HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Nhiều chuyên gia không đồng tình khi Báo Cáo Tổng Quan Thị Trường Tài Chính 2016 của Ủy Ban Giám Sát Tài Chính Quốc Gia (NSFC) cho rằng, “kinh tế vĩ mô tiếp tục duy trì được sự ổn định.”
Tuy thừa nhận việc soạn thảo báo cáo vừa kể “nhiều công phu,” đánh giá “khá toàn diện,” ông Trương Đình Tuyển, cựu bộ trưởng thương mại, cho rằng, nhận định “kinh tế vĩ mô tiếp tục duy trì được sự ổn định là quá chung chung” vì hiện có ba yếu tố đe dọa trực tiếp sự ổn định đó.
Ông Tuyển liệt kê cả ba yếu tố này: (1) Chính phủ không thể cân bằng thu chi ngân sách. (2) Nợ nần chạm ngưỡng an toàn. (3) Không xử lý được nợ xấu (nợ không có khả năng thu hồi) cho dù đã mua lại, sáp nhập một số ngân hàng thương mại để tránh tình trạng có ngân hàng phả sản.
Ông Tuyển nhấn mạnh, dù chính quyền cố gắng giảm nhẹ tính chất nghiêm trọng của nợ xấu, nhưng đây vẫn là vấn đề lớn, hạn chế khả năng giảm lãi suất cho vay và giúp doanh giới vay vốn dễ dàng.
Cũng cần chú ý rằng, dẫu trong báo cáo nêu trên, NFSC đã liệt kê hàng loạt số liệu nhằm chứng minh đang có những chuyển biến tốt (so với năm ngoái, tổng tài sản các định chế tài chính, tổng vốn cung ứng cho nền kinh tế, mức sinh lợi trên tài sản,… đều tăng) nhưng NFSC có “chú thích thêm” là năm tới, kinh tế Việt Nam vẫn đối diện với nhiều thách thức và khó khăn đến từ bên ngoài lẫn ở bên trong. Bên ngoài là sự thiếu ổn định của kinh tế thế giới, tác động của biến đổi khí hậu đến kinh tế toàn cầu. Bên trong là sự hạn chế của nguồn lực tài chính quốc gia, khả năng xoay xở hạn chế, chưa kể tác động của thiên tai (hạn hán, lũ lụt), ô nhiễm môi trường cản trở tăng trưởng.
Tuy NFSC cố gắng dùng các số liệu để chứng minh kinh tế Việt Nam đang hồi phục, các chính sách điều chỉnh đang phát huy tác dụng, lạm phát vẫn trong giới hạn cho phép, nhưng nhiều chuyên gia, kể cả các viên chức hữu trách như trợ lý trưởng ban kinh tế của Ban Chấp Hành Trung Ương Đảng CSVN, đều cho rằng những đánh giá, nhận định của NFSC không thỏa đáng, chưa sát thực tế.
Ông Nguyễn Đức Thúy, cựu chủ tịch NFSC, khuyến cáo, khi đánh giá về kinh tế, tài chính năm nay, NFSC không nên biến mình thành “nô lệ” của các chỉ tiêu đã được đặt định. Những chỉ tiêu đó không sát với tình trạng sức khỏe thật sự của nền kinh tế. Điểm chính cần phải xem xét là hiệu quả và khả năng cạnh tranh của nền kinh tế ra sao.
Không phải đến nay các chuyên gia mới tỏ ra bi quan về kinh tế Việt Nam. Hồi giữa Tháng Chín vừa qua, khi tham dự hội thảo về triển vọng kinh tế Việt Nam, do chi nhánh tại Việt Nam của ngân hàng HSBC và Hiệp Hội Doanh Nghiệp Hồng Kông tại Việt Nam đồng tổ chức, ông Nguyễn Xuân Thành, người đang điều hành FETP, chương trình đào tạo chuyên viên về chính sách, một hình thức viện trợ về giáo dục của Hoa Kỳ ở Việt Nam, cũng từng nhấn mạnh, ở góc độ vĩ mô, kinh tế Việt Nam đang đối mặt với hai thách thức quan trọng. Về ngắn hạn thì đó là tỉ lệ nợ xấu quá cao và hiệu quả hoạt động của hệ thống ngân hàng quá kém. Về trung hạn thì đó là thâm hụt ngân sách quá lớn, nợ nần tăng không ngừng và dường như chính quyền Việt Nam không kềm giữ được.
Trước đó, vào Tháng Tám, khi tham dự buổi góp ý cho đề án gia tăng khả năng cạnh tranh của Việt Nam, do Viện Nghiên Cứu Quản Lý Kinh Tế tổ chức, nhiều chuyên gia kinh tế của Việt Nam nhận định, nguồn lực dành cho tăng trưởng kinh tế của Việt Nam đã kiệt. Những chuyên gia này đồng loạt khuyến cáo, muốn giải quyết vấn nạn kinh tế thì trước hết phải giải quyết những vấn nạn ngoài kinh tế, ví dụ như sự cồng kềnh và hoạt động thiếu hiệu quả của hệ thống công quyền. Số người hưởng lương từ ngân sách vẫn càng ngày càng lớn trong khi dân chúng không còn sức để nuôi “các ông, các bà” này. Giữa lúc kinh tế suy sụp vì chính sách thì chính sách vẫn tiếp tục được một đội ngũ hình thành từ những cá nhân mua quan, bán tước, thiếu cả tư cách lẫn năng lực soạn thảo. (G.Đ.)
