LOS ANGELES, California (NV) – Giữa lúc giá xăng trung bình toàn quốc chỉ là $3.83/gallon, nhưng người lái xe ở Los Angeles, California, phải trả trung bình $6.14/gallon trong ngày Thứ Tư, 27 Tháng Chín, theo đài KTLA5.
Còn ở các tiểu bang miền Nam như Mississippi, Georgia, Louisiana, South Carolina và Alabama cư dân ở những nơi này chỉ phải trả khoảng $3.30/gallon.
Giá xăng ở California tăng gần 80 cent so với cách đây một tháng và cao hơn 30 cent so với một năm trước, khi giá xăng tăng gần đến mức kỷ lục mọi thời đại của Los Angeles là $6.50/gallon kể từ Tháng Mười, 2022.
Trước tình trạng nhiên liệu đắt đỏ như trên, những câu hỏi sau đây cần được giải đáp: Tại sao giá xăng hiện nay lại tăng vọt? Tại sao dân California luôn phải trả nhiều tiền hơn?
Các chuyên gia trả lời nguyên nhân chính là California còn thiếu năng lực lọc dầu.
Trong ngắn hạn, hãng bảo hiểm AAA cho biết giá dầu toàn cầu tăng lên hơn $90/thùng trong khi nhu cầu cũng tiếp tục tăng. Đồng thời, lượng xăng dự trữ trong nước Mỹ cũng giảm nhẹ.
Vì vậy, một số điều này có thể là do quy luật kinh tế cơ bản về cung và cầu.
Ông Patrick De Haan, trưởng phòng phân tích thị trường dầu hỏa tại GasBuddy cho biết: “Theo lần kiểm tra gần đây nhất, chúng ta có không dưới bốn nhà máy lọc dầu ở Nam California đang ngừng hoạt động đột xuất hoặc đang trong tình trạng bảo trì mà không dự báo trước.”
“Chính những việc này gây áp lực rất lớn lên thị trường xăng dầu và đẩy giá lên cao rất giống với những gì chúng ta thấy năm ngoái.”
Nhưng có lẽ yếu tố lớn nhất, theo ông Haan, là thiếu cơ sở hạ tầng lọc dầu, một vấn nạn đã tồn tại từ nhiều thập niên trước đây. Điều này đã khiến tình trạng cung cấp xăng tại California bị cô lập.
“Luật lệ của California gây khó khăn cho việc xây dựng một nhà máy lọc dầu ở đây. Trên thực tế, số lượng nhà máy lọc dầu ở tiểu bang này giảm hơn một nửa kể từ năm 1991,” ông Haan nói.
“Đó là vì chính sách đẩy mạnh sử dụng nhiên liệu tái tạo, khiến làm giảm sản lượng tại các nhà máy lọc dầu, đến luật môi trường đòi hỏi sự pha trộn hóa chất đặc biệt vào những thời điểm thay đổi khí hậu khác nhau,” ông Haan giải thích.
Tất nhiên, kết quả là cư dân California không còn lựa chọn nào khác ngoài việc phải hy sinh mọi nhu cầu khác cho việc trả tiền xăng.
Ngoài yếu tố thiếu nhà máy lọc dầu, các chuyên gia cho rằng các yếu tố khu vực và chính trị đóng vai trò quan trọng trong việc ổn định giá nhiên liệu tại California.
Cuộc chiến giữa Newsom với kỹ nghệ dầu
Ông Gavin Newsom, thống đốc California, về cơ bản tuyên chiến với ngành dầu mỏ, Big Oil, cáo buộc các công ty này “nói dối và ‘bóp cổ’ người dân California để nhét đầy túi của họ.”
Một luật mới của tiểu bang có hiệu lực vào Tháng Bảy nhằm trừng phạt kỹ nghệ lọc dầu nếu một hội đồng giám sát độc lập mới xác định các công ty có hành vi sai trái hoặc thao túng thị trường.
Thống Đốc Newsom nêu lợi nhuận kỷ lục của các công ty dầu mỏ vào năm 2022, theo ông, một phần là do “chặt, chém” cư dân California.
“Với đạo luật này, chúng ta đang chấm dứt những ngày tháng hoạt động mờ ám của kỷ nghệ dầu mỏ. California đối đầu với Big Oil và giành chiến thắng,” Newsom cho biết khi ký dự luật vào Tháng Ba.
“Chúng ta không chỉ bảo vệ các gia đình, mà còn nới lỏng sự kìm kẹp mà Big Oil đã gây ra đối với nền chính trị của tiểu bang trong 100 năm qua.”
Hiệp Hội Dầu Mỏ Miền Tây (WSPA) đại diện cho các công ty xăng dầu ở California, Arizona, Nevada, Oregon và Washington, lập luận rằng các tài xế nên hướng sự tức giận của họ vào các chính sách của Newsom và tiểu bang California, chứ không phải họ.
