Mục này chỉ nhằm giải đáp các thắc mắc về sức khoẻ có tính cách tổng quát. Cho các vấn đề cụ thể, chi tiết cuả từng bệnh nhân, xin liên lạc với bác sĩ để được thăm khám trực tiếp.
Nhiều thông tin thiết thực và bổ ích khác về sức khoẻ cũng được phát trên đài Radio Chuyện Sáng Chủ Nhật ở vùng Orange County, California, vào mỗi sáng Chủ Nhật từ sáu đến chín giờ, trong chương trình Câu Chuyện Sức Khoẻ Sáng Chủ Nhật. Nhiều thông tin sức khỏe bổ ích khác cũng có thể tìm thấy trên các web site www.nguyentranhoang.com và www.radiochuyensangchunhat.com hoặc điện thoại (714) 531-7930.
Bác Sĩ Nguyễn Trần Hoàng
- ADHD là gì
Bạn đã bao giờ gặp một người không thể ngồi yên một chỗ, luôn di chuyển, nói rất nhiều, hoặc quên làm bài tập liên tục chưa? Có thể họ đang mắc ADHD!
ADHD là viết tắt của “Attention Deficit Hyperactivity Disorder” – có nghĩa là Rối Loạn Tăng Động Giảm Chú Ý. Đây là một rối loạn phát triển thần kinh, có nghĩa là nó ảnh hưởng đến cách bộ não hoạt động, khiến người mắc gặp khó khăn trong việc tập trung, kiểm soát hành vi và điều chỉnh mức năng lượng của mình.
ADHD không phải là bệnh truyền nhiễm, và cũng không phải là dấu hiệu của sự lười biếng hay nghịch ngợm. Thực tế, ADHD liên quan đến cách não bộ xử lý thông tin và kiểm soát sự chú ý. Người mắc ADHD không hề muốn quên bài tập hay làm phiền người khác, nhưng bộ não của họ hoạt động khác biệt so với người bình thường, khiến họ dễ bị phân tâm và khó kiểm soát hành vi.
- ADHD phổ biến thế nào
ADHD là một trong những rối loạn phát triển thần kinh phổ biến nhất trên thế giới. Ở Mỹ, theo một số nghiên cứu, khoảng 6 triệu trẻ em (khoảng 9.8% số trẻ từ 3-17 tuổi) mắc ADHD. Trên thế giới, tỷ lệ này khoảng 5-7% ở trẻ em. ADHD không chỉ ảnh hưởng đến trẻ em mà còn có thể tiếp tục kéo dài đến tuổi trưởng thành. Khoảng 4.4% người lớn tại Mỹ cũng được chẩn đoán mắc ADHD, và nhiều người trưởng thành không hề biết mình mắc rối loạn này.
- Nguyên nhân gây ADHD
Các nhà khoa học chưa biết chính xác lý do tại sao một số trẻ mắc ADHD, nhưng họ tin rằng nó có thể do:
Di truyền: Nếu cha mẹ hoặc người thân mắc ADHD, trẻ cũng có nguy cơ cao bị ADHD.
Vấn đề về não bộ: Một số vùng trong não của người mắc ADHD hoạt động khác so với người không mắc ADHD, đặc biệt là những vùng liên quan đến kiểm soát chú ý và tự điều chỉnh hành vi.
Môi trường trước và sau khi sinh: Trẻ sinh non, thiếu cân hoặc mẹ tiếp xúc với chất độc như thuốc lá và rượu khi mang thai có thể có nguy cơ cao mắc ADHD.
Tiếp xúc với chất độc: Những chất như chì có thể ảnh hưởng đến sự phát triển não bộ của trẻ và làm tăng nguy cơ ADHD.
- ADHD có những loại nào?
Có 3 loại chính của ADHD:
Chủ yếu không chú ý (Inattentive Type):
Dễ bị phân tâm, quên mất nhiệm vụ quan trọng.
Khó chú ý đến chi tiết, thường làm bài cẩu thả.
Gặp khó khăn trong việc tổ chức công việc và quản lý thời gian.
Hay mất đồ dùng như sách vở, chìa khóa, đồ chơi.
Gặp khó khăn trong việc lắng nghe và làm theo hướng dẫn.
Chủ yếu tăng động – bốc đồng (Hyperactive-Impulsive Type):
Luôn chạy nhảy, leo trèo không ngừng ngay cả khi không phù hợp.
Không thể ngồi yên trong lớp học hoặc trong các tình huống cần sự yên tĩnh.
Nói quá nhiều, thường ngắt lời hoặc trả lời trước khi người khác nói xong.
Hành động mà không suy nghĩ đến hậu quả.
Gặp khó khăn trong việc chờ đợi đến lượt mình.
Kết hợp cả hai loại trên (Combined Type):
Đây là loại phổ biến nhất, trong đó trẻ vừa khó tập trung vừa rất hiếu động và bốc đồng.
- Điều gì xảy ra nếu ADHD không được chẩn đoán và chữa trị sớm
Học tập gặp khó khăn, dẫn đến điểm số kém và không theo kịp bạn bè.
Khó khăn trong giao tiếp, bị bạn bè xa lánh vì cách hành xử bốc đồng.
