Lâm Hoài Thạch/Người Việt
GARDEN GROVE, California (NV) – Lễ Giỗ Tổ Hát Bội lần thứ 10 được Câu Lạc Bộ Hát Bội và nghệ sĩ Thiên Thanh, cùng nhiều thành viên khác trang trọng tổ chức vào trưa Chủ Nhật, 10 Tháng Mười, tại Thư Viện Việt Nam, Garden Grove.
Theo ban tổ chức, sau hai năm gián đoạn vì đại dịch COVID-19, lễ Giỗ Tổ Hát Bội được tổ chức trong tình trạng tài chánh eo hẹp, nhưng với sự ủng hộ của một số cơ sở nghệ thuật, thương mại và giới ca nghệ sĩ, nên lễ giỗ này cũng được tổ chức tốt đẹp trong nghi thức cổ truyền dân tộc.
Đối với những nghệ sĩ trong ngành ca diễn nghệ thuật truyền thống, ngày Giỗ Tổ Nghiệp rất quan trọng về tâm linh. Vì thế hằng năm, ngày này không thể thiếu trong cuộc đời của những nghệ sĩ, qua những bước thăng trầm trong bất cứ lứa tuổi nào. Hình thức này, cũng là dịp để họ tri ân với các bậc tiền nhân đã sáng tạo những ngành nghề ca diễn sân khấu. Trong đó, hát bội là loại hình ca diễn lâu đời nhất của dân tộc Việt Nam.
Trong giây phút khai mạc, trước bàn thờ tổ thật trang trọng, Giáo Sư Dương Ngọc Bầy, nguyên giáo sư hướng dẫn ngành hát bội của Quốc Gia Âm Nhạc Sài Gòn trước năm 1975, cùng các thành viên trong ban tổ chức đã thành tâm thắp nén hương lòng để tri ân các bậc tổ nghề hát bội. Sau đó, giới nghệ sĩ và đồng hương cũng đến niệm hương trước bàn thờ tổ.
Sau lễ dâng hương, Giáo Sư Ngọc Bầy ngỏ lời cám ơn quý mạnh thường quân, cùng các ca nghệ sĩ và đồng hương đến dự, để lễ giỗ tổ được tổ chức tốt đẹp mọi bề.
Dáng hình mảnh khảnh, cao tuổi đời cùng khoảng thời gian dài tuổi nghề sân khấu, bà nói: “Vào thế kỷ 15, trong thời Bắc thuộc, Việt Nam dưới sự đô hộ của người Trung Hoa, lúc đó Vua Đường Minh Hoàng trong giấc mơ thấy mình đang đến Nguyệt Điện, rồi gặp được Hằng Nga dạy cho vua ‘Vũ Khúc Nghê Thường.’ Sau đó, vua truyền lệnh cho các đoàn ca múa nghệ thuật trong triều đình cũng như ngoài dân gian rằng, tất cả những bộ môn ca, múa, diễn không được tổ chức riêng rẽ ngày nhớ ơn tổ nghề nữa, mà phải thống nhất lấy ngày 11 Tháng Tám Âm Lịch cúng chay và ngày 12 Tháng Tám Âm Lịch là cũng mặn, để nhớ ơn các bậc tổ nghề sân khấu.”
Cũng theo Giáo Sư Ngọc Bầy, lúc đó hát bội là nghệ thuật đầu tiên trong ngành ca diễn của dân tộc. Song song đó, cũng có những ngành ca, múa, kịch, hát như tuồng, chèo, cải lương… Rồi dần dần đến các bộ môn ca diễn khác như kịch nói, chính kịch sân khấu, bi hài kịch…
Nội dung của những tác phẩm nghệ thuật này, gồm những tình huống có thật ngoài dân gian, hay sự tích lịch sử, được xem như những gương phản chiếu trong cuộc sống đời thường ngoài xã hội, hầu gây sự thức tỉnh của nhân gian, qua những tác phẩm nghệ thuật được phơi bày bằng lối diễn xuất của các nghệ sĩ trên sân khấu.
Khoảng gần 40 năm trong các bộ môn ca diễn của dân tộc đang trên đà phát triển. Sau đó, nghệ thuật này đã rực sáng trong ánh đèn sân khấu, sau thời Pháp thuộc. Đó là những ca sĩ, hài sĩ, những MC, kể cả những diễn viên điện ảnh, những người mẫu, và những giới trong showbiz.
