WASHINGTON, DC (NV) – Tình trạng lạm phát ở Mỹ hiện có các chỉ dấu cho thấy đang đi vào giai đoạn “bén rễ,” sẽ khó đối phó hơn, và nhiều phần sẽ cần có biện pháp mạnh mẽ từ Ngân Hàng Trung Ương (Fed), một điều đang làm thị trường tài chính lo ngại và cũng tạo thêm nguy cơ có suy thoái kinh tế, theo bản tin của AP hôm Thứ Tư, 14 Tháng Chín.
Một số yếu tố từ lâu nay vẫn góp phần chính thúc đẩy lạm phát, như giá xăng, trở ngại trong chuỗi cung ứng, giá xe cũ tăng cao, hiện đang giảm xuống. Tuy nhiên, mức độ lạm phát đo được trong các lãnh vực khác lại trầm trọng hơn.
Sự thay đổi đang diễn ra về các động lực góp phần đẩy mạnh lạm phát, vốn cao nhất từ gần bốn thập niên nay, đang khiến Fed vất vả hơn để kềm giữ.
Giá cả thị trường nay không tăng chỉ vì một vài lãnh vực có giá cao. Thay vào đó, lạm phát nay lan rộng ra khắp nền kinh tế Mỹ, thúc đẩy thị trường lao động khan hiếm nhân công, khiến các công ty phải tăng lương nhưng cùng lúc cũng tăng giá để giữ mức lời, trong khi người tiêu thụ cũng sẵn sàng chi cho những gì muốn mua.
Bản báo cáo của chính phủ Mỹ công bố hôm Thứ Ba cho thấy lạm phát tăng 0.1% từ Tháng Bảy cho tới Tháng Tám, và tăng 8.3% so với cùng thời gian năm ngoái, có phần giảm sút so với mức 9.1% hồi Tháng Bảy.
Tuy nhiên, sau khi loại bỏ giá nhiên liệu và thực phẩm, vốn thường có nhiều thay đổi, người ta nhận thấy có sự gia tăng bất thường của lạm phát là 0.6% từ Tháng Bảy sang Tháng Tám, so với mức gia tăng 0.3% tháng trước đó.
Dữ liệu này gây chấn động trong thị trường chứng khoán, khiến giá chỉ số Dow Jones tuột hơn 1,200 điểm, vì biết rằng lạm phát nay có thể đã thâm nhập mạnh mẽ vào nền kinh tế Mỹ và Fed sẽ phải có biện pháp quyết liệt đối phó.
Theo các kinh tế gia, lạm phát vì nhu cầu tiếp tục gia tăng là một cách giải thích tình trạng hiện nay. Nghĩa là người tiêu thụ, với sự chi tiêu chiếm khoảng 70% tổng trị giá sản lượng nội địa Mỹ (GDP), vẫn tiếp tục mua sắm, dù rằng họ không hài lòng, vẫn “càm ràm” mỗi khi thấy phải trả thêm.
Tình hình này được giải thích là vì lợi tức người dân Mỹ đang tăng, vì họ vẫn còn tiền để dành và sự dồn nén không được chi vào tiền đi nghỉ mát, giải trí và ăn nhà hàng.
Giá cả nhà hàng tăng 0.9% trong Tháng Tám và đã tăng 8% trong năm qua. Tuy nhiên điều này không khiến người dân Mỹ giảm đi ăn tiệm. Số người đi ăn ngoài nay vượt hơn cả mức trước thời đại dịch COVID-19. Theo Open Table, một app theo dõi việc đặt bàn, thấy rằng vẫn có sự gia tăng vào đầu Tháng Chín.
Nếu lạm phát là do nhu cầu mua sắm thì điều này sẽ cần Fed đưa ra các biện pháp quyết liệt hơn, so với khi do thay đổi trong nguồn cung cấp, như trong trường hợp giá xăng, vốn có thể tự điều chỉnh sau một thời gian. (V.Giang) [qd]
