Mục này chỉ nhằm giải đáp các thắc mắc về sức khỏe có tính cách tổng quát. Với các vấn đề cụ thể, chi tiết của từng bệnh nhân, xin liên lạc với bác sĩ để được thăm khám trực tiếp. Nhiều thông tin thiết thực và bổ ích khác về sức khỏe cũng được phát trên đài Radio Chuyện Sáng Chủ Nhật ở vùng Orange County, California, vào mỗi sáng Chủ Nhật từ 6 đến 9 giờ, trong chương trình “Câu Chuyện Sức Khỏe Sáng Chủ Nhật.” Nhiều thông tin sức khỏe bổ ích khác cũng có thể tìm thấy trên các website nguyentranhoang.com và radiochuyensangchunhat.com. Quý vị có thể liên lạc bác sĩ qua email: [email protected] hoặc điện thoại (714) 531-7930.
Bác Sĩ Nguyễn Trần Hoàng
Hỏi: Một kỳ gần đây bác sĩ có viết về rối loạn cường dương ở đàn ông. Chuyện này, có nhiều người bàn đến, nhưng phụ nữ cũng có những vấn đề về tình dục như lãnh cảm, đau khi quan hệ, mà không biết hỏi ai, và it người nói tới hơn. Bác sĩ có thể viết một bài về các vấn đề này không?
Đáp: Theo một khảo sát lớn tại Mỹ, có đến 43% phụ nữ tuổi từ 18–59 từng gặp phải ít nhất một rối loạn về chức năng tình dục. Trong đó, các vấn đề thường gặp nhất là:
-22% bị giảm ham muốn.
-14% khó hưng phấn.
-25% từng gặp khó khăn trong việc đạt cực khoái.
-7% đau khi quan hệ.
Ngoài ra, nghiên cứu trên toàn cầu cho thấy gần 38% phụ nữ thế giới gặp ít nhất một vấn đề tình dục – nhiều hơn hẳn so với nam giới (chỉ khoảng 28%). Tuy nhiên, điều đáng buồn là đa số chị em không đi khám, không chia sẻ, và nghĩ rằng “chắc là tại mình yếu” hay “phải chấp nhận thôi.”
Một khảo sát tại Anh cho thấy, cứ ba người có rối loạn tình dục thì chỉ một người cho rằng cần được chữa trị, và chỉ một phần rất nhỏ thực sự tìm đến chuyên môn. Rõ ràng, sự e ngại, xấu hổ, hoặc thiếu thông tin đang khiến nhiều phụ nữ âm thầm sống trong mặc cảm.
Rối loạn chức năng tình dục ở phụ nữ là một nhóm các vấn đề kéo dài, xảy ra ở bất kỳ giai đoạn nào trong đời sống tình dục, khiến người phụ nữ (đang còn người phối ngẫu, cả hai, ở tuổi và sức khỏe thích hợp, không chọn cách sống tu hành, diệt dục…) không còn cảm thấy hứng thú, khó đạt khoái cảm hoặc cảm thấy đau đớn khi gần gũi. Những trục trặc này không chỉ ảnh hưởng đến niềm vui trong đời sống lứa đôi mà còn gây khó xử, mặc cảm, thậm chí có thể khiến mối quan hệ vợ chồng rạn nứt.
Sinh hoạt tình dục không chỉ là chuyện của thể xác mà còn là sự phối hợp tinh tế giữa cơ thể, tâm lý, cảm xúc, và cả hoàn cảnh sống. Chỉ cần một mắt xích nào đó bị rối loạn – như stress, mệt mỏi, hiểu lầm với bạn đời hay một căn bệnh nào đó – là có thể làm “đứt dây đàn,” khiến chuyện chăn gối trở thành gánh nặng thay vì niềm vui.
Bài viết này sẽ cố gắng trình bày một cách đầy đủ và dễ hiểu nhất các dạng rối loạn tình dục thường gặp ở phụ nữ, bao gồm: giảm ham muốn, khó hưng phấn, khó đạt cực khoái, và đau khi quan hệ. Đồng thời, chúng ta cũng sẽ tìm hiểu nguyên nhân, triệu chứng, cách chữa trị, và khi nào nên đi khám, (nếu cần và muốn, cải thiện chuyện này.)