Tuy thế, tất cả đều động thuận chọn ngày 12 Tháng Tám Âm Lịch là ngày chung cho Giỗ Tổ Nghiệp Sân Khấu hằng năm. Đó cũng là ngày của Giỗ Tổ Hát Bội được ra đời đầu tiên từ đời Vua Đường Minh Hoàng.
Nhiều ca nghệ sĩ có mặt trong buổi tổ chức, trong đó có anh Đỗ Thanh, giám đốc Đỗ Thanh Entertainment, anh cũng là một trong những mạnh thường quân đã nhiều lần đóng góp cho ban tổ chức lễ giỗ này.
“Tại hải ngoại, bao nhiêu năm chúng ta còn văn hóa là bấy nhiêu năm chúng ta còn dân tộc. Nhiều năm qua, nghệ thuật hát bội được Giáo Sư Ngọc Bầy đào tạo nhiều diễn sinh để tiếp tục giữ gìn bộ môn cổ truyền dân tộc trên xứ người. Hôm nay, chúng ta được gặp gỡ nhau tại đây là một ơn phước lớn của tổ, cho chúng ta có dịp gần bên nhau cùng đốt nét hương lòng, để nhớ đến các tiền nhân đã có công gầy dựng ngành hát bội,” anh Đỗ Thanh nói.
Chương trình văn nghệ với sự có mặt của nhiều ca nghệ sĩ, tân nhạc, cổ nhạc, và hát bội như Ngọc Ân, Minh Hùng, Ái Liên, Hoàng Ngọc Thúy, Thiên Thanh, Minh Tuyết, Oscar, Hạnh Cư, Diệu Liên, Lam Phương, và còn nhiều người khác. Đặc biệt nhất là hai màn trình diễn có nội dung về lịch sử Việt Nam qua trích đoạn hát bội.
Hai nghệ sĩ Ngọc Ân (vai Vua Quang Trung) và Thiên Thanh (vai Công Chúa Ngọc Hân) trình diễn trích đoạn hát bội “Quang Trung Bắc Tiến.”
Sơ lược qua trận đánh lịch sử này, theo Giáo Sư Ngọc Bầy kể lại, vào đầu năm Kỷ Dậu 1789, trong trận Ngọc Hồi-Đống Đa, lịch sử đã ghi lại chiến công này của Vua Quang Trung với cuộc hành quân thần tốc, đánh tan quân của Tôn Sĩ Nghị, chiếm lại được thành Thăng Long chỉ trong vòng năm ngày.
Nghệ sĩ Thiên Thanh chia sẻ: “Tuy Giáo Sư Dương Ngọc Bầy đã có tuổi, nhưng bà vẫn còn gánh vác bộ môn hát bội trên xứ người. Vì lòng ngưỡng mộ nghệ thuật sân khấu, nên tôi đã giúp giáo sư trong việc duy trì bộ môn này tại Nam California. Vì thế, tôi đã học diễn và hát theo lối hát bội, rồi đã có đi trình diễn nhiều lần tại Little Saigon, cũng như giúp cho giáo sư trong việc tổ chức lễ Giỗ Tổ Hát Bội hằng năm.”
Kế tiếp là trích đoạn hát bội “Thi Sách và Trưng Trắc” do Ngọc Ân (vai Thi Sách) và Ái Liên (vai Trưng Trắc).
Nghệ sĩ Ngọc Ân tâm tình: “Tôi đến Hoa Kỳ từ năm 1975, nhưng hơn 30 năm sau thì mới biết Giáo Sư Ngọc Bầy có khai mở Câu Lạc Bộ Hát Bội để huấn luyện cho những ai muốn theo học bộ môn nghệ thuật này. Tôi liền đến xin giáo sư để theo học hát bội, với tính cách giúp giáo sư duy trì bộ môn quốc hồn, quốc túy của dân tộc mình trên xứ người, chớ tôi không có ý để được trở thành một nghệ nhân của hát bội.”
Ca sĩ Hoàng Ngọc Thúy kể: “Tuy tôi là một ca sĩ tân nhạc, nhưng trong nghệ thuật ca diễn trên sân khấu đã được khởi nguồn từ những bộ môn hát bội, cải lương, là những nghệ thuật trình diễn đầu tiên trong văn hóa Việt Nam. Vì thế, những người Việt ly hương nên ủng hộ những chương trình văn nghệ truyền thống của dân tộc Việt trên xứ người.” [qd]
