JERUSALEM, Israel (NV) – Israel tấn công tới tấp cơ sở nguyên tử và quân sự của Iran nhằm tiêu diệt tướng lĩnh và khoa học gia hàng đầu của nước này hôm Thứ Sáu, 13 Tháng Sáu, bằng chiến đấu cơ và “drone” (máy bay điều khiển từ xa), tuyên bố họ phải thực hiện đợt tấn công này trước khi Iran tiến gần tới việc chế tạo bom nguyên tử, theo AP.
Cuối hôm Thứ Sáu, Iran trả đũa bằng hàng loạt hỏa tiễn đạn đạo bắn qua Israel, gây ra hàng loạt vụ nổ làm lóe sáng bầu trời Jerusalem và Tel Aviv và làm rung chuyển nhà cửa bên dưới.
Sáng sớm Thứ Bảy, giờ địa phương, Iran tấn công thêm một đợt nữa, khiến còi báo động và tiếng nổ vang rền Jerusalem. Quân đội Israel khuyến cáo cư dân đi trú ẩn.
Hãng tin Nour News của Iran, có liên hệ mật thiết với Vệ Binh Cách Mạng Hồi Giáo Iran (IRGC), cho biết nước này đang tấn công thêm một đợt nữa. Phóng viên AP ở Tel Aviv có thể thấy ít nhất hai hỏa tiễn Iran rớt xuống đất, nhưng chưa có thông tin về thương vong.
“Chúng tôi sẽ không để họ tẩu thoát an toàn khỏi tội ác nghiêm trọng mà họ gây ra,” đại giáo chủ Ali Khamenei, lãnh tụ tối cao Iran, tuyên bố hôm Thứ Sáu và thề trả thù. Đại sứ Iran tại Liên Hiệp Quốc cho hay 78 người thiệt mạng và hơn 320 người bị thương trong đợt tấn công của Israel.
Dịch vụ cấp cứu Israel cho biết có 34 người bị thương trong đợt tấn công của Iran vào khu vực Tel Aviv.
Hệ thống phòng không dưới đất của Mỹ ở Trung Đông giúp bắn hạ nhiều hỏa tiễn Iran, một giới chức Mỹ cho hay, yêu cầu giấu tên.
Những đợt tấn công qua lại giữa Israel với Iran làm tăng lo ngại hai quốc gia này có thể lâm vào chiến tranh toàn diện và làm cả vùng Trung Đông vốn đang bất ổn càng thêm bất ổn.
Từ lâu, Israel đe dọa tấn công phủ đầu Iran, nhưng chính quyền Mỹ nhiều đời tổng thống đều cố gắng ngăn chặn vì lo sợ chiến tranh lan rộng khắp Trung Đông và có thể cản trở nỗ lực phá hủy chương trình nguyên tử Iran.
Tuy nhiên, một loạt diễn biến, bắt nguồn từ vụ Hamas tấn công Israel ngày 7 Tháng Mười, 2023 – cộng với việc ông Donald Trump tái đắc cử tổng thống Mỹ – tạo điều kiện để cuối cùng, Israel thực hiện lời đe dọa nêu trên. Ông Benjamin Netanyahu, thủ tướng Israel, cho hay nước này có báo cho Mỹ biết trước họ sẽ tấn công Iran.
Hôm Thứ Năm, Iran bị Cơ Quan Năng Lượng Nguyên Tử Quốc Tế (IAEA) của Liên Hiệp Quốc phê bình vì không tuân thủ điều khoản ngăn cản nước này chế tạo vũ khí nguyên tử.
Các quốc gia ở Trung Đông lên án đợt tấn công của Israel, còn giới lãnh đạo toàn cầu kêu gọi cả hai bên lập tức hạ căng thẳng.
Hội Đồng Bảo An Liên Hiệp Quốc lên lịch họp khẩn cấp chiều Thứ Sáu theo lời yêu cầu của Iran. Trong thư gửi hội đồng này, ông Abbas Araghchi, ngoại trưởng Iran, gọi việc Israel sát hại giới chức và khoa học gia của Iran là “khủng bố nhà nước” và khẳng định nước ông có quyền tự vệ.
Ông Netanyahu tuyên bố trong một đoạn phim rằng kế hoạch không kích có tên “Operation Rising Lion” (Chiến Dịch Sư Tử Trỗi Dậy), là “một chiến dịch quân sự có mục tiêu nhằm phòng bị trước hiểm họa mà Iran gây ra cho sự sống còn của Israel.”
Đài truyền hình nhà nước Iran cho biết ông Hossein Salami, tướng lãnh đứng đầu Lực Lượng Vệ Binh Cách Mạng Hồi Giáo (IRGC), đã tử nạn trong đợt không kích.
Chiến dịch không kích “sẽ tiếp diễn trong nhiều ngày cho tới chừng nào tuyệt diệt được hiểm họa,” ông Netanyahu cho biết.
Hoa Kỳ không dính líu tới chiến dịch tấn công phủ đầu và không tham gia vào việc san sẻ tin tức tình báo, nhiều nguồn tin Hoa Kỳ nói với CBS News, ông Marco Rubio, ngoại trưởng Mỹ, cũng xác nhận điều này trong một tuyên bố.
“Israel đơn phương chống lại Iran,” ông Rubio nói. “Chúng tôi không dính dáng tới chiến dịch không kích chống lại Iran và ưu tiên hàng đầu của chúng tôi là bảo vệ lực lượng Hoa Kỳ trong khu vực. Israel cho Hoa Kỳ biết rằng họ tin rằng đây là một hành động cần thiết để tự vệ.”
“Iran không nên nhắm vào lợi ích hoặc nhân sự Hoa Kỳ,” ngoại trưởng Mỹ nói thêm.