Giảm ham muốn (rối loạn dục vọng)
Là tình trạng không còn cảm thấy muốn gần gũi, không còn hứng thú chuyện chăn gối, thậm chí không còn suy nghĩ hay mơ tưởng đến chuyện ấy trong một thời gian dài (ít nhất vài tháng). Nhiều chị em mô tả rằng mình “thấy cũng bình thường nếu không làm chuyện ấy,” hoặc “lâu lắm rồi không có cảm giác gì.”
(Đối với nhiều người, nếu THỰC SỰ thấy bình thường, hạnh phúc nếu không làm chuyện đó, thì hình như, nhiều khi, cứ tiếp tục giữ như vậy, lại là một trong những cách tốt; tùy theo chọn lựa, hoàn cảnh của từng trường hợp cụ thể của HAI người, có thể không nhất thiết phải như thế này hay thế kia, theo “phong trào,” hay ý kiến người khác có hoàn cảnh không như mình.)
1. Triệu chứng
-Không còn (hoặc rất ít) nghĩ đến chuyện tình dục
-Không tự khởi xướng chuyện ấy, hoặc cảm thấy khó chịu nếu bị đối tác đòi hỏi
-Không thấy có gì thiếu thốn dù lâu không gần gũi
-Cảm thấy khổ tâm vì mất ham muốn, hoặc bị ảnh hưởng đến mối quan hệ vợ chồng
2. Nguyên nhân
-Nguyên nhân thể chất:
- Rối loạn nội tiết (thiếu estrogen, sau sinh, mãn kinh, cho con bú)
- Tác dụng phụ của thuốc (một số thuốc ngừa thai, thuốc trầm cảm, thuốc cao huyết áp)
- Các bệnh lý mạn tính (tiểu đường, suy giáp, ung thư…)
- Mệt mỏi, thiếu ngủ, đau mỏi mãn tính
-Nguyên nhân tâm lý:
- Căng thẳng, trầm cảm, lo âu
- Tự ti, mặc cảm về ngoại hình
- Ám ảnh do từng bị lạm dụng hay trải nghiệm tiêu cực trước đây
- Giáo dục khắt khe, thiếu cởi mở với tình dục
-Nguyên nhân xã hội & quan hệ:
- Mâu thuẫn với bạn đời, thiếu kết nối tình cảm
- Bận rộn, stress vì con cái, công việc, tài chính
- Mất lòng tin, thiếu sự quan tâm, giao tiếp không tốt trong hôn nhân
3. Cách khắc phục
-Tâm lý trị liệu: Đi gặp bác sĩ tâm lý hoặc chuyên gia về tình dục học có thể giúp tháo gỡ những nút thắt sâu trong tâm hồn. Đôi khi chỉ cần cải thiện quan hệ vợ chồng, khơi lại tình cảm, hoặc giải tỏa những mặc cảm là đã thấy chuyển biến tích cực.
-Thay đổi lối sống:
- Ngủ đủ giấc, tập thể dục nhẹ nhàng
- Dành thời gian cho bản thân, giảm stress
- Tạo không gian lãng mạn, nói chuyện nhiều hơn với bạn đời
- Thuốc men và điều trị y học (cần bác sĩ thăm khám và kê toa nếu cần thiết và thích hợp)
- Liệu pháp nội tiết (estrogen dạng kem, viên đặt âm đạo) trong giai đoạn mãn kinh
- Thuốc flibanserin (Addyi) hoặc bremelanotide (Vyleesi) dành cho phụ nữ tiền mãn kinh bị mất ham muốn nặng (cần được bác sĩ thăm khám và kê toa nếu thích hợp)
- Thay đổi hoặc điều chỉnh thuốc nếu nghi là nguyên nhân (phải do bác sĩ thực hiện)
Đặc biệt: Đừng tự ép mình, đừng đổ lỗi cho bản thân. Việc mất ham muốn là điều hoàn toàn có thể xảy ra và có thể tìm lại được nếu cần, muốn, và biết cách tiếp cận đúng.
Rối loạn hưng phấn (khó bị kích thích)
Là tình trạng người phụ nữ vẫn còn ham muốn, vẫn muốn làm chuyện ấy, nhưng cơ thể lại không “bắt sóng” được, tức là không thấy “rạo rực,” không ẩm ướt, hoặc không cảm nhận được cảm giác lâng lâng như trước kia.
