Luật Sư tại California và Washington. Luật Sư LyLy Nguyễn chuyên về Luật Khánh Tận Chương 7,3 cho cá nhân và cơ sở thương mại, xóa hết các loại nợ, tranh tụng trước Tòa Khánh Tận và khai phá sản hủy bỏ nợ thuế. Về Hoạch Định Tài Sản, Luật Sư LyLy chuyên thảo Di Chúc và Tín Mục (trust), ủy quyền điều hành tất cả tài sản, dặn dò săn sóc y tế khi bất lực và hoạch định kế nghiệp. Về Luật Thuế, Luật Sư LyLy đại diện cho thân chủ trường hợp bị kiểm thuế, xin ngưng tịch thâu tài sản vì thiếu thuế, đại diện biện hộ trước Tòa Án Thuế và điều đình xin giảm nợ thuế. Về Luật Thương Mại, Luật Sư LyLy giúp thành lập công ty và tổ hợp hùn hạp. Ngoài ra, Luật Sư LyLy còn rất giàu kinh nghiệm về thuế lợi tức cá nhân, thuế trả nhân công, thuế mua bán và thuế tài sản ở hai cấp liên bang và tiểu bang. Nếu cần, tham khảo riêng xin liên lạc với Luật Sư LyLy Nguyễn tại văn phòng ở 17151 Newhope Street, Suite 113, Fountain Valley, California 92708. Ðiện thoại: (714)-531-7080. Email: [email protected]; website:www.lylylaw.com
LyLy Nguyễn, ESQ, JD, LLM
Trước đây chúng tôi có trình bày rõ về việc lập tín mục (a trust) là một thủ tục theo luật pháp Hoa Kỳ cho phép một cá nhân được quyền chuyển tất cả gia sản để ủy thác quản trị thay mình kể cả lúc còn sống hay sau khi chết.
Nhân vật được ủy nhiệm đứng ra cai quản tài sản đặt trong tín mục được gọi là tín viên (trustee). Khác với người chấp hành di chúc chỉ có nhiệm vụ đứng ra thực thi những điều dặn dò trong chúc thư chia di sản cho thừa kế; tín viên có nhiệm vụ bao quát và lâu dài hơn trong việc kế nhiệm quản lý và điều hành gia tài cho phúc lợi của những người thừa hưởng dù rằng người chủ sản nghiệp đã qua đời hay đang bị tàn phế. Theo luật định thì tín viên có thể là một cá nhân hay một cơ sở. Bài này đề cập đến việc nên lựa chọn ai để ủy thác làm tín viên giúp cai quản tín mục cho hữu hiệu.
Thông thường những vị lập tín mục sinh thời (living trust) thường tự chỉ định chính mình đứng ra làm tín viên trong thời gian đầu. Nhưng còn các loại tín mục khác thì sao? Phần đông những tỷ phú Mỹ có sản nghiệp kếch sù thường đặt các cơ sở tài chánh làm tín viên. Riêng chúng ta, giả sử có lập tín mục thì nên chỉ định ai làm tín viên, nên dùng người nhà hay mướn cơ sở bên ngoài, đằng nào có lợi hơn?
Nhiều vị muốn di sản để lại sau khi chết đi vẫn còn tiếp tục gây lợi cho con cháu hưởng thụ thì trong di chúc dặn dò khi chết sẽ đặt trọn tài sản vào một tín mục. Khi đó người chấp hành di chúc chỉ việc chuyển tài sản ủy thác cho tín viên tùy theo ý muốn của người sáng lập hoặc phân phối cho thừa kế hay tiếp tục điều hành hoạt động sinh lợi. Nghĩa vụ của người chấp hành di chúc tuy nặng nề nhưng ít ra cũng sẽ kết thúc mau chóng, cho dù lâu nhất bất quá cũng chỉ một vài năm; ngược lại nhiệm vụ của tín viên có thể kéo dài liên tục qua nhiều năm. Hơn nữa tín viên phải có kinh nghiệm trong việc thu thập di sản, thanh toán thuế má, bảo vệ gia tài, đầu tư tiền bạc, trang trải nợ nần, kết toán sổ sách từng tam cá nguyệt hay hàng năm, cùng điều hành tiền bạc cho các người thụ hưởng. Không những thế lại còn có quan hệ tình cảm trong mọi giao dịch khi tín viên phải tham khảo với các người thừa hưởng về số tiền mỗi lần cấp phát ít nhiều ra sao, xác định các chi phí nào cần thanh toán, hay khoản nào được phép rút trong vốn. Quyền hạn của tín viên có thể thay đổi rất khác biệt tùy theo ngôn ngữ viết trong hợp đồng thiết lập tín mục (truth agreement). Nói chung ý kiến cho tín viên quyền hạn rộng rãi rất đúng để thích ứng với nền kinh tế có nhiều thay đổi bất chợt. Thêm vào đó luật pháp có thể đặt giới hạn trên vài loại hoạt động đầu tư cho nên trong hợp đồng thiết lập tín mục cần ghi rõ những quyền hạn ủy thác cho tín viên.
