Bác Sĩ Đặng Trần Hào
Thủy là nước. Nước là một thành phần rất quan trọng trong sự sống. Không có nước cũng như không có lửa thế nào cũng chết.
Khi một hài nhi mới sinh có 75% phần nước trong trọng lượng cơ thể. Vì thế trẻ sơ sinh dễ bị thiếu nước. Càng trưởng thành lượng nươc trong cơ thể giảm dần, đặc biệt 10 năm đầu kể từ lúc mới sinh.
Một người trưởng thành trung bình cân nặng 73 kg, thí dụ chiếm khoảng 57% (chừng 40 lít). Một người mỡ nhiều, tế bào đầy mỡ, nước không nơi nương tựa, do đó nước giảm chỉ còn khoảng 45% so với trọng lượng cơ thể. Do đó người mập thủy hư là lẽ đó.
Theo Đông y còn chia ra làm hai loại thủy: Thủy hữu hình là thủy hậu thiên, thủy vô hình là thủy tiên thiên là gốc của thủy hữu hình.
Thủy hậu thiên
Thủy hữu hình là thủy hậu thiên chúng ta thấy được, đo lường được, có thực tể thủy. Thủy hữu hình có thực thể thủy nội bào, thủy dịch ngoại bào (thủy dịch là nước hợp với chất hòa tan).
Thủy dịch nội bào: Thủy dịch nội là chất lỏng nằm trong tế bào, trong cơ thể con người có khoảng có khoảng 100,000 tỷ tế bào. Thủy dịch trong 100,000 tỷ tế bào chiếm hoảng 25 lít, bao gồm 2 lít thủy dịch trong hồng huyết cầu.
Thủy dịch ngoại bào: Thủy dịch ngoại bào là chất lỏng nằm ngoài tế bào. Thủy dịch ngoại bào có các chất bổ dưỡng giống thủy dịch nội bào, chỉ khác biệt ở chỗ nội bào chứa nhiều Potassium, Magnesium và chloride nhiều hơn ngoại bào. Nhờ sự khác biệt đó tạo nên hiệu thế khác biệt giữa nội và ngoại bào, mới có sự trao đổi chất bổ dưỡng cũng như chất đào thải từ ngoài vào trong và từ trong ra ngoài tế bào. Thủy dịch ngoại bào đã tạo thành một môi trường sinh hoạt của tế bào. Môi trường đó được gọi là nội môi trường vì nằm trong cơ thể.
Thủy dịch ngoại bào gồm: Thủy dịch gian bào, huyết tương, thủy dịch não tủy, thủy dịch trong bộ tiêu hóa và thủy dịch ở các khớp xương… Bất cứ phần nào trong cơ thể đề cần có nước. Thủy dịch chẳng những cần cho sự trao đổi và cặn bã giữa nội bào và ngoại bào, còn là chất đệm làm giảm sự cọ xát giữa các bộ phận trong cơ thể như nước não tủy, làm giảm sự cọ xát não bộ và xương sọ, thủy dịch giữa các khớp xương làm giảm sự cọ xát giữa các đầu xương.
Tất cả các nước nội bào và ngoại bào đều hoàn toàn do nước từ ngoài qua thức ăn uống, được hấp thụ qua màng ruột đi vào tĩnh mạch trộn lẫn với máu được phân phát khắp cơ thể.
Thủy hữu hình là thủy dịch nội bào và thủy dịch ngoại bào. Cổ nhân gọi là thủy hậu thiên, cực kỳ quan trọng trong cuộc sống. Nếu không có thủy hậu thiên thì chết.
Đã gọi là thủy hữu hình tất nhiên có thủy vô hình. Thủy vô hình là thủy tiên thiên.
Thủy tiên thiên: Thủy tiên thiên là thủy vô hình được nằm ở vùng bên trái quả thận, có nghĩa là thủy mà nhờ nó mới có thủy hữu hình, thủy hậu thiên, thủy dịch nội bào và ngoại bào…
Không thủy thì chết. Cắt bỏ thận trái con người vẫn sống. Vậy thận trái không phải là thủy tiên thiên, thủy vô hình, gốc ở thủy?
Theo đối chiếu cơ thể với y khoa Tây phương
Trong cơ thể có nang thượng thận (Adrenal gland). Nang thượng thận gồm có tủy và vỏ. Tủy chứa Adrenalin và noradranalin. Vỏ chứa Mineralocorticoids glucocorticoid. Mineralocorticoids là những kích thích tố ảnh hưởng đến sự điều hòa lượng muối khoáng trong cơ thể. Đặc biệt Aldosterone là kích tố quan trọng đối với Mineralocorticoids khác.
Aldosterone kích thích sự tái hấp thụ muối từ thận vào máu. Ở đâu có muối thì ở đó có nước. Aldosterone như là một yếu tố chính giữ nước trong cơ thể. Aldosterone không phải là thủy mà là gốc của thủy hữu hình. Aldosterone thật sự là thủy tiên thiên vô hình. Addosterone nằm trong vỏ nang thượng thận. Vậy vỏ nang thượng thận chính là thủy tiên thiên, là âm tiên thiên.
Bên cạnh Aldosterone còn có những yếu tố khác có tác động như thứ cấp khác như ADH (Antidiuretic hormone) của não thùy (Pituitary), trung tâm khát (Thirst center), ở hạ bộ thị khâu (Hypothalamus) và hai quả thận… hỗ tương với Aldosterone điều hòa nước trong cơ thể.
Thủy vô hình là thủy tiên thiên, là âm tiên thiên, không hiểu thủy tiên thiên đó khi suy hay khi sung sức có liên quan gì đến những âm chất như chloride, bicarbonate và phosphate. Vì rằng chloride và Bicarbonate rất quan trọng trong việc quân bình kiềm/toan (acid-Base balance) mà theo Tây y kiềm hay toan và những triệu chứng do kiềm quá hay do toan quá tương tự như triệu chứng có thận thủy vượng hay thận thủy hư, hỏa hư. Cơ thể điều hòa cường/toan trong máu rất phức tạp. Chỉ nên biết rằng Aldosterone, gốc của thủy rất quan trọng trong việc điều hòa cường/toan. Aldosterone tăng thì kiềm (base) tăng: aldosterone giảm thì toan (acid) tăng vì Potassium được giũa lại… (Potassium tăng tăng, Acid tăng, Aldosterone làm giảm Potassium).
Theo Tây y, thiếu nước thường chữa theo cách chữa thủy hữu hình bằng cách truyền nước vào máu.
Đông y nếu trong mùa Hè ra nhiều mồ hôi mất nước thì chỉ cho uống nước hay uống nước chanh muối hoặc dùng bài thuốc “Sinh Mạch Tán.”
Còn thủy vô hình hư tức là thủy tiên thiên hư, nếu mạch thận thủy hư thì dùng bài “Lục Vị.” Nếu không đỡ hẳn thì cho bài “Lục Vị” thêm ngũ vị tử và mạch môn đông thì rất tốt.
Lưu ý, khi chữa bệnh về thủy hữu hình hậu thiên và thủy vô hình tiên thiên cần phải phân biệt rõ khi cho thuốc.
-Nếu thủy vô hình hư tức là thủy tiên thiên hư, nếu mạch thân thủy hư nên dùng bài “Lục Vị” gia giảm.
-Nếu thủy vô hình thực dẫn tới thủy hữu hình dư thì trị liệu phải bổ hỏa trục thủy. (Đặng Trần Hào) [qd]
