HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Trung Quốc sẽ viện trợ để Việt Nam cải tiến đường sắt phía Bắc, và cả các dự án kỹ thuật số nhân chuyến thăm của Chủ Tịch Tập Cận Bình tuần này.
Giới truyền thông quốc tế bình luận rằng Chủ Tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đang có những hành động không để CSVN đi sâu hơn vào ảnh hưởng của Mỹ ở khu vực dù hai nước vẫn có những bất đồng về chủ quyền biển đảo tại Biển Đông.
Tờ Tuổi Trẻ ngày Chủ Nhật thuật lời Hùng Ba, đại sứ Trung Quốc tại Hà Nội, cho hay trong cuộc tiếp xúc với báo chí là “Trung Quốc sẵn sàng cung cấp khoản viện trợ không hoàn lại để Việt Nam nâng cấp và cải tạo tuyến đường từ Quảng Tây đến Hà Nội và đẩy nhanh quy hoạch xây dựng một số dự án đường sắt khác như Hà Khẩu (tỉnh Vân Nam, Trung Quốc)-Lào Cai-Hà Nội-Hải Phòng.”
“Nếu các dự án trên được hoàn thành, mức độ liên thông giữa hai nước sẽ được nâng lên, và chắc chắn hiệu suất thông quan, vận chuyển hàng hóa giữa hai nước, không có tình trạng ùn tắc hàng hóa tại biên giới,” lời ông Hùng Ba được dẫn lại trên tờ Tuổi Trẻ.
Những đoạn đường sắt kể trên từng được xây dựng từ thời Pháp đô hộ với khổ hẹp 1 mét. Mấy năm nay, báo chí trong nước đề cập tới các kế hoạch nâng cấp “theo khổ tiêu chuẩn quốc tế” (1.435m) để kết nối với Trung Quốc, vận chuyển hành khách và hàng hóa nhanh hơn, thuận lợi hơn. Hà Nội chần chừ trong dự án này vì một phần đòi hỏi những ngân khoản rất lớn, phần khác lợi ích lớn hơn phía Trung Quốc được hưởng.
Tuy nhiên, theo hãng thông tấn Reuters, các điều kiện chi tiết chưa thấy công bố nên không rõ có bao nhiêu phần tiền sẽ được cung cấp “viện trợ không hoàn lại” kèm theo những điều kiện gì. Đồng thời, Hà Nội sẽ phải vay thêm bao nhiêu để thực hiện canh tân các hệ thống đường sắt Vân Nam-Hải Phòng và Nam Ninh (Quảng Tây) tới Hà Nội, tức trên phần đất Việt Nam dài hàng trăm cây số.
Số tiền viện trợ khá lớn từ Trung Quốc có thể được coi như “chơi” lại Mỹ và phương Tây khi họ chỉ hậu thuẫn cho các dự án hạ tầng tại Việt Nam với các khoản tín dụng lãi suất thị trường, chẳng hạn đề nghị tài trợ tín dụng để chuyển đổi từ nhiệt điện than sang năng lượng tái tạo.
Kế hoạch nâng cấp đường sắt Côn Minh (Vân Nam) tới Hải Phòng đi ngang qua vùng núi có mỏ đất hiếm của tỉnh Lào Cai được phân tích như Bắc Kinh muốn đẩy Mỹ ra khỏi kế hoạch khai thác các kim loại quý hiếm này tại Việt Nam. Trữ lượng đất hiếm ở Lào Cai, Yên Bái được ước lượng lớn hàng thứ nhì thế giới sau Trung Quốc nhưng Việt Nam không có khả năng khai thác kể cả kỹ thuật và tài chính.
Trung Quốc hiện là nhà sản xuất và tinh lọc đất hiếm lớn nhất thế giới, hiện không biết Hà Nội thỏa hiệp thế nào khi Bắc Kinh không hào hứng chia sẻ kỹ thuật tinh luyện trong khi CSVN ngăn cấm xuất cảng đất hiếm dạng thô.
Trong cuộc tiếp xúc giới hạn với một số tờ báo, Đại Sứ Hùng Ba cũng đề cập tới kết nối kỹ thuật số là một trong những ưu tiên hợp tác giữa hai nước vốn đang có những trao đổi kinh tế ngày càng bùng phát.
“Cả hai nước chúng ta cần tăng cường kết nối cả trên bộ, trên biển, trên không và trên mạng Internet.” Lời ông Hùng Ba được báo chí Việt Nam dẫn lại.
Các nhà ngoại giao, chức sắc nhà nước cũng như giới chuyên viên về Việt Nam cho rằng kết nối kỹ thuật số nên hiểu như đưa Việt Nam vào “con đường tơ lụa kỹ thuật số” của Bắc Kinh, một trong những sáng kiến “vành đai và con đường” tập trung vào cáp quang, trung tâm dữ liệu và cơ sở hạ tầng viễn thông khác, ở các nước thân hữu.
Một nhà ngoại giao cho hay vấn đề cáp ngầm viễn thông dưới biển cũng là đề tài được đưa thêm vào cuộc thảo luận giữa Hà Nội và Bắc Kinh. Cáp ngầm viễn thông quốc tế tới Việt Nam đã từng bị trục trặc nhiều lần trong những năm qua, kể cả thời gian gần đây.
Việt Nam cũng dự tính thiết lập mạng Internet 5G của riêng mình và không có ý định sử dụng kỹ thuật Trung Quốc dù công ty Huawei nổi trội về mặt này. Mấy năm trước, từng có tin Hà Nội tránh dùng kỹ thuật 5G của Trung Quốc vì sợ bị gài gián điệp mạng. Tuy nhiên khi Chủ Tịch Nước Võ Văn Thưởng đến Bắc Kinh tham dự diễn đàn “vành đai và con đường” hồi Tháng Mười vừa qua, ông ta lại bắn tiếng cổ võ tăng cường hợp tác kết nối kỹ thuật số.
Dù sao, không hiểu rõ là CSVN chỉ ỡm ờ nói suông khi vẫn có những mối âu lo đối với an ninh quốc gia qua các dự án mang tính chiến lược, theo ý kiến của phân tích gia Lê Hồng Hiệp, một chuyên viên về Việt Nam của viện nghiên cứu Iseas-Yusof Ishak ở Singapore, nhất là về Biển Đông, nơi hai nước vẫn có những bất đồng sâu sắc.
Một bản tuyên bố chung cuối chuyến thăm của ông Tập Cận Bình sẽ giúp người ta hiểu phần nào về chiều hướng mối quan hệ giữa hai nước Cộng Sản dù là “đồng chí anh em” nhưng không phải không có lúc đánh nhau vỡ đầu.
Mấy năm trước, trong một bài bình luận bầy tỏ sự khó chịu của Bắc Kinh, tờ Hoàn Cầu Thời Báo cảnh cáo “người Việt Nam hãy nhỏng tai lên mà nghe tiếng đại bác.” (TN) [kn]