“Ông Newsom đã thực hiện lệnh cấm sản xuất dầu trên thực tế tại bang bằng cách giữ lại giấy phép và ông ấy chuẩn bị loại bỏ dần tất cả hoạt động sản xuất dầu tại tiểu bang trong vài năm tới, khiến tiểu bang và đất nước chúng ta phụ thuộc nhiều hơn vào dầu ngoại quốc,” WSPA chỉ trích.
“$1.30 đầu tiên mà người dân California trả tại cây xăng sẽ được dùng để trả thuế và phí quản lý cũng như các chương trình mà Newsom đang áp đặt trên cư dân.”
Kỹ nghệ dầu cũng cáo buộc Newsom ủng hộ các chính sách về khí hậu do “các khu vực ven biển giàu có” của California đưa ra, gây bất lợi cho phần còn lại của tiểu bang.
Quyền lợi của giới tiêu thụ ngược với quyền lợi của kỹ nghệ khai thác dầu
Một nguyên tắc hiển nhiên mà ai cũng biết đó là khi nguyên liệu khan hiếm thì vật giá leo thang.
Ai cũng biết rằng khi dầu thô lên giá, xăng tăng theo. Tương tự khi dầu thô xuống giá, xăng rẻ.
Tuy nhiên, không có nhiều người kịp nhận ra rằng: Dầu thô xuống giá đồng nghĩa với việc kỹ nghệ dầu hỏa mất lợi nhuận.
David Lazarus, phóng viên chuyên về thị trường tiêu dùng của KTLA, cho biết: “Người dân California thất vọng một cách chính đáng vì giá xăng cao và lý do dẫn đến điều này rất phức tạp.”
“Đúng là chúng ta có thuế nhiên liệu cao, khiến đẩy giá xăng lên cao hơn. Vấn đề là, California có đông dân nhất và những con đường tại tiểu bang này bị hao mòn, hủy hoại từng ngày. Tôi không nói rằng tất cả doanh thu thuế xăng dầu của chúng ta được chi tiêu một cách khôn ngoan, nhưng mục đích là để duy trì cơ sở hạ tầng giao thông quan trọng của tiểu bang bằng việc dành chi phí để sửa chữa đường, cầu, đê và các cơ sở hạ tầng vận chuyển cốt lõi khác,” phóng viên Lazarus giải thích.
“Cam kết của California nhằm giảm sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch chắc chắn sẽ có hậu quả trước mắt, nhưng nào có ai thấy Big Oil thực hiện bất kỳ hành động gì để thay đổi tình hình nếu điều đó tác động tiêu cực đến lợi nhuận của họ,” phóng viên Lazarus phân tích tiếp tục.
“Chúng ta không thể chỉ cứ khoan dầu nội địa rồi làm công đoạn cuối cùng cho OPEC. Không thể tiếp tục như thế. Nước Mỹ hiện đã là nhà sản xuất dầu lớn nhất thế giới mà vẫn không có đủ dầu cho nhu cầu trong nước để thay đổi đáng kể chuỗi cung ứng.”
Phản bác lập luận California không thúc đẩy khai thác khiến giá dầu tăng, ông Lazarus giải thích: “Hơn nữa, giá dầu do thị trường toàn cầu ấn định nên bất kỳ loại nhiên liệu nào do các công ty dầu mỏ sản xuất nội địa sẽ được định giá theo thị trường hiện hành. Thực tế là các công ty dầu mỏ không muốn thúc đẩy năng suất vì sợ giảm lợi nhuận của họ.”
California cần tăng năng lực lọc dầu
Trong khi các thế lực liên quan đưa ra những lý do phức tạp nhằm giải thích việc khiến giá xăng ở California tăng quá mức, chuyên viên De Haan nhận thấy có một giải pháp đơn giản, mặc dù giải pháp này khó có thể thành hiện thực trong thời gian tới. Đó là California cần thêm nhà máy lọc dầu.
“Người ta sẽ không nói về các nhà máy lọc dầu. Họ chỉ nói về những vần đề khai thác dầu mỏ và điều đó không thực sự giúp ích gì cho dân chúng. Các chính sách chắc chắn là một phần quan trọng trong việc này. Nhưng xét cho cùng, thị trường California chỉ cần có thêm năng lực lọc dầu.” (MPL) [kn]
Bài liên quan:
Vì sao giá xăng ở Mỹ cao dù sản xuất dầu nhiều nhất thế giới?
Giá xăng ở Mỹ tăng? Hỏi Wall Street, đừng hỏi Biden!
Biden không có nhiều lựa chọn đối phó việc OPEC giảm sản lượng dầu
