử ! Tầng lớp lãnh đạo đảng Cộng Hòa cũng không muốn chấp nhận Trump vì không tin ở sự trung kiên của nhà tỷ phú này. Do đó đảng Cộng Hòa đứng trước một nan đề là nếu Trump thắng vòng bầu cử sơ bộ chưa chắc đã thắng kỳ tổng tuyển cử tháng 11/2016. Nếu Trump không thắng, ông ta có thể ứng cử với tư cách là một ứng cử viên độc lập – như đã công khai xác nhận trong cuộc tranh luận trước – và chia bớt số phiếu của cử tri Cộng Hòa.
Ứng cử viên vẫn được coi là mạnh nhất trước đây là Jeb Bush, cựu Thống Đốc Florida, dẫn đầu về gây quỹ cho ban tranh cử cũng như cho các Super PACs ủng hộ ông. Nhưng Bush tỏ ra hãy còn mờ nhạt trong cuộc tranh luận tháng 8, chưa xác định được thế ưu việt của mình đối với Trump và những ứng cử viên khác.
Sự chú ý trong cuộc tranh luận ngày Thứ Tư vì vậy sẽ dồn vào một ngôi sao mới nổi, một ứng cử viên hãy còn được coi như cấp thâp, đó là bà Carly Fiorina. Với ngôn ngữ tự do không kiềm chế quen thuộc như người ta đã biết, Trump từng phê bình Fiorina với những lời lẽ cay độc, chằng hạn: “Nghe giọng nói của bà tôi thấy hết sức nhức đầu”, và châm chọc bà về thành tích kinh doanh cũng như khi lãnh đạo hãng điện tử Hewlett- Packard.
Người ta sẽ chờ xem sự đối đầu giữa Fiorina và Trump lần thứ nhất hơn bất cứ ứng cử viên nào khác trong cuộc tranh luận ngày Thứ Tư. Một sự kiện lý thú khác là hai người đều chưa bao giờ là một chính trị gia, viên chức dân cử hay giữ một vị trí chính quyền.
Jake Tapper và Dana Bash của CNN cùng điều hợp viên hội luận truyền thanh Hugh Hewitt chủ trì cuộc tranh luận. Hewitt được coi là người am hiểu về các vấn đề đường lối chính sách và đối ngoại. Cự đại sứ Hoa Kỳ tại Liên Hiệp Quốc John Bolton nhận định: “Tôi tin rằng Hewitt sẽ làm tất cả những gì có thể được để cho cuộc tranh luận có giá trị về chính sách. Ông ta hiểu rằng đối ngoại là một đề mục quan trọng trong cuộc bầu cử và chắc chắn sẽ đòi hỏi các ứng cử viên trình bày rõ quan điểm của họ về những vấn đề an ninh quốc gia”.
Giữa một số đông đảo các ứng cử viên, điều quan trong nhất của mỗi người ngay từ bây giờ là phải làm thế nào để vượt lên trên đám đông và giữ vững được vị trí ấy cho tới khi cử tri bắt đầu bỏ phiếu vòng bầu cử sơ bộ sẽ khởi đầu từ tháng 2 năm 2016.
Sau đây là tóm lược một số điểm đáng chú ý của 11 ứng cử viên trước cuộc tranh luận:
Donald Trump: Lo ngại của những người Cộng Hòa là Trump tiếp tục củng cố thêm vị trí dẫn đầu. Nhưng một số người tin rằng Hewitt sẽ làm cho Trump giảm uy tín khi phải nói về chính sách đối ngoại. Nhà tỷ phú lần này phải chuẩn bị mà không có sự giúp đõ của hai cố vấn trong kỳ tranh luận trước là Roger Stone và Sam Nunberg đã rời khỏi ban tranh cử của ông..
Ben Carson. Trong lúc Trump ồn ào thì Carson nổi lên dần bằng sự lặng lẽ. Tuy nhiên điều ấy sẽ khiến vị bác sĩ giải phẫu thần kinh trở thành mục tiêu bị tấn công. Ông đã nói với tờ Washington Post rằng không muốn để bị lôi vào còng “giác đấu” (chiến đấu một mất một còn thời cổ La Mã), nhưng có lẽ ông không được chọn lựa trong cuộc đấu ngày Thứ Tư và sau đó.
