Nguyễn Văn Khanh
Trong lúc ông Thẩm Phán Merrick Garland tiếp tục gặp gỡ với các vị nghị sĩ Dân Chủ thành viên của Ủy Ban Tư Pháp Thượng Viện, một số cuộc biểu tình đã diễn ra ở một vài tiểu bang, áp lực đảng Cộng Hòa đang chiếm đa số tại Thượng Viện phải khởi đầu thủ tục phê chuẩn người được Tổng Thống Barack Obama chọn vào Tối Cao Pháp Viện.
Thẩm Phán Merrick Garland (phải) nói chuyện với Thượng Nghị Sĩ Amy Klobuchar (Dân Chủ-Minnesota) hôm 23 Tháng Ba. (Hình: AP Photo/J. Scott Applewhite)
Cuộc biểu tình đầu tiên được tổ chức hôm Thứ Tư tuần này ngay trước cửa văn phòng Thượng Nghị Sĩ Cộng Hòa Patrick Toomey ở Pittsburgh, Pennsylvania, ngay sau khi thượng nghị sĩ Dân Chủ cùng tiểu bang là ông Bob Casey tiếp Thẩm Phán Garland. Mặc dù đây chỉ là một cuộc biểu tình cỡ nhỏ với một vài chục người tham dự, nhưng mục tiêu của họ rất rõ ràng: Hiến Pháp quy định tổng thống đề cử người vào tòa tối cao, trách nhiệm của Thượng Viện là phải phê chuẩn, không thể lấy lý do này hay lý do khác để trì hoãn.
Ðể đối phó với đoàn biểu tình, văn phòng Thượng Nghị Sĩ Toomey phổ biến bản thông cáo ghi rõ ông “sẵn sàng gặp ông Thẩm Phán Garland để chứng tỏ sự tôn trọng đối với tổng thống và với người được đề cử” nhưng chuyện phê chuẩn “tốt nhất vẫn phải đợi cho đến khi có kết quả cuộc bầu cử tổng thống (tức vào tháng 11 năm nay).” Thông cáo của Nghị Sĩ Toomey còn viết rằng kết quả cuộc bầu chọn tổng thống cũng được dùng để đo lường ý nguyện của người dân, ý muốn nói nếu đảng Cộng Hòa lấy được Tòa Bạch Ốc, điều đó có nghĩa là cử tri Hoa Kỳ muốn có một vị thẩm phán bảo thủ, và người đó chưa hẳn đã là người Tổng Thống Obama chọn.
Mặc dù cuộc biểu tình được tổ chức bởi những lực lượng cấp tiến thường chủ trương đi sát với đường lối của đảng Dân Chủ, nhưng những điều Thượng Nghị Sĩ Toomey đưa ra là những điều đã được cánh Cộng Hòa tại Thượng Viện nói ngay từ lúc đầu, sau khi ông Thẩm Phán Tối Cao Pháp Viện Atonin Scalia từ trần và Tòa Bạch Ốc cho biết Tổng Thống Obama sẽ chọn người thay thế. Trước diễn đàn Thượng Viện, ông Chủ Tịch khối đa số Cộng Hòa Mitch McConnell nói rất thẳng “sẽ không cứu xét lời đề cử, bất kể người được chọn là ai,” giải thích thêm “người dân Mỹ đều muốn đợi cho tới khi có kết quả bầu cử tổng thống, muốn vị tổng thống đắc cử chọn người vào Tối Cao Pháp Viện chứ không phải vị tổng thống đương nhiệm.” Ông McConnell cũng đưa Hiến Pháp ra để biện hộ cho quyết định của phe Cộng Hòa, nói rằng “Hiến Pháp dành quyền đề cử cho tổng thống, nhưng đồng thời Hiến Pháp cũng dành quyền đóng góp ý kiến cho Thượng Viện. Ý kiến của Thượng Viện là đợi cho tới ngày chúng ta có tân tổng thống rồi hãy tính.”
Ý kiến này được sự ủng hộ gần như triệt để của các nghị sĩ cùng đảng, đồng thời cũng được sự tán thành của các ứng cử viên Cộng Hòa, điển hình người đang dẫn đầu cuộc đua tiến về Tòa Bạch Ốc là tỷ phú Donald Trump cho biết “nếu được cử tri tín nhiệm để lãnh đạo quốc gia, tôi sẽ đề cử một người khác, chứ không đề cử ông Thẩm Phán Garland.”
Ðể bày tỏ phản ứng với quyết định chính trị cứng rắn đó, khoảng 40 tổ chức của phe cấp tiến quyết định thực hiện chung những cuộc biểu tình chống đối, đặc biệt nhắm vào các vị thượng nghị sĩ Cộng Hòa tái tranh cử. Cuộc vận động mang tên “#DoYour Job” (có nghĩa là “Hãy Làm Nhiệm Vụ Ðược Giao Phó”) không chỉ nhằm phản đối quyết định của đảng Cộng Hòa, mà còn kêu gọi cử tri đừng bỏ phiếu cho những nghị sĩ Cộng Hòa “đặt chính trị đảng phái lên trên quyền lợi của quốc gia.”
Không chỉ gặp sự chống đối của thành phần cấp tiến, quyết định của đảng Cộng Hòa Thượng Viện cũng gặp phản ứng bất lợi đến từ Tối Cao Pháp Viện. Tháng trước, ông Chủ Tịch Tối Cao Pháp Viện John Roberts nói rằng “chuyện chính trường phân hóa, tranh cãi về thủ tục, sẽ khiến người dân nghĩ rằng người được đề cử là người của đảng này hay của đảng khác,” tạo hình ảnh không tốt cho tòa tối cao. Ông chủ tịch Tối Cao Pháp Viện nói rất rõ “chúng tôi không làm việc vì là người của đảng Dân Chủ hay là người của đảng Cộng Hòa” chỉ làm việc và quyết định “theo luật pháp” chứ không phải theo đảng phái.
Cho đến giữa tuần này, ít nhất một vị nghị sĩ Cộng Hòa lên tiếng đề nghị các thành viên cùng đảng nên gặp Thẩm Phán Garland và Ủy Ban Tư Pháp nên tiến hành thủ tục để phê chuẩn người được Tổng Thống Obama đề cử. Người nêu đề nghị này là bà Thượng Nghị Sĩ Susan Collins của tiểu bang Maine, khi trả lời cuộc phỏng vấn của một đài phát thanh địa phương. Bà cho rằng “cách duy nhất để Thượng Viện có thể có quyết định chính đáng về một người được đề cử vào Tối Cao Pháp Viện là phải thực hiện đúng quy trình thường làm, tức các nghị sĩ gặp người được đề cử, mở cuộc điều trần, nêu câu hỏi, như đã làm từ trước đến giờ.”
Thú vị nhất là lời của Thượng Nghị Sĩ Cộng Hòa Jeff Flake. Trong một cuộc phỏng vấn của đài CNN, ông nghị sĩ của tiểu bang Arizona nói rằng ông ủng hộ ý kiến đợi đến sau ngày bầu cử tổng thống rồi Thượng Viện hẵng quyết định xem nên ủng hộ ai vào Tối Cao Pháp Viện. Nhưng ông cũng cho rằng nếu bà Hillary Clinton là người đắc cử “thì tôi thấy chọn ông Thẩm Phán Garland còn hơn,” ý muốn nói vị thẩm phán Tổng Thống Obama đề cử không quá cấp tiến như người bà Clinton sẽ đưa vào tòa tối cao.