Tổng Thống Trump nói với xướng ngôn viên Bret Baier đài Fox News vào tối Thứ Năm rằng ông đã hay tin về các cuộc tấn công trước đó, nhưng Hoa Kỳ không tương trợ quân sự cho Israel.
Tòa Bạch Ốc cho biết tổng thống sẽ chủ trì một phiên họp Hội Đồng An Ninh Quốc Gia vào Thứ Sáu.
Tòa Đại Sứ Hoa Kỳ tại Israel yêu cầu toàn bộ tùy viên và gia đình “trú ẩn tại chỗ cho tới chừng nào có tin tức mới” khi Iran đe dọa trả đũa.
Truyền thông nhà nước Iran ghi nhận hàng loạt vụ nổ inh ỏi và thương vong tại thủ đô Tehran. Sau đó đài truyền hình nhà nước đưa tin về một đợt tấn công khác ở Natanz, một thành phố thuộc miền Nam Tehran có một trong những nhà máy tôi luyện uranium tinh khiết tại Iran.
“Dựa trên tin tức tình báo cặn kẽ, quân đội Israel phối hợp với nhau phát động một chiến dịch phủ đầu, chính xác nhằm tấn công chương trình nguyên tử tại Iran cũng như đáp trả hành động xâm lược không ngừng nghỉ do chế độ Iran gây ra cho Israel,” Chuẩn Tướng Effie Defrin, phát ngôn viên IDF, cho biết.
“Hàng chục” chiến đấu cơ thuộc không quân Israel oanh kích “hàng chục cứ điểm quân sự, gồm có các mục tiêu nguyên tử ở nhiều khu vực khác nhau tại Iran,” ông Defrin cho biết, đồng thời nói thêm rằng đây chỉ là “bước đầu.”
Ông Defrin cho biết thêm trong một đoạn phim vào sáng Thứ Sáu rằng 200 chiến đấu cơ tấn công và thả hơn 330 quả bom nhắm vào hơn 100 cứ điểm tại Iran, mở màn cho Chiến Dịch Rising Lion.
Chuẩn tướng cho hay IDF xác nhận rằng “các thành viên cao cấp thuộc giới lãnh đạo an ninh của chế độ Iran” đã thiệt mạng, trong đó có cả tham mưu trưởng quân đội Iran và Salami thuộc lực lượng IRGC.
Phát ngôn viên IDF cũng cho biết Israel phát động chiến dịch quân sự “vào thời điểm thích hợp nhất vì hiểm họa hiện hữu và tình hình thực tế, cũng như tình trạng phòng bị quân sự nghiêm ngặt nhất,” đồng thời tuyên bố rằng tin tức tình báo cho thấy “chế độ Iran đã tiến bộ không ngừng trong việc đạt được năng lực nguyên tử và năng lực chống lại Israel,” và gọi đó là hiểm họa vừa trỗi dậy và canh cánh đe dọa Israel.
Chiến dịch oanh kích diễn ra khi chính quyền Trump tìm cách đạt được một thỏa thuận với chính phủ Iran nhằm kìm hãm chương trình nguyên tử tại quốc gia này. Ông Trump từng tuyên bố rằng Iran không được phép tôi luyện uranium tinh khiết, nhưng Iran không muốn chấp nhận các yêu sách đó.
Hoa Kỳ và Iran vẫn có thể tổ chức các cuộc đàm phán vào Chủ Nhật, các viên chức Hoa Kỳ nói với CBS News. Ông Steve Witkoff, đặc sứ đại diện cho tổng thống tại Trung Đông, đang lập kế hoạch cho vòng đàm phán thứ sáu tại Oman vào cuối tuần.
Israel vẫn luôn luôn hoài nghi về việc đạt được thỏa thuận với Iran, một kẻ thù hàng đầu trên toàn cầu. Israel cũng thừa nhận việc thực hiện nhiều hành động bí mật và công khai suốt mấy năm qua nhằm ngăn chặn tham vọng nguyên tử của Iran.
Iran nung nấu chương trình nguyên tử suốt nhiều thập niên, mặc dù phủ nhận rằng họ không nhắm tới chế tạo võ khí nguyên tử. Các cơ quan giám sát quốc tế cho biết Iran ngày càng tích trữ nhiều uranium tinh khiết trong những năm gần đây, sau khi ông Trump rút khỏi thỏa thuận nguyên tử năm 2015 thời Tổng Thống Barack Obama mà ông coi là kém cỏi.
Hôm Thứ Tư, CBS News đưa tin rằng Israel sẵn sàng phát động một chiến dịch chống lại Iran. Hoa Kỳ dự đoán Iran sẽ trả đũa các căn cứ Hoa Kỳ tại Iraq, khiến chính quyền Trump phải yêu cầu các tùy viên Hoa Kỳ không có nhiệm vụ quan trọng và gia đình quân nhân rời khỏi toàn bộ khu vực.
Khi được hỏi về các biện pháp phòng bị dành cho công dân Hoa Kỳ ở Trung Đông, ông Trump chỉ nói rằng “khu vực này có thể là một nơi nguy hiểm, và chúng ta sẽ chờ xem điều gì ra.”
Nếu Hoa Kỳ vẫn không nhúng tay vào chiến dịch không kích, điều này có nghĩa là sẽ không có oanh tạc cơ B-2 trong hoạt động của Israel, đây là loại phi cơ chở bom tối tân có thể phá hủy các nhà máy kiên cố có nhiệm vụ tôi luyện uranium tinh khiết nằm sâu dưới lòng đất tại Iran. Do đó, việc Hoa Kỳ không nhúng tay có thể làm giảm năng lực của Israel trong việc diệt trừ hoàn toàn chương trình nguyên tử của Iran. (TTHN) [qd]
