BÌNH THUẬN, Việt Nam (NV) – Vừa có thêm nhiều tình tiết khó ngờ liên quan đến chuyện Bộ Tài Nguyên-Môi Trường cho phép đổ hàng triệu khối bùn xuống vùng biển thuộc huyện Tuy Phong, Bình Thuận.
Ông Nguyễn Tác An, phó chủ tịch Hội Khoa Học-Kỹ Thuật Biển Việt Nam, cựu viện trưởng Viện Hải Dương Học Nha Trang, vừa khẳng định với phóng viên báo Pháp Luật TP.HCM rằng ông không hề tham gia vào nhóm soạn thảo báo cáo biện minh cho việc công ty Điện Lực Vĩnh Tân 1 (VTPC1) đem một triệu khối bùn của đổ xuống biển.
Báo cáo này đã được Bộ Tài Nguyên-Môi Trường sử dụng để chứng minh việc cấp giấy phép cho VTPC1 đổ bùn xuống biển là có… “căn cứ khoa học.”
Ông An nói thêm là ông đã liên lạc với những người được báo cáo nêu tên rằng đã tham gia trong nhóm thực hiện. Trước mắt, vài người trong số này đã khẳng định họ không dính líu. Theo ông An, chuyện tự tiện đưa tên các chuyên gia vào nhóm thực hiện không chỉ đơn thuần là mạo danh và ông thề “sẽ làm đến nơi đến chốn.”
Báo Pháp Luật TP.HCM cho hay, đáng chú ý hơn là trong danh sách các nhà khoa học tham gia thực hiện dự án được trình ở bộ hồ sơ dự án được lập vào Tháng Tư, 2017, lại có thêm nhà khoa học cho hay họ không hay biết gì về việc tên mình nằm trong danh sách.
Ngày 20 Tháng Bảy, nói với báo này, bà Nguyễn Ngọc Bảo Trâm (Trung Tâm Quy Hoạch và Quản Lý Tổng Hợp Vùng Duyên Hải Khu Vực Phía Nam) khẳng định bà không hề tham gia thực hiện dự án nhận chìm của công ty Điện Lực Vĩnh Tân 1.
“Tôi mới biết việc này qua báo chí. Từ trước đến nay không hề có đơn vị, cá nhân nào liên lạc với tôi hay đặt vấn đề tham gia thực hiện dự án này. Thế nhưng không hiểu vì sao tôi lại có tên trong danh sách những người tham gia thực hiện dự án đó như vậy. Tôi đang tìm hiểu sự việc để có hướng giải quyết!,” bà Trâm nói.
Theo tờ Pháp Luật TP.HCM thì ông Phan Ngọc Cẩm Thành, phó tổng giám đốc VTPC1, nói rằng chuyện lập hồ sơ xin phép đổ bùn xuống biển, trong đó có báo cáo đánh giá về các tác động đến môi trường do công ty Tư Vấn Xây Dựng Cảng Biển Việt Nam thực hiện, nên không biết gì để trả lời.
VTPC1 là liên doanh giữa Tập Đoàn Than-Khoáng Sản Việt Nam (TKV) với Trung Quốc. Trong liên doanh này, phía Trung Quốc góp 95% vốn.
Bất kể khuyến cáo của các chuyên gia, chính quyền Việt Nam vẫn cấp giấy phép cho VTPC1 đầu tư một cụm nhà máy dùng than để phát điện tại xã Vĩnh Tân, huyện Tuy Phong, tỉnh Bình Thuận, song song với việc cho phép nạo vét ven biển để xây dựng cảng riêng nhằm tiếp nhận than. Việc cho phép xây dựng cụm nhà máy phát điện bằng than và cảng làm phát sinh 1.3 triệu khối vừa bùn, vừa chất thải. Giờ tới lúc VTPC1 cần chỗ đổ khoảng 900,000 khối bùn và chất thải.