Nói cách khác, “tâm” thì muốn, nhưng “thân” thì chẳng phản ứng gì cả. Dù có được bạn đời vuốt ve, kích thích đúng chỗ, đúng lúc, nhưng cơ thể vẫn “trơ như đá” – khiến người trong cuộc cảm thấy hụt hẫng, chán nản.
1. Triệu chứng
-Khó đạt cảm giác “rạo rực,” hứng thú dù đang trong cuộc yêu
-Âm đạo khô, không tiết dịch đủ để quan hệ thoải mái
-Không cảm thấy nhạy cảm hoặc hưng phấn ở vùng kín dù được kích thích
-Dễ mất cảm giác giữa chừng, cảm thấy “nhạt” hoặc “mất lửa”
-Cảm thấy phiền lòng vì chuyện này, tránh né chuyện ấy
2. Nguyên nhân
-Nguyên nhân thể chất:
- Mãn kinh, sau sinh, cho con bú (giảm estrogen làm khô âm đạo, giảm nhạy cảm)
- Bệnh lý như tiểu đường, đa xơ cứng, tăng huyết áp – ảnh hưởng đến tuần hoàn và thần kinh
- Tác dụng phụ của thuốc: thuốc chống trầm cảm (đặc biệt nhóm SSRI), thuốc dị ứng, thuốc an thần
- Thiếu ngủ, thiếu vận động, lạm dụng rượu hoặc chất kích thích
-Nguyên nhân tâm lý-cảm xúc:
- Lo lắng, phân tâm, stress công việc – khó tập trung vào khoái cảm
- Tự ti về cơ thể, cảm giác không hấp dẫn
- Nỗi lo “không đạt,” áp lực phải làm hài lòng đối tác
- Thói quen tình dục đơn điệu, thiếu mới mẻ
-Yếu tố quan hệ – môi trường:
- Giao tiếp kém trong quan hệ, không dám chia sẻ nhu cầu tình dục
- Bạn đời “vào việc” quá nhanh, bỏ qua màn dạo đầu
- Thiếu tình cảm, không còn cảm giác yêu thương từ đối tác
- Không gian thiếu lãng mạn, bị quấy rầy (con cái, điện thoại, tiếng ồn…)
3. Cách khắc phục
-Tăng cường gợi cảm – khơi lại lửa yêu:
-Dành nhiều thời gian hơn cho màn dạo đầu – không vội vàng
-Dùng tay, môi, lưỡi,… để kích thích nhiều vùng nhạy cảm
-Chia sẻ với bạn đời điều mình thích – nói rõ, đừng ngại
-Tạo không gian riêng tư, sạch sẽ, dễ chịu (như thắp nến, mở nhạc nhẹ)
-Sử dụng chất bôi trơn và dưỡng âm đạo:
-Chọn loại bôi trơn không mùi, không gây kích ứng (gốc nước hoặc silicon)
-Nếu bị khô hạn kéo dài, có thể dùng kem dưỡng âm đạo (vaginal moisturizer) vài lần mỗi tuần để giữ ẩm
-Nếu mãn kinh, có thể hỏi bác sĩ về estrogen đặt tại chỗ (giúp niêm mạc âm đạo “trẻ lại”)
-Bài tập Kegel (đã trình bày kỳ trước): Tập siết-thả cơ sàn chậu (như khi nhịn tiểu) để tăng máu lưu thông vùng kín
-Y học hỗ trợ (dĩ nhiên, cần bác sĩ thăm khám và kê toa nếu cần thiết và thích hợp):
-Estrogen âm đạo (kem, vòng, viên) giúp cải thiện niêm mạc, tăng tiết dịch
-Ospemifene (Osphena): thuốc uống giúp giảm đau, khô hạn sau mãn kinh
Nếu thuốc đang dùng làm giảm hưng phấn (như thuốc trầm cảm), nên thảo luận với bác sĩ để thay đổi loại khác phù hợp hơn.
-Giảm lo âu, tăng thư giãn:
- Thực hành chánh niệm (mindfulness), thiền, yoga
- Gặp chuyên viên tâm lý nếu có stress kéo dài hoặc ám ảnh tình dục
- Cùng bạn đời tham gia trị liệu cặp đôi – cải thiện sự thấu hiểu và gắn kết.