Tín mục là một hợp đồng có giá trị pháp lý, do đó tín viên – dù là ngân hàng hay là thân nhân, tất cả đều ràng buộc theo luật – phải thi hành đúng theo chỉ thị của người sáng lập ghi trong tín mục về việc quản trị tiền bạc sao cho thận trọng và hợp lý. Nếu tín viên điều hành tiền bạc của tín mục một cách sai trái thì bất cứ người thụ hưởng nào cũng có quyền yêu cầu chứng minh kế toán rõ ràng mọi khoản chi thu. Trường hợp ngờ vực tín viên không hành động đúng đắn và hợp lệ thì mọi người thừa hưởng đều có quyền kiện ra trước tòa án yêu cầu bồi thường khoản tiền sử dụng sai lạc hay làm lỗ lã vô lý, đồng thời xin truất quyền tín viên đó. Muốn kiện như vậy dĩ nhiên người bất mãn phải chứng minh rõ ràng chi tiết chứ không phải chỉ có lời cáo buộc suông; thí dụ không thể chỉ lên án mơ hồ rằng tín viên mua bán cổ phiếu khiến thua lỗ mà phải nêu được bằng cớ mua bán những loại cổ phiếu nào không đúng lúc.
Như vậy ai đáng làm tín viên? Quyết định lớn nhất trong việc chỉ định tín viên là chọn người trong gia đình hay mướn chuyên gia bên ngoài. Nhiều người thiết lập tín mục thường tự quyết định lấy việc lựa chọn tín viên vì lý do không gì khác hơn là muốn bảo mật chuyện riêng tư. Một cách khác khá có lý là cho mọi người trong gia đình cùng biết giá tiền phải trả nếu mướn tín viên chuyên gia từ bên ngoài và cho tất cả được góp ý làm sao chọn được tín viên tốt nhất. Mọi người thừa hưởng đủ trưởng thành thì đều cho tham gia ý kiến. Cuối cùng sau khi gia chủ nhắm mắt yên nghỉ vĩnh viễn rồi thì chính những kế thừa sẽ chịu ảnh hưởng do quyết định này, hay nhờ dở chịu, không thể kêu ca oán thán vào đâu vì chính mình đã dính dấp vào việc chọn người ủy thác.
Vậy nên chọn thân nhân làm tín viên hay không nên? – Mục đích chính nhiều người muốn dùng thân nhân để tránh khỏi phải trả tiền công tốn kém. Lẽ dĩ nhiên dùng người nhà thì đỡ được một khoản phí tổn lớn, hơn nữa thêm tin cậy vì cá nhân người này cũng có quyền lợi dính dáng trong thành quả của tín mục. Nếu nhân vật đó lại có khả năng điều hành tài chánh, có đủ thời giờ và thiện chí và nếu gia chủ không sợ xẩy ra tranh chấp quyền lợi trong gia đình khi chỉ đặt một tín viên, thì việc dùng người nhà rất thích hợp nhất là với gia tài cỡ nhỏ hoặc cỡ trung. Cần nhớ khi đặt thân nhân làm tín viên thì cũng phải chỉ định luôn một người phụ phòng hờ trường hợp tín viên chính bị chết, tàn phế, ly dị, hoặc xẩy ra tai biến nào khác hay sinh bất hòa trong gia đình.
Những điểm bất lợi khi dùng thân nhân làm tín viên gồm có:
- Thiếu kinh nghiệm – Người trong gia đình thường kém nhạy cảm trong vấn đề tiền bạc không bì được với các chuyên gia tài chánh, do đó vẫn cần mướn người kinh nghiệm giúp giải quyết vấn đề.
- Thiếu lâu bền – Tín mục thường tồn tại dài hạn nhiều năm. Cá nhân tín viên già rồi phải chết nhưng ngân hàng thì không bao giờ chết. Giả sử có sáp nhập với cơ sở khác thì ngân hàng mới vẫn tiếp tục điều hành tín mục hiện hữu của thân chủ liên tục không bị gián đoạn.
- Tranh chấp trong gia đình – Tùy theo quan hệ gần xa với các người thụ hưởng, tín viên người nhà có thể gặp trở ngại trước những đòi hỏi của người thụ hưởng ngược lại với những an bài tốt đẹp nhất cho họ. Khi tín viên là một trong số anh chị em trong nhà thông thường sẽ xảy ra xung đột rối rắm cả đám, còn ngược lại nếu là người ngoài thì sẽ không gặp trở ngại này.