Tự ti và mất động lực, do bị la mắng và gặp thất bại liên tục.
Dễ gặp tai nạn, do thiếu kiểm soát và không suy nghĩ kỹ trước khi hành động.
- Phương pháp điều trị ADHD
Dùng thuốc: Giúp giảm triệu chứng ADHD.
Trị liệu hành vi: Dạy trẻ cách kiểm soát cảm xúc.
Hỗ trợ từ giáo viên: Giúp trẻ tổ chức bài tập dễ dàng hơn.
Sự kiên nhẫn của cha mẹ: Quan trọng trong việc hướng dẫn trẻ phát triển tốt.
Hai cuộc đời – Một sự khác biệt
Minh – Gia đình nhận ra ADHD sớm và tìm kiếm sự giúp đỡ
Minh sinh ra trong một gia đình trung lưu tại Little Saigon, California. Cha mẹ Minh, dù bận rộn công việc, vẫn luôn quan tâm đến con. Khi Minh lên 6 tuổi, cô giáo nhận thấy cậu bé rất thông minh nhưng thường xuyên mất tập trung, quên làm bài tập và không thể ngồi yên trong lớp. Thay vì chỉ trích con, cha mẹ Minh đã tìm hiểu và đưa Minh đến gặp chuyên gia tâm lý.
Sau khi được chẩn đoán ADHD, Minh bắt đầu điều trị bằng một kế hoạch tổng hợp bao gồm thuốc, trị liệu hành vi và sự hỗ trợ từ giáo viên. Cha mẹ Minh kiên trì giúp con rèn luyện kỹ năng tổ chức, sử dụng lịch ghi nhớ và tạo ra môi trường học tập không có yếu tố gây xao nhãng. Nhờ đó, Minh dần cải thiện được sự tập trung và kiểm soát hành vi của mình.
Sau nhiều năm kiên trì, Minh tốt nghiệp đại học ngành Khoa học Máy tính và có công việc ổn định. Dù vẫn phải áp dụng các phương pháp quản lý ADHD, Minh có cuộc sống hạnh phúc và thành công.
Nam – Gia đình không nhận ra ADHD và bỏ lỡ cơ hội
Nam sinh ra trong một gia đình có hoàn cảnh khó khăn tại Little Saigon, California. Bố mẹ Nam làm việc nhiều giờ, không có nhiều thời gian quan tâm đến con cái. Khi Nam lên lớp 1, cậu bé cũng có những dấu hiệu tương tự Minh: quên bài tập, không thể ngồi yên, thường xuyên mất tập trung trong lớp. Tuy nhiên, thay vì tìm kiếm sự giúp đỡ, bố mẹ Nam chỉ nghĩ rằng con mình nghịch ngợm và không chịu học.
Do không được chẩn đoán, Nam lớn lên với nhiều khó khăn. Ở trường và ở nhà, cậu thường xuyên bị khiển trách, điểm số sa sút, và dần mất tự tin. Khi trưởng thành, Nam gặp khó khăn trong công việc vì không thể tập trung và làm việc hiệu quả. Không có ai giúp cậu phát triển các kỹ năng quản lý ADHD, Nam liên tục nhảy việc và không có sự ổn định trong cuộc sống.
Kết luận
Hai câu chuyện của Minh và Nam cho thấy rằng ADHD không phải là một rào cản nếu được phát hiện và điều trị kịp thời. Một quyết định đúng đắn từ cha mẹ có thể thay đổi hoàn toàn tương lai của con cái.
Nếu con bạn có dấu hiệu ADHD, đừng chần chừ – hãy tìm kiếm sự giúp đỡ ngay hôm nay để mở ra con đường tươi sáng cho tương lai của trẻ.
Tại sao nhiều trẻ ADHD không được điều trị?
Có nhiều lý do khiến cha mẹ không đưa con đi chẩn đoán và điều trị ADHD:
Thiếu hiểu biết: Nhiều cha mẹ không nhận ra ADHD là một rối loạn y khoa thực sự, thay vào đó cho rằng con chỉ nghịch ngợm hoặc lười biếng.
Sợ bị kỳ thị: Một số gia đình lo lắng về việc con bị dán nhãn là “bệnh” hoặc “có vấn đề về tâm lý”.
Thiếu thông tin về điều trị: Một số cha mẹ không biết rằng có nhiều phương pháp điều trị hiệu quả giúp trẻ cải thiện cuộc sống.
Sợ tác dụng phụ của thuốc: Một số phụ huynh lo ngại rằng thuốc điều trị ADHD có thể ảnh hưởng đến con, mặc dù thuốc thường an toàn nếu được sử dụng đúng cách.
Điều kiện tài chính: Nhiều người sợ rằng chi phí khám và điều trị ADHD có thể là gánh nặng cho một số gia đình. Thật ra, có nhiều tổ chức vô vụ lợi cũng như MediCal và chương trình giáo dục đặc biệt trong trường học có thể giúp đở rất nhiều mà không tốn kém dù cho gia đình có thu nhập thấp.
Cần chú ý rằng, không điều trị ADHD có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến cuộc sống của trẻ.
Điều trị đúng cách có thể giúp trẻ học tốt hơn, kết bạn dễ dàng hơn, và có một tương lai sáng lạn hơn hẳn.
