HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Tổng Cục Hải Quan CSVN vừa ra lệnh cho Cục Hải Quan địa phương “dừng thông quan” xuất cảng gạo. Ngay lập tức, Bộ Công Thương CSVN “đề nghị thủ tướng cho hoãn việc áp dụng dừng xuất khẩu gạo.”
Các báo lớn tại Việt Nam hôm Thứ Ba, 24 Tháng Ba đưa các tin “trống đánh xuôi, kèn thổi ngược” về điều hành kinh tế trong việc xuất cảng gạo vào lúc cả guồng máy đang loay hoay chống đỡ với tình hình dịch bệnh COVID-19.
“Tổng Cục Hải Quan vừa có văn bản hỏa tốc yêu cầu cục hải quan các tỉnh, thành phố tạm dừng đăng ký, tiếp nhận và thông quan các lô hàng gạo các loại xuất khẩu dưới mọi hình thức, kể từ 0 giờ ngày 24 Tháng Ba,” tờ Thanh Niên đưa tin. “Điều này được Tổng Cục Hải Quan giải thích là “thực hiện kết luận của Thủ Tướng Chính Phủ Nguyễn Xuân Phúc tại cuộc họp thường trực chính phủ về đảm bảo an ninh lương thực trong bối cảnh tác động của dịch COVID-19.”
Tuy nhiên, Bộ Công Thương CSVN lại vội vàng gửi văn bản “kiến nghị thủ tướng cho phép hoãn áp dụng dừng xuất khẩu gạo từ 0 giờ ngày 24 Tháng Ba, như đề nghị của bộ này trước đó,” tờ Thanh Niên nói.
Lý do được Bộ Công Thương đưa ra là “sau khi tiếp nhận phản ánh của một số doanh nghiệp” kinh doanh, xuất khẩu gạo và “để có thêm thời gian đánh giá lại sản lượng thực tế của vụ Đông Xuân, lượng hợp đồng xuất khẩu đã ký, cũng như hàng tồn kho thực tế ở các doanh nghiệp.” Vì vậy, Bộ Công Thương “đề nghị việc mở tờ khai hải quan cho gạo xuất khẩu, theo đó, vẫn tiếp tục thực hiện bình thường.”
Trả lời VNExpress tối 24 Tháng Ba, ông Mai Tiến Dũng, bộ trưởng Chủ Nhiệm Văn Phòng Chính Phủ, cho biết, cơ quan này chưa nhận được đề nghị của Bộ Công Thương trong khi báo chí đã đưa tin rồi. “Khi nhận được văn bản chúng tôi sẽ trình thủ tướng xem xét, quyết định có dừng ngay từ 24 Tháng Ba hay không,” ông Dũng cho biết.
Sản xuất gạo, xuất cảng gạo suốt nhiều năm qua là sự đau đầu từ nông dân đến các cơ quan xuất khẩu quốc doanh đứng trung gian lấy đô la nuôi chế độ. Đến mùa thu hoạch thì gạo “rớt giá” vì tình hình thị trường thay đổi. Nông dân quanh năm “bán mặt cho đất, bán lưng cho trời” luôn luôn là những người thiệt thòi nhất.
Cách đây khoảng một năm, tờ Người Lao Động viết rằng: “Các thị trường nhập khẩu gạo Việt Nam đang chững lại hoặc đòi hỏi khắt khe hơn khiến giá lúa tại ĐBSCL sụt giảm. Nhà nước kêu gọi thu mua tạm trữ cho dân nhưng doanh nghiệp đều than thiếu vốn. Trong quý I/2019, ĐBSCL dự kiến thu hoạch gần 10 triệu tấn lúa, trong đó có trên 7 triệu tấn xuất khẩu, tương đương gần 3.7 triệu tấn gạo. Thị trường xuất khẩu đang gặp nhiều khó khăn.”
Nhưng sang đầu năm nay, khi dịch COVID-19 bùng phát khủng khiếp tại Trung Quốc rồi lan sang các nước khác, gạo là món hàng Việt Nam xuất cảng gia tăng nhiều nhất trong khi mọi thứ hàng khác đều giảm. Đặc biệt là thị trường Trung Quốc, năm ngoái họ ép giá, giảm mua thì năm nay khác hẳn.
Theo tờ Người Lao Động hôm Thứ Ba, 24 Tháng Ba, “Gạo xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc tăng rất mạnh, với mức tăng 595% về lượng và tăng 724% về kim ngạch, đạt hơn 66,000 tấn, tương đương $37 triệu.” Nhìn chung “theo thống kê sơ bộ của Tổng Cục Hải Quan, xuất khẩu gạo ra thị trường nước ngoài trong 2 tháng đầu năm 2020 đạt 929,000 tấn, thu về hơn $430 triệu, tăng 30.5% về lượng và tăng 38% về kim ngạch so với cùng kỳ năm 2019.”
Nhưng tại sao lại có hai cái lệnh trái ngược nhau về việc xuất cảng gạo, một bên là Tổng Cục Hải Quan trực thuộc Bộ Tài Chính và một bên là Bộ Công Thương? Hai bộ này không tham khảo, phối hợp với nhau? Hoặc không “nắm được” các con số sản lượng gạo, nhu cầu gạo trong nước và an ninh lương thực?
Rõ ràng là Bộ Công Thương CSVN không nắm được “sản lượng thực tế của vụ Đông Xuân, lượng hợp đồng xuất khẩu đã ký, cũng như hàng tồn kho thực tế ở các doanh nghiệp” mà bộ này trong trách nhiệm điều hành kinh tế vĩ mô, phải cập nhật thường xuyên. (TN)
