TEHRAN, Iran (NV) – Iran sẵn sàng thỏa thuận với Tổng Thống Donald Trump về vấn đề nguyên tử nhưng phải có vài điều kiện nhất định nhằm đổi lấy việc thu hồi lệnh trừng phạt kinh tế, một cố vấn cao cấp cho lãnh tụ tối cao Iran nói với NBC News hôm Thứ Tư, 14 Tháng Năm.
Ali Shamkhani, cố vấn chính trị, quân sự và nguyên tử cao cấp cho Lãnh Tụ Tối Cao Iran Ayatollah Ali Khamenei, là một trong những viên chức cao cấp nhất tại Iran công bố các buổi thảo luận giữa các nhà lãnh đạo.
Shamkhani cho biết Iran cam kết không bao giờ chế tạo võ khí nguyên tử, loại bỏ kho dự trữ uranium dồi dào có thể dùng để chế tạo thành võ khí, và đồng ý rằng chỉ phát triển uranium cho mục đích dân sự khi cần thiết đồng thời cho phép các thanh tra quốc tế giám sát tiến trình này, đổi lấy, Hoa Kỳ phải lập tức bãi bỏ tất cả lệnh trừng phạt kinh tế nhắm vào Iran.
Khi được hỏi liệu Iran có đồng ý tiến tới thỏa thuận ngay tức thì nếu Hoa Kỳ đáp ứng các điều kiện hay không, Shamkhani trả lời “Có.”
Bình luận của Shamkhani dường như là tuyên bố công khai và rõ ràng nhất từ trước tới nay do các nhân vật thân tín của lãnh tụ tối cao đưa ra, cho thấy Iran mong mỏi đạt được thỏa thuận. Tại Iran, lãnh tụ tối cao là người đưa ra quyết định cuối cùng trong tất cả vấn đề an ninh quốc gia.
Shamkhani nói chuyện với NBC News chỉ vài giờ sau khi Trump chìa “một cành cây olive” cho Iran cùng các mối đe dọa trừng phạt kinh tế tàn khốc nếu Iran không chấp nhận thỏa thuận kiểm soát chương trình nguyên tử.
Tuyên bố của Tổng Thống Trump bị Tổng Thống Iran Masoud Pezeshkian chỉ trích.
“Ông ấy nghĩ rằng chỉ cần đặt chân lên đất Iran, hô hào rồi dọa nạt chúng tôi là xong sao. Với dân Iran, tử vì đạo còn êm đẹp hơn nhiều so với việc nằm yên chờ chết,” Pezeshkian nói hôm Thứ Tư trong các bình luận chiếu trực tiếp trên truyền hình nhà nước, theo Reuters. “Các người nghĩ các người đang hù ai vậy? Không có kẻ nào bắt nạt Iran được cả.”
Shamkhani cũng bực dọc trước giọng điệu và những lời đe dọa không dứt từ Trump.
Trump nhiều lần nói rằng Iran không được phép phát triển võ khí nguyên tử.
Nhưng Iran lại luôn luôn phủ nhận cáo buộc đó, Cơ Quan Năng Lượng Nguyên Tử Quốc Tế IAEA, cơ quan giám sát nguyên tử thuộc Liên Hiệp Quốc, cho biết Iran đã phát triển nhiều uranium tới mức đủ sức chế tạo sáu trái bom nguyên tử.
Hoa Kỳ và Iran từng thương thuyết về chương trình nguyên tử tại Tehran suốt nhiều tuần, trong đó đặc sứ Trung Đông thuộc chính quyền Trump Steve Witkoff cho biết đợt đàm phán cuối cùng diễn ra tại Muscat, thủ đô Vương Quốc Oman, là “đáng khích lệ.”
Mặt khác, Ngoại Trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết kế hoạch thương thảo “dẫu nhọc nhằn nhưng hữu ích.”
Trong buổi phỏng vấn hôm Thứ Tư, Shamkhani tỏ ra lo ngại về việc Thủ Tướng Israel Benjamin Netanyahu, thường được gọi bằng biệt danh Bibi, có thể rắp tâm chen ngang kế hoạch đàm phán bằng cách bí mật vận động hành lang ở Washington DC.
“Nếu người Mỹ chịu dứt bỏ ảnh hưởng từ Bibi, họ có thể dễ dàng tiến tới thỏa thuận,” Shamkhani cho biết.
Tuy nhiên, có những tình tiết cho thấy Trump có vẻ đang tránh xa Netanyahu. Hai nhà lãnh đạo ngày càng bất đồng trong chiến lược giải quyết các thách thức trong khu vực, kể cả các vấn đề Iran, hai viên chức Hoa Kỳ, hai nhà ngoại giao Trung Đông và hai người khác thông thạo với vấn đề từng nói với NBC News.
Netanyahu thì ủng hộ hành động quân sự chống lại các cơ sở nguyên tử tại Iran, nhưng Trump lại bắt đầu nhìn thấy thời cơ hội chấm dứt hiểm họa từ việc Iran sở hữu võ khí nguyên tử bằng cách thỏa thuận với chính phủ Iran, các nguồn tin cho biết. (TTHN)