Cả dân chúng lẫn các chuyên gia vốn đã từng phản đối kịch liệt chuyện cho phép xây dựng cụm nhà máy phát điện bằng than ở xã Vĩnh Tân, tiếp tục phản đối kịch liệt dự tính đem hàng triệu khối vừa bùn, vừa chất thải đổ xuống biển vì cả hai sẽ hủy diệt cả môi trường sống lẫn môi sinh biển. Tuy nhiên, Bộ Tài Nguyên-Môi Trường đáp lại bằng một quyết định được phát hành hôm 28 Tháng Sáu, chấp thuận đề nghị đổ bùn và chất thải của VTPC1.
Khi làn sóng chỉ trích dâng cao, ông Nguyễn Linh Ngọc, thứ trưởng của bộ này, phân bua rằng Bộ Tài Nguyên-Môi Trường chấp thuận đề nghị của VTPC1 vì nếu đổ 1.3 triệu khối bùn và chất thải trên đất liền thì chúng sẽ gây ô nhiễm, làm đất bị nhiễm mặn. Lối lập luận này biến chỉ trích từ sóng thành bão vì giải quyết ô nhiễm biển khó hơn, tốn kém hơn giải quyết ô nhiễm trên đất liền, hậu quả do biển ô nhiễm thường nghiêm trọng hơn ô nhiễm trên đất liền.
Sau đó, ông Ngọc – người ký quyết định cho VTPC1 đổ bùn và chất thải xuống biển – nói với tờ Pháp Luật TP.HCM rằng, đáy của vùng biển mà ông thay mặt bộ cho phép VTPC1 mang một triệu khối vừa bùn, vừa chất thải tới đổ “chỉ toàn cát.” Nếu có sự hiện diện của các sinh vật biển (cỏ biển, san hô…) tại đó thì “không bao giờ Bộ Tài Nguyên-Môi Trường cho phép.”
Truyền hình VTC News 14 đã cử phóng viên đến vùng biển mà bộ này cho phép VTPC1 đổ bùn và chất thải xuống đó để khảo sát. Clip do ngư dân hỗ trợ phóng viên VTC News thực hiện cho thấy: Ông Ngọc nói dối. 30 hécta đáy biển – nơi mà VTPC1 được phép đổ bùn và chất thải có đủ thứ sinh vật biển, thậm chí còn có vỉa san hô.
Đó có thể là lý do dù giấy phép cho VTPC1 đổ bùn và chất thải đã có hiệu lực từ ngày ký (28 Tháng Sáu) nhưng mới đây, ông Trần Hồng Hà, bộ trưởng Tài Nguyên-Môi Trường nói với báo giới rằng, VTPC1 chưa thể đem bùn và chất thải ra biển đổ cũng như ông sẽ không nói gì thêm cho tới khi có “kết quả nghiên cứu của một số nhà khoa học.”
Không rõ “kết quả nghiên cứu của một số nhà khoa học” lần này có giống với báo cáo mới bị phát giác là mạo danh các chuyên gia hay không?
Có một điểm đáng lưu ý là trước đây khi tổ chức thẩm định dự án mà công ty Tư Vấn Xây Dựng Cảng Biển Việt Nam soạn thảo cho VTPC1 đệ trình, Bộ Tài Nguyên-Môi Trường không hề mời bất kỳ ai làm việc tại Viện Hải Dương Học Nha Trang – nơi được cho là có nhiều chuyên gia rành rẽ vùng biển miền Nam nhất – tham gia.
Nếu những chuyên gia được xem là hàng đầu trong lĩnh vực hải dương của Việt Nam được mời, chắc chắn họ đã phát giác hồ sơ, tài liệu có sự mạo danh và Bộ Tài Nguyên-Môi Trường, cơ quan đại diện cho chính phủ Việt Nam không lún sâu đến mức muốn rút ra cũng khó như hiện nay. (G.Đ)
