WASHINGTON, DC (NV) – Giá xăng tại Mỹ có thể tiếp tục cao ngay cả sau khi mùa lái xe vào dịp nghỉ Hè kết thúc, vì thị trường nhiên liệu thế giới đang thiếu công suất lọc dầu do các cuộc chiến tại châu Âu và Trung Đông, CNBC cập nhật bản tin hôm Thứ Sáu, 7 Tháng Tám.
Công suất lọc dầu có nghĩa là khối lượng hoặc thể tích dầu thô tối đa mà một nhà máy lọc dầu có thể tiếp nhận và chế biến thành các sản phẩm tinh chế (như xăng, dầu diesel, nhiên liệu máy bay) trong một khoảng thời gian nhất định. Nói cách hiểu đại chúng và đơn giản, công suất lọc dầu trong bài viết này là khả năng tinh luyện dầu thô thành nhiên liệu để sử dụng của kỹ nghệ lọc dầu.
Cuộc chiến Iran khiến năng lực hoạt động của kỹ nghệ lọc dầu Vùng Vịnh tụt giảm nặng nề ảnh hưởng lên công suất lọc dầu toàn khu vực. Thêm vào đó Ukraine tấn công các nhà máy lọc dầu và kho dự trữ dầu của Nga, lại làm sụt giảm hơn nữa công suất lọc dầu toàn cầu.
Do đó, hệ quả tất yếu là các sản phẩm từ lọc dầu như nhiên liệu, bao gồm dầu cặn diesel-xăng thường-xăng máy bay, được sản xuất ít đi. Ảnh hưởng trực tiếp với người tiêu thụ bình thường là giá xăng tăng.
Cho dù cuộc chiến Iran có chấm dứt, eo biển Hormuz lưu thông trở lại, dầu thô được vận chuyển, nhưng hậu quả cuộc chiến để lại trên kỹ nghệ dầu khiến công suất lọc dầu sụt giảm, cho nên, giá nhiên liệu vẫn tiếp tục cao.
Tình hình giá xăng tại Mỹ
Theo ông Patrick De Haan, trưởng bộ phận phân tích dầu khí của GasBuddy, giá xăng có thể lập kỷ lục mới vào dịp Lễ Lao Động nếu Washington và Tehran không đạt được một thỏa thuận ổn định về eo biển Hormuz. Kỷ lục trước đây cho dịp này là $3.83 một gallon vào năm 2012.
Người lái xe Mỹ hiện trả trung bình khoảng $4.06 một gallon, thấp hơn mức cao nhất năm 2026 là $4.56 nhưng vẫn cao hơn 36% so với ngày 27 Tháng Hai, trước khi Mỹ và Israel tấn công Iran, theo hãng bảo hiểm AAA.
Giá có thể giảm đôi chút vào mùa thu khi nhu cầu theo mùa giảm, nhưng tình trạng thiếu công suất lọc dầu có thể khiến xăng vẫn đắt bất thường. Ông Gary Simmons, giám đốc điều hành hãng xăng dầu Valero, cho biết chiến tranh tại Iran và Ukraine khiến thiếu khoảng năm triệu thùng mỗi ngày.
Hiện tượng giá dầu thô giảm nhưng giá xăng vẫn cao
Ông Brian Mandell, phó chủ tịch điều hành hãng dầu Phillips 66, nói điều kiện của ngành lọc dầu đang “rất căng thẳng và ngày càng căng thẳng hơn” vì những gián đoạn gây ra bởi chiến tranh tại Nga và Trung Đông.
Theo ông Darren Woods, tổng giám đốc ExxonMobil, giải thích rằng trước đây thế giới có dư công suất lọc dầu nên giá xăng chủ yếu đi theo giá dầu thô. Nhưng hiện nay, công suất lọc dầu bị hạn chế tạo ra một “sự tách rời giữa giá dầu thô và giá tại cây xăng.”
