MANILA, Philippines (NV) – Các cuộc đàm phán cho Bộ Quy Tắc Ứng Xử Biển Đông (COC) giữa ASEAN với Trung Quốc sẽ tái tục năm tới, theo Bộ Ngoại Giao Philippines.
Ông Enrique Manalo, bộ trưởng Ngoại Giao Philippines, nói với báo chí nước này là các cuộc đàm phán đã không diễn ra hai năm qua do bị đại dịch COVID-19 gây trở ngại, đàm phán là phải họp trực tiếp nhưng đã không thể diễn ra được.
Vẫn theo sự tiết lộ của ông Manalo, sẽ có khoảng hai đến ba vòng đàm phán dự trù sẽ diễn ra trong năm 2023 mà ông hy vọng có thể kết thúc trong vòng một hay hai năm nữa. Dù sao, ông cho hay các “vấn đề kỹ thuật” đang là các thách đố cho đàm phán.
Ngày 17 Tháng Mười Một, khi Tổng Thống Philippines Ferdinand Marcos Jr. gặp Chủ Tịch Trung Quốc Tập Cận Bình bên lề hội nghị thưởng đỉnh APEC ở thủ đô Bangkok, tin tức báo chí nói rằng cả hai ông này đều thúc đẩy kết thúc đàm phán cho Bộ COC.
Bản Tuyên Bố Ứng Xử Biển Đông (DOC) đã ký giữa ASEAN và Trung Quốc từ 20 năm trước, đến nay các thỏa thuận để quy định các hành động ứng xử giữa lực lượng các bên trên biển, tránh xung đột võ trang vẫn chưa đạt được. Một số trong những vấn đề cốt lõi là, các quy định thỏa thuận có “hiệu lực pháp lý” hay không. Đồng thời, các thành phần bên ngoài khu vực có được đề cập trong đó hay không.
Mấy ngày trước cuộc họp APEC, tổng thống Philippines khi họp thượng đỉnh ASEAN ở Cambodia cũng đã kêu gọi các bên nên cố gắng hoàn tất sớm các cuộc đàm phán vì đã kéo dài quá lâu. Cho tới nay, các bên liên quan đàm phán mới chỉ thỏa thuận được bản dự thảo COC đọc lần thứ nhất. Hiện đang hy vọng bản dự thảo COC đọc lần thứ hai tại kỳ họp dự trù năm tới.
Giữa Tháng Mười vừa qua, ông Dato Paduka Lim Jock Hoi (viên chức của chính phủ Brunei, gốc Hoa) tổng thư ký hiện nay của ASEAN, cho hay trong một cuộc thảo luận bàn tròn trên mạng rằng ông hy vọng các cuộc đàm phán cho Bộ COC có thể hoàn tất vào cuối năm nay. Tuy nhiên, điều mong mỏi đó không có dấu hiệu gì là sẽ xảy ra.
Philippines, Việt Nam và một số nước ASEAN có tranh chấp chủ quyền biển đảo trên Biển Đông với Trung Quốc đều muốn một Bộ COC có hiệu lực pháp lý, dựa trên các quy định của Công Ước Quốc Tế về Luật Biển (UNCLOS) và luật lệ quốc tế. Bắc Kinh đòi hỏi gạt các nước ngoài khu vực ra khỏi các thỏa hiệp cũng như tránh né ràng buộc pháp lý.
Những khác biệt vừa kể có thể thỏa hiệp được hay không, vẫn là những dấu hỏi còn bỏ ngỏ. Những lời hứa hẹn và cam kết hoàn tất đàm phán sớm cho Bộ COC đã từng nghe thấy các quan chức Trung Quốc tuyên bố rất nhiều lần những năm qua, không phải chỉ một lần. (TN) [kn]
