PLACERVILLE, California (NV) – Tranh chấp giữa ông George Sheetz ở thành phố Placerville thuộc El Dorado County, California về “lệ phí tác động” $23,420 được Tối Cao Pháp Viện Hoa Kỳ xét xử vào ngày 9 Tháng Giêng, là một vụ án có thể gây hậu quả lớn lao đối với ngân sách chính quyền địa phương và thị trường địa ốc khắp nơi ở California và toàn quốc, theo báo mạng CalMatters.
Vấn đề ở đây là các thành phố và quận hạt phải làm gì để biện minh cho “impact fees” (lệ phí tác động), một lệ phí áp dụng cho các dự án xây dựng mới nhằm bù đắp phí phát triển để thiết lập hạ tầng cơ sở.
Tại California, phí tác động có thể lên đến hàng trăm ngàn đô la, tùy theo dự án nhà ở mới.
Ông Sheetz muốn giảm thiểu phí tác động này. Nhưng điều này sẽ dẫn đến rắc rối: Chính quyền địa phương, bị luật pháp California hạn chế tăng thuế tài sản và vay tiền, nên phải dựa vào phí tác động để chi trả cho hạ tầng cơ sở như đường sá và đường cống thoát nước.
Các thẩm phán đã đi sâu vào vấn đề pháp lý của vụ án trong cuộc tranh luận hôm nay và có vẻ vừa thất vọng vừa bối rối khi phải vật lộn với việc lệ phí của El Dorado County nên được giải quyết ra sao cho hợp tình hợp lý.
Vụ kiện bắt đầu năm 2016 khi ông George Sheetz xây một ngôi nhà nhỏ trên một khu đất trống thuộc thành phố Placerville. El Dorado County buộc ông Sheetz phải trả lệ phí tác động là $23,420 để tài trợ cho các con đường, xa lộ và cầu địa phương.
Với sự trợ giúp của Pacific Legal Foundation, một tổ chức pháp lý bất lợi nhuận, ông lập luận rằng, trái ngược với tiền lệ của Tối Cao Pháp Viện đã có hàng bốn thập kỷ, quận hạt đã không chứng minh được rằng lệ phí tương xứng với việc xây căn nhà nhỏ của ông.
“Ai cũng muốn có đường sá, trường học và hạ tầng cơ sở tốt, vì vậy chính phủ phải có nhiều cách để thu tiền, bao gồm cả thuế để trả cho những thứ đó,” ông Paul Beard, luật sư của ông Sheetz, nói trước tòa. “Điều chúng tôi muốn nói là chính phủ không thể chọn một vài chủ nhà cần giấy phép vào bất kỳ thời điểm nào, rồi bắt họ phải trả phí tổn cho hạ tầng cơ sở công cộng đó.”
Luật sư đại diện cho El Dorado County phản bác rằng các giới chức đã hoàn tất thẩm định cần thiết về mặt pháp lý để biện minh cho việc thu lệ phí. Nhưng ngay cả khi họ không làm như vậy thì các lệ phí do các dân cử địa phương thông qua được áp dụng bình đẳng cho tất cả những người nộp đơn – trái ngược với các lệ phí đánh vào một dự án phát triển cụ thể – cũng không bảo đảm sự giám sát tư pháp chặt chẽ như vậy.
Yêu cầu thành phố và quận hạt chỉ ban hành lệ phí sau khi họ đã thực hiện phân tích kỹ lưỡng, cụ thể về tài sản về tác động của một dự án phát triển đối với các tuyến đường địa phương, chẳng hạn, “sẽ làm gián đoạn nếu không muốn nói là phá hủy khả năng tài trợ cho hạ tầng cơ sở vốn cần thiết để phục vụ sự phát triển mới, khiến sự phát triển đó bị đình trệ,” Luật Sư Aileen Marie McGrath, đại diện El Dorado County, lập luận.
Vụ kiện thu hút sự chú ý của nhiều nhóm có quyền lợi trái ngược như các nhóm công nghiệp xây dựng, những người bảo vệ quyền sở hữu bảo thủ và những người ủng hộ “Yes In My Backyard” đều đã đệ đơn yêu cầu tòa án buộc chính quyền địa phương phải giải quyết chuyện này trước khi tính phí xây dựng.
Quyết định chống lại ông Sheetz sẽ cho phép “các lệ phí không bị hạn chế đối với sự phát triển mới, làm tăng thêm chi phí nhà ở tại California và các tòa án khác từ chối yêu cầu chính phủ thể hiện sự tương xứng giữa lệ phí và tác động mà một dự án xây dựng mới gây ra cho hạ tầng cơ sở,” Hiệp Hội Công Nghiệp Xây Dựng California viết trong bản tóm tắt từ Tháng Sáu.
Các nhóm chính quyền thành phố và quận hạt, cùng với chính quyền của cả tiểu bang California và Hoa Kỳ, đứng ra bảo vệ El Dorado County.
Nhiều quan sát viên tòa án hy vọng tòa sẽ đứng về phía chủ nhà và yêu cầu các thành phố và quận hạt làm việc kỹ lưỡng hơn một chút để biện minh cho các lệ phí mà họ áp đặt đối với việc xây dựng nhà mới. Hiện vẫn chưa rõ phán quyết như vậy có thể đi được bao xa và liệu nó có thể đặt ra những giới hạn mới đối với cách tăng doanh thu của thành phố hay không.
“Để đặt đâu ra đó là một cơn ác mộng,” Thẩm Phán Amy Coney Barrett của Tối Cao Pháp Viện Mỹ nói.
Một trường hợp độc đáo của California
Mặc dù cuộc tranh luận hôm nay diễn ra trong những đám mây mờ ảo trong việc xem xét Hiến Pháp, nhưng đối với các nhà phát triển ở California, vấn đề trước mắt rất cụ thể. Họ là nhóm người đã phải bất mãn từ lâu về lệ phí tác động.
Tính đến năm 2015, lệ phí tác động trung bình cho một ngôi nhà riêng ở California tăng gấp bốn lần so với các tiểu bang khác. Mặc dù các khoản phí như vậy chỉ có ở một số ít khu vực pháp lý bên ngoài California, nhưng lại “hầu như phổ biến.”
Theo một nghiên cứu năm 2018 của đại học UC Berkeley, phí tác động trong một cuộc khảo sát về các thành phố ở California dao động từ 6% đến 18% giá nhà trung vị tại địa phương.
Không có gì đáng ngạc nhiên khi các thành phố và quận hạt tại California phụ thuộc rất nhiều vào hình thức tăng ngân quỹ này. (ĐG) [đ.d.]