Jeb Bush: Trump gọi cựu Thống Đóc Florida là người “năng lực yếu”. Tuyên bố tại New Hampshire tuần này, Bush khẳng định: “Kẻ nào nhắm tới tôi, chắc chắn tôi sẽ nhắm trả”. Bush vẫn tìm cách thu hút khối cử tri gốc Hispanic. Trên truyền hình, ông nói chuyện bằng tiếng Tây Ban Nha và để cho bà vợ dân Mexico nói tiếng Anh. Bush cần phải lấy lại uy thế trong cuộc tranh luận này vì hiện nay ông đứng hạng 5 trong thăm dò dư luận tại New Hampshire.
Ted Cruz: Thượng Nghị Sĩ Texas này là một trong số ít ứng cử viên tránh phê phán chỉ trích Trump. Ông đang đứng hạng ba ở Iowa. Cruz để cho Super PAC ủng hộ mình nói những điều ông không muốn trực tiếp đề cập và có lẽ sẽ giữ chiến thuật này trong cuộc tranh luận thứ nhì.
Marco Rubio: Thượng Nghị Sĩ nhiệm kỳ đầu ở Florida chưa gia tăng được uy tí theo thăm dò dư luận có lẽ vì nhiều cử tri Cộng Hòa thấy ông vẫn có vẻ là người ngoại cuộc, kể cả tâm lý nhận xét ông là dân gốc Cuba. Nhưng nói với CNN, ông cho biết sẽ lấy đề tài chính sách đối ngoại làm một trọng tâm tranh cử và sẽ đề cập đến trong cuộc tranh luận.
Carly Fiorina: Cựu Tổng Giám Đốc Hewlett-Packard có lợi thế là khuôn mặt mới duy nhất trong cuộc tranh luận. Bà sẽ cần phải thể hiện nhuệ khí và tranh luận với Trump sẽ là cơ hội thuận tiện để thực hiệnđiều ấy.
Scott Walker: Cuộc tranh luận ở Simi Valley có thể đánh dấu chuyển biến quan trọng trên con đường tranh cử sau khi Thống Đốc Wisconsin đã mất điểm sau lần tranh luận thứ nhất vì không chứng tỏ được điều gì nổi bật. Ông đã không xác định được một lập trường vững chắc và bây giờ có lẽ sẽ trở lại với chủ trương chống đối ảnh hưởng của công đoàn như đã từng theo đuổi ở cấp tiểu bang.
Mike Huckabee: Sự xuất hiện ở KentuckyAn để bênh vực Kim Davis, người nữ lục sự bị bỏ tù vì từ chối cấp chứng chỉ hôn thú cho những cặp đồng tính, có hiệu quả đối với những cử tri mà cựu Thống Đốc Arkansas muốn thu hút: giáo dân Thiên Chúa Giáo và giới bảo thủ. Nhưng với tình hình khối cử tri này đang ngả về Trump và Carson, trong cuộc tranh luận thứ nhì Huckabee cần phải cố gắng hơn nữa để tranh đoạt và làm cho cá nhân mình nổi thêm trong đám đông.
John Kasich: Lần trước Thống Đốc Ohio quyết định tránh đương dầu với Trump và kết quả sau đó là đã lên điểm ở New Hampshire. Ông giải thích trong chương trình Fox News Sunday: “Tôi chưa phải là tên tuổi được biết đến nhiều trên toàn quốc. Do đó tôi tránh đề cập đến những người khác mà cố gắng nói về chính mình”. Có thể rằng bằng chiến lược này và đường lối chính trị ôn hòa sẽ khiến ông một lần nữa nổi thêm ở cuộc tranh luận sắp tới.
Rand Paul: Trong cuộc tranh luận đầu tiên, mưu toan tấn công Trump của nhà Thượng Nghị Sĩ tiểu bang Kentucky đưa tới một kết quả phản tác dụng, Trump tiếp tục nổi lên và Paul thất bại không lúc nào tạo được động lực cho mình. Nhưng trong cuộc tranh luận thứ nhì với đề tài về đối ngoại, quan điểm nổi tiếng là bồ câu của Paul có thể tách biệt khỏi 10 ứng cử viên khác và gây được sự chú ý trở lại.
Chris Cristie: Vị Thống Đốc New Jersey nhấn mạnh rằng ông chưa vội vã để tìm cách đạt một thành tích quyết định nào trong cuộc tranh luận vì các cuộc bầu cử hãy còn xa. Cho đến nay ông mới chỉ đạt điểm thấp, hàng đơn vị trong thăm dò dư luận toàn quốc. Ông nói: “Tôi sẽ hiện diện tối Thứ Tư và trình bày tất cả sự thật như mình thấy. Hãy để mọi chuyện tiến tới một cách tự nhiên. Tôi không cảm thấy có áp lực gì”.