Nếu mướn cơ sở bên ngoài làm tín viên thì có lợi và hại ra sao? – Thông thường tài sản tín mục lớn trên một triệu Mỹ kim hoặc nội bộ gia đình đang có tranh chấp lủng củng thì tốt hơn hết nên mướn nhân sự hoặc cơ sở bên ngoài thí dụ như ngân hàng, công ty ủy thác (trust company) hay luật sư cai quản.
Ngân hàng và công ty ủy thác là những cơ sở cố định hoạt động lâu dài cho nên có khả năng đứng ra quản trị tín mục cho thân chủ cả hàng chục năm hay lâu hơn nữa. Ngoài ra họ còn giàu kiến thức chuyên môn lẫn kinh nghiệm về mọi phương diện đầu tư. Họ làm việc rất khách quan theo qui định của luật pháp. Nếu so sánh mức tín nhiệm giữa thân nhân, bạn bè thì ngân hàng có nhiều ưu điểm hơn. Cơ sở cũng còn đắc dụng cho nhiều việc khác như đầu tư, soạn hồ sơ thuế, quản trị và kế toán. Nói theo ngôn ngữ luật pháp thì cơ sở tài chánh trường thọ hơn nên thường được đặt làm kế vị căn bản sau khi người tín viên đầu tiên chết đi.
Tuy nhiên dùng cơ sở làm tín viên có những bất lợi sau đây:
- Tốn phí – Nếu dùng ngân hàng hay công ty ủy thác để quản trị tài sản dĩ nhiên phải tính đến chi phí phải trả cho dịch vụ này. Dĩ nhiên giá biểu thù lao rất cao, ngay cả giá tối thiểu dành cho những tín mục cỡ trung hay cỡ nhỏ cũng quá đắt, do đó cần phải tham khảo kỹ lưỡng phí tổn thực sự phải trả một cách chi tiết tính từng mục kể cả tiền chấm dứt dịch vụ. Tuy nhiên mọi lệ phí trả cho tín viên đều được dùng khai giảm thuế lợi tức cá nhân của người thụ hưởng.
- Bảo thủ – Đầu tư ngân hàng thường rất bảo thủ kể cả mọi điều lợi lẫn bất lợi. Giả sử gia chủ là người sáng lập tín mục từng tìm ra nhiều cách đầu tư hữu hiệu nên chỉ thị tín viên cứ thi hành đúng như vậy. Sau này khi qua đời đường hướng đó có thể trở thành thất bại vì thời cuộc đổi thay, thí dụ trước đây nếu đầu tư vào các kỹ nghệ điện tử cổ phiếu lên như diều, nhưng ngày nay tình thế đổi ngược nếu tiếp tục đeo theo có thể trở thành đại nạn vốn liếng trắng tay.
- Thiếu nhân tính – Tuy ngân hàng không bao giờ chết, nhưng không có nghĩa là các thừa kế giao tiếp được mãi cùng một giới chức; ngược lại nhân viên tòng sự tại các cơ sở này luôn luôn thay đổi. Thân chủ ký thác tiền bạc vào trương mục từng thấy ngân hàng thay tên hay đổi chủ là chuyện thường tình. Dĩ nhiên các thừa kế bao giờ cũng cần liên lạc và bàn thảo với tín viên, cũng như cần người tín cẩn để lắng nghe ý kiến của họ mà giải quyết thích đáng theo nguyện vọng; cho nên nhiều khi cơ sở không đáp ứng được nhu cầu đó. Mặt khác khi có tranh chấp hay cãi vã giữa các thân nhân với nhau thì cơ sở hoàn toàn không giải quyết gì được cho tất cả.
Trước nhiều điểm bất lợi trong cả hai cách dùng thân nhân hoặc cơ sở làm tín viên nên đã đưa đến một giải pháp dung hòa khác. Theo cách này thì chọn một thân nhân đáng tín cẩn nhất làm tín viên đồng thời cũng mướn một ngân hàng hay công ty ủy thác làm “cố vấn độc lập” (independent adviser) thay vì gọi là “tín viên phụ” (co-trustee). Lệ phí trả cho cố vấn sẽ nhẹ hơn rất nhiều nếu so với tiền công trả cho tín viên.
Cũng như thường lệ người viết xin xác nhận nội dung của những loạt bài tìm hiểu luật pháp này chỉ có mục đích sử dụng với tính cách thông tin (information) giúp quí độc giả một vài kiến thức tổng quát về luật pháp Hoa Kỳ mà thôi và không thể coi như liên hệ của luật sư với thân chủ (attorney-client relationship). Do đó nếu có vấn đề liên quan đến luật, quí độc giả vẫn cần thảo luận với một luật sư chuyên môn về trường hợp của quí vị.
