MANILA, Philippines (NV) – Chính phủ Philippines bắt giữ cựu Tổng Thống Rodrigo Duterte hôm Thứ Ba, 11 Tháng Ba sau khi nhận được trát cáo buộc ông phạm tội ác chống lại loài người từ Tòa Án Hình Sự Quốc Tế ICC, CNN loan tin.
ICC từng điều tra vai trò của Duterte trong chiến dịch đàn áp ma túy tàn bạo từ lúc ông còn đương nhiệm, làm hơn 6,000 người chết, theo dữ liệu từ cảnh sát, mặc dù các nhà quan sát độc lập tin rằng số trường hợp xử tử ngoài vòng pháp luật có thể còn cao hơn nhiều.
Trên đường từ Hồng Kông quay về Philippines hôm Thứ Ba, Duterte, 79 tuổi, bị bắt giữ trong khung cảnh hỗn loạn tại phi trường chính ở thủ đô Manila.
Văn Phòng Tổ Chức Cảnh Sát Hình Sự Quốc Tế Interpol tại Manila nhận được “bản sao của trát bắt giữ chính thức từ ICC” vào sáng Thứ Ba, Văn Phòng Truyền Thông Tổng Thống cho biết trong một tuyên bố.
“Trong lúc ông ấy (Duterte) xuống phi trường, Tổng Chưởng Lý lập tức trình báo cho ICC nhằm ban hành trát bắt giữ cựu Tổng Thống vì tội ác chống lại loài người,” tuyên bố cho biết, đồng thời nói thêm rằng Duterte đang bị chính quyền Philippines tống giam.
Duterte liền chất vấn trát bắt giữ được ban hành dựa trên cơ sở nào.
“Luật pháp là gì và tôi phạm tội gì?” ông nói trong một đoạn phim do con gái Veronica “Kitty” Duterte đăng trên mạng xã hội.
CNN đã liên lạc với Interpol và ICC để yêu cầu bình luận.
Trước đây, một số nhà bình luận gọi Duterte là “Trump của Á Châu” do tính cách lãnh đạo bất cần và lời lẽ khoa trương. Năm 2016, sau khi lên nắm quyền, Duterte cam kết thực thi cuộc chiến chống ma túy và những kẻ buôn bán ma túy tại quốc gia Đông Nam Á.
Chiến dịch đàn áp ma túy tàn bạo sát hại hàng ngàn người, trong đó nạn nhân gồm có các thanh niên xuất thân từ các khu ổ chuột nghèo đói, bị cảnh sát và những tay súng côn đồ kết liễu trong một chiến dịch nhắm vào những kẻ buôn bán ma túy.
ICC vào cuộc sau hàng loạt hành động tắm máu, kế đến là cuộc điều tra kéo dài nhiều tháng tại Hạ Viện, thậm chí Thượng Viện do anh em họ của tổng thống đương nhiệm cũng dẫn đầu một cuộc điều tra riêng biệt.
Duterte nhiều lần chối bỏ hành vi sát nhân ngoài vòng pháp luật nhắm vào những kẻ tình nghi buôn bán ma túy, mặc dù ông cũng công khai thừa nhận việc ra lệnh cho cảnh sát bắn hạ các nghi can chống cự.
Duterte rút Philippines khỏi ICC vào năm 2018 nhưng chính thức có hiệu lực vào ngày 17 Tháng Ba 2019, cho nên theo quy chế rút lui, ICC vẫn có thẩm quyền liên quan tới những kẻ phạm tội khi một quốc gia vẫn còn tư cách thành viên, trong trường hợp này là thời điểm từ 2016 tới 2019 của nhiệm kỳ tổng thống.
Chính quyền Tổng Thống Ferdinand Marcos Jr., nhà lãnh đạo đắc cử năm 2022 chỉ ra rằng nhà chức trách có thể giao nộp Duterte cho ICC, theo Reuters.
Trong sinh hoạt diễn ra hôm Chủ Nhật tại Hồng Kông, Duterte chỉ trích ICC sau những lời đồn đoán rằng cơ quan toàn cầu này sẽ ban hành trát bắt giữ ông vì dính líu tới cuộc đàn áp ma túy.
“Tôi làm gì sai ư? Tôi đã dốc hết sức bình sinh trong nhiệm kỳ của mình để đem lại một chút yên bình và thanh thản cho nhân dân Philippines.”
Trả lời các nguồn tin liên quan tới vụ bắt giữ, Harry Roque, từng là phát ngôn viên cho Duterte nói: “Trát bắt giữ được ban hành vào thời điểm chúng tôi không còn là thành viên ICC nên điều này không có căn cứ.”
Nhưng các tổ chức nhân quyền lại tán tụng việc bắt giữ Duterte và kêu gọi Philippines giao nộp cựu tổng thống cho ICC.
Trước khi đắc cử tổng thống, Duterte từng đặt nền móng cho cuộc chiến chống ma túy đẫm máu, khi đó cảnh sát được trang bị võ khí nhằm chống lại những kẻ sử dụng ma túy, những kẻ buôn bán chợ đen cũng như những kẻ đầu sỏ.
Trên cương vị thị trưởng Thành Phố Davao, một đô thị 1.5 triệu dân trên đảo Mindanao phía Nam Philippines, Duterte từng gầy dựng danh tiếng cho quốc gia trong hơn hai thập niên nhờ những hành động thực tế trong việc đối đầu với tội phạm.
Mặc dù tuổi cao sức yếu cũng như mối đe dọa từ trát bắt giữ tại ICC, Duterte vẫn ghi danh tranh cử chức vụ thị trưởng thành phố quê hương tại miền Nam vào Tháng Mười. Hành động này được đánh giá rộng rãi là một nỗ lực nhằm củng cố triều đại chính trị đang chịu ảnh hưởng do con gái ông, Phó Tổng Thống Sara Duterte đang mâu thuẫn với Tổng Thống Marcos Jr. (TTHN)
