LTS: Nhật báo Người Việt mở mục “Độc giả viết” nhằm mời gọi quý độc giả “cùng làm báo” với Người Việt, chia sẻ những rung cảm, ý tưởng, quan niệm, hồi ức, kiến thức, kinh nghiệm,… về đời sống và xã hội. Và, biết đâu, đây là cơ hội cho chúng ta, những độc giả, trở thành tác giả. Mỗi tháng, toà soạn sẽ có giải thưởng $100, dành cho tác giả có bài viết được đọc nhiều nhất trong tháng đó. Để tham gia, quý độc giả vui lòng gởi cho Người Việt qua email: [email protected].
***
Le Thanh Truong
“Ông tôi vốn là thợ gò hàn vào loại giỏi. Có lần chính mắt tôi đã thấy ông tán đinh đồng. Chiếc búa trong tay ông hoa lên, nhát nghiêng, nhát thẳng, nhanh đến mức tôi chỉ cảm thấy trước mặt ông phất phơ những sợi tơ mỏng. Ông là niềm tự hào của cả gia đình tôi.”
Bạn đọc đoạn văn có thấy lợn cợn gì không?
Theo tôi, đây là một ví dụ về tình trạng dung tục hóa tiếng Việt. Tôi chỉ tình cờ nhặt ra từ sách giáo khoa Tiếng Việt lớp 3. Vì nó nằm trong sách đó, nên mới thấy cần nói đôi lời.
Bỏ qua cái nội dung có thể gây khó cho những đứa trẻ của hôm nay, chỉ xét về cách hành văn, tôi cho rằng đây là thứ có-vẻ-là-tiếng-Việt chứ không phải là tiếng Việt chân chính. Những đứa trẻ ở bước đầu học tiếng Việt, cần được tiếp xúc với những văn bản Việt ngữ thuần túy, để cảm thụ được chính xác vẻ đẹp của tiếng mẹ đẻ, chứ không phải những thứ rác rưởi như thế này.
Một đứa cháu kể về ông mình bằng ngôn ngữ đậm tính quan phương: “ông… VÀO LOẠI GIỎI.”
Đây là ngôn ngữ báo cáo, ngôn ngữ hành chánh, lạnh lùng, trung tính… Nó phù hợp với một quan chức nhận xét, xếp loại nhân viên chứ không phải một trần thuật mang cảm xúc của đứa cháu về ông mình.
Đừng coi nhẹ tiểu tiết này. Những đứa trẻ học cách nói như này sẽ không học được sự tôn kính chân thành, chúng cũng không cảm nhận được những sắc thái biểu cảm của lời nói phù hợp với tình huống phát ngôn.
“Có lần CHÍNH MẮT tôi đã thấy…” Tôi thấy là tôi thấy, lẽ nào có kiểu thấy bằng “chính mắt người ta?” Đây, đáng buồn, là kiểu nói/viết đã thành tập quán của rất nhiều người Việt hiện nay, giống như sự lây lan từ các loại nghị quyết và phát biểu của quan chức Cộng Sản “có lý luận.” Họ không hài lòng với những lời vừa-đủ để thể hiện ý muốn nói. Luôn phải có những nhấn mạnh, những thêm thắt cho trầm trọng ý nghĩa, khiến lời nói trở nên thừa thãi, ngô nghê. Nó chỉ tố cáo một lối tư duy rối rắm và ti tiểu, khiến tiếng Việt bị nhồi đầy những phụ kiện vô nghĩa, bị tước đi vẻ giản dị, trong sáng và gãy gọn vốn có.
“Ông là niềm tự hào của CẢ gia đình tôi.” Cũng là kiểu nhấn mạnh vô duyên như trên. Gia đình, không phải là bao gồm tất cả thành viên trong nó hay sao? “Cả gia đình” hay chỉ là “gia đình” thì nó cũng đâu bỏ sót ai? Hoặc giả cảm thông cho ý tác giả muốn tỏ rằng “cả” đây là nói “mọi thành viên trong gia đình, từng người một” đều tự hào về “ông tôi,” thì câu viết ấy cũng không thích hợp với văn cảnh. Nếu bỏ chữ “cả” đi, câu văn sẽ mang sắc thái giản dị và khiêm nhường. Ngược lại, cái chữ nhấn mạnh ấy lại khiến lời nói mang vẻ phô phang hợm hĩnh.
Tiếng Việt đẹp lắm, tế nhị lắm. Dạy tiếng Việt cho trẻ con, cần phải cẩn trọng lắm!
Nhưng tôi biết, chưa bao giờ nền giáo dục của chế độ Cộng Sản này tôn trọng ngôn ngữ (và văn hóa) dân tộc. Nó cũng không có mục đích đào tạo những thế hệ người Việt biết yêu nước thương nòi thông qua lòng yêu tiếng mẹ đẻ của mình.