Theo ông Woods, giá xăng hiện được quyết định nhiều hơn bởi nhu cầu đối với công suất lọc dầu, chứ không chỉ bởi giá dầu thô. Vì vậy, dầu thô giảm giá không có nghĩa xăng sẽ giảm tương ứng.
Giá dầu Mỹ đã giảm khoảng 10% trong tuần xuống quanh $76 một thùng khi Tổng Thống Donald Trump nói về khả năng đạt thỏa thuận với Iran để tăng lưu thông qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, kể từ khi chiến tranh bắt đầu, dầu thô vẫn tăng khoảng 14%, trong khi giá xăng bán lẻ tăng tới 36% so với ngày 27 Tháng Hai.
Hàng triệu thùng công suất lọc dầu biến mất
Tổng Giám Đốc Woods cho biết công suất lọc dầu hiện có để đáp ứng nhu cầu đang ở mức rất thấp. Riêng tại Trung Đông, khoảng 3 triệu thùng mỗi ngày công suất không hoạt động vì những gián đoạn liên quan eo biển Hormuz.
Các cuộc tấn công bằng drone của Ukraine cũng đã làm mất khoảng 1 triệu thùng mỗi ngày công suất lọc dầu tại Nga, khiến Moscow phải cấm xuất cảng diesel.
Trong khi đó, Trung Quốc đã ngừng xuất cảng một lượng đáng kể sản phẩm dầu, tiếp tục làm giảm nguồn cung trên thị trường quốc tế. Phillips 66 ước tính khoảng 7 triệu thùng mỗi ngày công suất lọc dầu đang ngưng hoạt động tại châu Á và Trung Đông, cộng thêm khoảng 1.4 triệu thùng mỗi ngày tại Nga.
Ngay cả nếu eo biển Hormuz mở cửa trở lại, thế giới vẫn có thể có nhiều dầu thô nhưng thiếu xăng và diesel vì các nhà máy lọc dầu chưa thể hoạt động trở lại. Ông Mandell cảnh báo việc sửa chữa các nhà máy bị hư hại và tìm phụ tùng thay thế có thể mất “một thời gian khá dài.”
Công suất lọc dầu giảm, lợi nhuận kỹ nghệ dầu tăng vọt
Các nhà máy lọc dầu đang hoạt động gần hết công suất vì nguồn cung nhiên liệu thành phẩm thiếu hụt. Điều này làm tăng mạnh “crack spread”, tức chênh lệch giữa giá dầu thô đầu vào và giá bán xăng, diesel sau khi lọc.
Cuối Tháng Bảy, crack spread vượt $70 một thùng, gần bằng giá một thùng dầu Mỹ vào thời điểm đó. Một số nhà máy thậm chí trì hoãn bảo trì để tận dụng mức lợi nhuận cao. De Haan nói: “Nếu bạn có nhà máy lọc dầu, bạn sẽ cho nó chạy hết mức có thể.”
Lợi nhuận quý hai của tập đoàn dầu Valero tăng hơn 400% lên $3.7 tỷ. Lợi nhuận của Marathon Petroleum tăng hơn 300% lên $5.1 tỷ, còn Phillips 66 tăng hơn 300% lên $3.8 tỷ so với cùng kỳ năm trước.
Tóm lại
Vấn đề hiện nay không đơn giản là thế giới có bao nhiêu dầu thô, mà là có đủ nhà máy để biến dầu thô thành xăng và diesel hay không. Vì vậy, ngay cả khi giá dầu ổn định hoặc giảm, người Mỹ vẫn có thể phải trả giá xăng cao trong mùa thu.
Trong lúc người tiêu dùng chịu áp lực tại cây xăng, chính tình trạng thiếu công suất lọc dầu lại đang tạo ra một giai đoạn lợi nhuận đặc biệt lớn cho ngành lọc dầu Mỹ. (MPL) [kn]
